fbpx

Người đàn bà 50 năm trông coi nghĩa địa

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 4:51 10/03/2020 |

Bước sang tuổi 81, bà cụ Bùi Xuân Hương có “thâm niên” 51 năm sinh sống, trông coi nghĩa địa. Ngôi nhà của bà cụ được gọi đùa là “nơi hướng vào địa ngục”, bởi các vị khách chủ yếu là người quá cố.

trông coi nghĩa địa
Bà cụ Bùi Xuân Hương có 50 năm trông coi nghĩa địa

Người trông coi nghĩa địa và cuộc sống trong “ngôi nhà hướng vào địa ngục”

Tốc độ đô thị hóa rầm rộ của quận 2 (TP. HCM) hoàn toàn không ảnh hưởng gì đến nhịp sống của bà cụ Bùi Xuân Hương. Mặc kệ các cao ốc hoa lệ được hình thành từng ngày ven sông Sài Gòn, bà cụ Hương vẫn hàng ngày tỉ mẩn dọn dẹp, lau rửa các ngôi mộ trong nghĩa trang Kiến An – Ngọc Lũ (Q.2, TP.HCM), công việc mà bà cụ đã quen tay từ hơn nửa thế kỷ qua.

Thời gian dường như đông cứng bên trong bốn bức thường của nghĩa trang Kiến An – Ngọc Lũ, nơi gia đình bà cụ Hương sống cùng với hơn 1.200 “ngôi nhà” của những người đã khuất.

Bà cụ Hương nhớ rành rọt quá trình thành lập nghĩa trang Kiến An – Ngọc Lũ. Hồi năm 1969, hội Kiến An hùn với hội Ngọc Lữ được 1,9 triệu đồng, mua mảnh đất quận 2 làm nơi chôn cất các thành viên trong hội. Lúc đó, khu vực xung quanh nghĩa trang rất hoang vu, ít người qua lại, dân cư thưa thớt.

Việc đi lại từ nội thành Sài Gòn ra nghĩa trang quá khó khăn, vì thế, hội Kiến An – Ngọc Lũ tính toán cần phải thuê người địa phương chăm sóc, hương khói cho các phần mộ. Họ đã chọn gia đình bà cụ Bùi Xuân Hương.

Giọng nói rất khỏe mạnh ở tuổi 81, bà cụ Hương nhớ lại: “Hội sợ người mất lạnh lẽo nên muốn có ai đó vào xây nhà ở cho có người ra vào. Vợ chồng tôi được chọn vì hay đến nhổ cỏ, lau rửa các phần mộ. Tôi ở đây từ năm 1969 đến giờ. Ông nhà tôi và tôi đều coi như làm phước nên vào đây ở từ đó, trông mộ không có thù lao gì hết. Thấm thoắt đã hơn 50 năm. Ông nhà tôi mất rồi, giờ chỉ còn lại tôi với mấy đứa con, cháu trông coi hơn nghìn ngôi mộ ở nghĩa địa”.

Sau năm 1975, nghĩa trang Kiến An – Ngọc Lũ trở thành sở hữu của Nhà nước và là nơi an nghỉ của nhiều người dân thành phố. Ban đầu, khi mới thành lập, nghĩa trang chỉ có một vài hàng mộ. Năm tháng trôi đi, “dân cư” của nghĩa trang càng lúc càng đông đúc. Bây giờ, xung quanh ngôi nhà cấp 4 của bà cụ Hương là hàng hàng lớp lớp các ngôi mộ xây theo nhiều kiểu dáng, màu sắc, trang trí khác nhau. Sầm uất chẳng khác gì một khu phố thu nhỏ!

