Người duy nhất trên thế giới tự tiêm vi khuẩn bệnh phong vào cơ thể mình

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 6:58 21/01/2021 |

Trong chuyến công tác tại Trại phong Quy Hòa ở Nha Trang, ông Ngoạn đã nhờ cán bộ của Viện Paster Nha Trang lấy vi khuẩn cấy vào người. Ông còn nhỏ thêm vài giọt vi khuẩn ấy vào mũi và…. miệng mình. Kết quả, ông không hề bị lây bệnh. Từ đó, ông gửi đi thông điệp: đừng ghét bỏ, xa lánh, kỳ thị các bệnh nhân phong vô tội.

bệnh phong 3
Ông Trần Hữu Ngoạn

Nửa thế kỷ cứu bệnh nhân phong

Ông Trần Hữu Ngoạn, SN 1934 là một bác sĩ nổi tiếng chuyên về bệnh phong và da liễu của Việt Nam. Ông nguyên là Giám đốc Bệnh viện Phong – Da liễu Quy Hòa, Bình Định và giám đốc của Bệnh viện Phong – Da liễu Quỳnh Lập, Nghệ An. Cống hiến cả cuộc đời hơn nửa thế kỷ để cùng sống và cứu chữa các bệnh nhân phong nhưng bác sĩ Ngoạn không màng tới bất cứ một danh hiệu, tặng thưởng hay bằng khen nào. Chính vì thế, tôi luôn muốn gọi ông là vị hiệp sỹ hành đạo cứu đời, cứu người.

Nhớ những ngày ấm áp hai bác cháu hàn huyên ở căn nhà nhỏ, tại ngõ 81 đường Lạc Long Quân, Hà Nội, bác sĩ Trần Hữu Ngoạn, dù tuổi cao, sức yếu vẫn không thôi trăn trở vì một cộng đồng người đặc biệt. “Ở Việt Nam, dẫu sao thì cái tiếng hủi vẫn bị xem là vết nhơ ba đời không cọ sạch trong sự kỳ thị của miệng lưỡi thế gian. Đến bệnh nhân của tôi, thương lắm, họ cũng không muốn gặp lại tôi – cái con người biết rất rõ họ đã từng bị bệnh phong. Dù họ rất quý mến tôi và tôi cũng thương họ vô ngần”, ông Ngoạn tâm sự.

Suốt hơn nửa thế kỷ cống hiến mong vớt vát lại chút vui sống cuối cùng của những bệnh nhân phong, điều ông vui nhất là: “Nhận thức có chiều “lắng nghe và thấu hiểu” đối với bệnh nhân phong mà xã hội tạm có được hôm nay là kết quả của gần nửa thế kỷ phấn đấu quyết liệt của chúng tôi. Nghĩa là hồi đó bệnh phong khủng khiếp lắm. Người bệnh phong bị lùa đuổi vào rừng, bị cưỡng ép đi khỏi làng. Tôi là nhân chứng sống trong vụ một người con gái đã ném bà mẹ bị hủi của mình xuống sông Hồng, đoạn ngã ba Bạch Hạc của tỉnh Phú Thọ bây giờ. Cô ấy là người huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc.

Bà mẹ hủi nằm trong nhà khiến cho cô con gái ế chồng, không ngóc đầu lên được trước sự ghẻ lạnh, ghê sợ của dân làng, thế là cô ném bỏ mẹ. Anh đã đọc hay nghe ở đâu người ta gọi một người nào đó là ông hay bà hủi chưa? Rặt chỉ có thằng hủi và con hủi thôi. Anh không hình dung được đâu, đến năm 1962, tôi vào trại phong Quỳnh Lập (huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An) công tác. Trước khi vào khám bệnh phát thuốc, bác sĩ, y tá phải thay toàn bộ quần áo, giày dép, bít tất, ví tiền, mũ mãng ra; mặc đồ “đặc chủng” chống vi khuẩn Hansen (vi khuẩn gây bệnh phong) vào. Xong việc, họ phải lội qua một bể nước òng ọc hóa chất để tẩy trùng, bao nhiêu tư trang hành lý kể cả tiền và ví, cả giày và bít tất đều phải hấp trong nhiệt độ cao”.

bệnh phong 1
Cuộc sống của những bệnh nhân được bác sĩ Ngoạn cứu giúp

Trước tình trạng đó, ông Ngoạn đã suy nghĩ rất nhiều rồi lặng lẽ xả thân vì những người bạn phong cùi. Danh thiếp của ông Ngoạn có in nội dung như sau: “BS Trần Hữu Ngoạn – chuyên gia bệnh phong, bạn người phong cùi. ĐT: 04.8363… Giúp đỡ những người mắc bệnh phong, người cơ cực và gia đình họ, không phân biệt dân tộc, tôn giáo”.