Ngoài bà cụ Hương, 3 thế hệ khác trong gia đình cùng sinh sống trong ngôi nhà giữa nghĩa trang Kiến An – Ngọc Lũ. Ông Đặng Văn Hiệp, con trai bà cụ Hương, phụ trách xây dựng, kiến tạo các ngôi mộ. Cả đời ông Hiệp đã từng xây mộ ở nhiều nơi, từng lang thang khắp các nghĩa trang lớn nhỏ trong thành phố Sài Gòn, mãi đến khi ba mất (6 năm trước), ông mới quyết định trở về nghĩa trang Kiến An – Ngọc Lũ sinh sống, chăm sóc mẹ. Những ngôi mộ ở đây đa phần đều được ông Hiệp xây dựng.

Những người con khác của bà cụ Hương đều xây dựng gia đình quanh quanh khu vực nghĩa trang. Họ vẫn thường tới lui thăm nom bà cụ. Chiều chiều, chị Đinh Thị Tường Vi, cháu dâu bà cụ Hương đẩy xe thức ăn nhanh bán ngay trước cổng nghĩa trang để mưu sinh.

Sống giữa không gian âm u của người chết nhưng 50 năm qua, cả gia đình bà cụ Hương vẫn cảm thấy thoải mái như sinh hoạt với cộng đồng dân cư bình tường. Cụ bà quan niệm, sống bên người chết cũng như sống bên người sống. Đã là hàng xóm của nhau, mình sống sạch sẽ, không quậy phá thì không ai làm gì được mình.

Bà cụ 81 tuổi tâm sự: “Nhà tôi cũng có điện nước sạch để dùng. Các ngày lễ Tết, bạn bè, người thân của tôi và các con đến nhà chơi. Khi nhà có tiệc, tôi cũng thuê rạp về dựng làm nơi đãi khách. Chỉ riêng phần nước rửa mộ là hơi khó một chút. Do đất ở nghĩa trang thấp hơn, tôi phải xin đặt giếng khoan ở một nhà trong khu dân cư, dùng 4-5 bình lớn chứa nước. 3-4 ngày tôi bơm nước một lần. Lau rửa mộ hơi tốn nước, tôi dùng nước giếng khoan cho tiết kiệm. Khoan giếng ở ngay đây không được”.

trông coi nghĩa địa
Gắn bó quá lâu với nghĩa trang, bà Xuân Hương chẳng muốn rời đi

Kỷ niệm kinh hãi về đứa bé chết trôi sông

Khi mới thành lập, nghĩa trang Kiến An – Ngọc Lũ không có hàng rào, tường bao. Ai muốn ra vào, đi lại thế nào cũng được. Khu vực nghĩa địa vắng vẻ, thu hút những “vị khách” không mời.

Bà cụ Hương cho biết, nghĩa trang Kiến An trước đây là nơi tụ tập, chích thuốc của những người nghiện vào ban đêm. Khi phê thuốc, họ leo lên các phần mộ nằm ngủ. Một lần khoảng 8 giờ tối, bà cụ Hương thấy tiếng động ở mấy ngôi mộ trước cửa nhà nên thắp đèn ra xem thì nhìn thấy ba thanh niên. Một người đang chích thuốc. Hai người còn lại leo lên mộ nằm ngủ. “Tôi chỉ biết đi vào nhà, đóng cửa lại’, bà cụ Hương nhớ lại. Sáng hôm sau, bà cụ phải mua trái cây, hương về thắp để xin lỗi người đã khuất.

Lần khác, cụ bà nhìn thấy một người đàn ông trèo lên mộ nằm ngủ giữa ban ngày nên đến gần hỏi: “Sao chú không về nhà mà ngủ?”. Người đàn ông đáp: “Tôi mới đi tù về, không có nhà ở”. “Trời nắng lắm, chú ngủ ở đây không tốt đâu”, bà cụ Hương nói khéo rồi đi. Đến chiều tối, người đàn ông kia mới chịu rời đi. Đối mặt với các đối tượng nghiện ngập liên tục, thành ra, bà cụ rút ra kinh nghiệm: “Mấy người nghiện, tính khí họ thất thường lắm, mình không nên làm khó họ”.

Điều khá đặc biệt là bà cụ Hương không sợ ma quỷ gì hết. Sống chung với người chết đã quen, bà cụ coi họ chẳng khác gì hàng xóm, tắt lửa tối đèn có nhau. “Mình không đụng họ, thì họ không đụng mình” – bà cụ Hương bảo vậy.

Trong nửa thế kỷ trông coi nghĩa địa, duy chỉ một lần bà cụ Hương khiếp sợ. Chuyện đó đã xảy ra khá lâu, liên quan đến một cháu bé 12 tuổi tử vong do đuối nước đúng dịp giáp Tết.

Bà cụ kể: “Chuyện xảy ra vào năm 1992. Tôi còn nhớ, hôm đó là 29 tháng Chạp, tôi được thông báo rằng sẽ tiến hành chôn cất một cháu bé luôn trong đêm. Tối đó, xe tang gồm hơn chục người kéo vào nghĩa địa. Bố mẹ thằng bé khóc ngất, tội nghiệp lắm. Thằng bé đáng ra không chết, nhưng mà vì nghe lời xúi dại của chúng bạn, nên phải ra đi ở tuổi 12.

Tôi nghe gia đình kể, nó đi chơi cùng bạn bè, tới một khúc sông, bạn bè nó biết bơi nên rủ nhau bơi qua bờ bên kia. Nó không biết bơi, nhưng nghe bạn bè nói “tụi tao lội qua kia, mày không lội được thì mày lặn”. Thằng bé khờ khạo tin lời bạn, thế nên cũng xuống theo, rồi hụt chân không cứu kịp”.

Sau khi chôn cất đứa bé xấu số, bà cụ Hương bần thần mãi đến hôm sau. Có lẽ, sự ám ảnh đã ảnh hưởng đến tâm trí, khiến bà cụ liên tưởng đến những điều ghê rợn. Bà cụ kể: “Đêm hôm sau, đúng đêm giao thừa, tôi đang trong nhà thì đột nhiên nghe tiếng kêu rất lớn: “Má ơi, má”. Tưởng mấy đứa nhỏ đi chơi kia về, tôi ra cửa thì không thấy ai. Tôi đóng cửa đi vô, lát sau lại nghe kêu “Má ơi, má” rất lớn.

Tôi vừa mở cửa vừa nói: “Má đây, sao đi chơi về không vô nhà mà kêu”, nhưng lại không thấy ai. Thấy kỳ lạ, tôi đi sang nhà bên kia thì thấy con tôi vẫn ở bên hàng xóm. Tôi chợt lạnh sống lưng, đoán chắc tiếng kêu là của cháu bé 12 tuổi mới chôn đêm qua. Nó đến nơi ở mới, không quen, nên gọi má. Kể từ đó, tôi hương khói cho phần mộ này nhiều hơn, như là chút lòng thành của mình đối với thằng bé tội nghiệp”.

Bà cụ trông coi nghĩa địa cho biết, tới đây, nghĩa trang Kiến An – Ngọc Lữ sẽ phải giải tỏa, hai căn nhà của mẹ con bà cũng phải đập bỏ. Tết Canh Tý vừa rồi có lẽ là dịp Tết cuối cùng mà gia đình cụ bà trải qua trong nghĩa trang Kiến An – Ngọc Lũ.

Nghĩ đến tương lai, bà cụ bùi ngùi: “Vừa rồi, bên địa chính phường họ đến đo đất. Họ nói, khi nghĩa trang này giải tỏa, mẹ con tôi sẽ được đền bù. Đến khi nào chính quyền có kế hoạch di dời thì tính. Còn bây giờ, mẹ con tôi vẫn phải làm hết trách nhiệm với những người đã khuất đang nằm ở đây. Dù sao, phần lớn cuộc đời của tôi đã trải qua giữa những ngôi mộ này, nếu có quyền quyết định, tôi chỉ ước được tiếp tục sống trông coi nghĩa địa này”.

Hoài Sơn

Bình luận

Bạn có thể quan tâm