Hai mươi sáu tuổi bước vào thế giới của những người bệnh phong, ông Ngoạn thường xuyên phải giấu kín hành tung của mình. Cô người yêu (sau này là vợ ông, bà Yến) cũng đã từng khiếp đảm khi biết công việc của người yêu.

Bố vợ tương lai cực lực công kích: “Mày bảo nó bỏ cái nghề ấy đi”. Cô con gái chưa kịp nói gì, chàng bác sĩ trẻ đã ghé tai người yêu: “Em ủng hộ anh nhé. Phải biết thương lấy hàng nghìn mảnh đời không chỗ bấu víu ấy”. Rồi ông đi vào Quỳnh Lập sống với người hủi cả mấy chục năm. Ông đi hiến dâng tài năng và tâm huyết cho những phận người đau khổ, đến lúc nghỉ hưu mới về!

Có lẽ ít ông bác sĩ nào tận tâm như ông, cũng ít có ông bác sĩ nào bị các bệnh nhân cố tình “ruồng rẫy” như ông. Ông là một người cô độc, bởi ông đã đi trên con đường quá hẹp, con đường mà ai cũng cố tình lánh xa. Bà Yến thở dài: “Nửa thế kỷ, ông ấy chữa cho không biết bao nhiêu người hủi. Nhưng chỉ có duy nhất một người sau khi khỏi bệnh là quay lại và dám nhận mình là bệnh nhân phong. Đó là ông Nguyễn Đức Thìn, Anh hùng Lao động, “ông từ Đền Đô” (huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh). Ông Thìn chữa bệnh chỗ ông Ngoạn mất tới 5-6 năm trời mới khỏi”.

Bà Yến bảo: “Các bệnh nhân cứ âm thầm theo dõi ân nhân đời mình mà tuyệt không bao giờ dám đến thăm nhà. Người không hiểu thì lại nghĩ rằng họ ăn cháo đá bát, nhưng kỳ tình khổ lắm, có ai muốn thế đâu. Họ tự kỷ ám thị và họ sợ cả ông nhà tôi. Cháu tính thế này có đau không chứ: Ông nhà tôi thức đêm thức hôm, đau đầu nhức óc chữa bệnh cho một nam thanh niên. Lúc khỏi bệnh, anh ta về và tuyên truyền là thực ra anh ta có bị hủi đâu, ông Ngoạn phán bậy và chữa xằng để cho anh bị tiếng oan phong cùi đấy chứ”.

Tinh thần hiệp sỹ, xả thân vì cộng đồng

Bác sĩ Trần Hữu Ngoạn là người đầu tiên và duy nhất trên thế giới đã tự tiêm vi khuẩn bệnh phong vào người mình để chứng minh rằng bệnh phong rất khó lây và có thể chữa khỏi. Việc làm này của ông mang đầy tư tưởng nhân văn nhằm thay đổi cách nhìn ác cảm của xã hội đối với những bệnh nhân phong cùi.

Ông Ngoạn kể, vì sợ lây nên ngày ấy người nhà đi thăm bệnh nhân phong không được vào tận nơi vì sợ lây. Người ta trò chuyện với nhau qua những lần cửa kính. “Bóng bệnh nhân và người thân của họ cùng loà nhoà chập chờn như ma. Họ nhấm nháy, vung tay vung chân làm hiệu như những người câm. Với tôi, hình ảnh ấy thật ghê rợn! Ngay cả cán bộ ngành y, nhiều người còn khiếp đảm sự lở loét của bệnh phong. Thế là tôi quyết định tiêm vi khuẩn Hansen (còn gọi là vi khuẩn gây bệnh phong, cùi, hủi) vào người”, ông kể. Kết quả, ông không hề bị lây bệnh. Từ đó, ông gửi đi thông điệp: đừng ghét bỏ, xa lánh, kỳ thị các bệnh nhân phong vô tội.

Bệnh phong 2
Ngôi nhà của một bệnh nhân phong

Trong những lúc đau yếu, ông Ngoạn hay nhớ về một ông đại tá ở phố Lò Đúc bỗng nhiên bị hủi. Ông ấy vào trại sống cuộc đời lủi thủi, năm thì mười hoạ ông về thăm nhà. Ông xuống ga tàu hoả, bịt kín mặt, bảo con cháu mở cửa ông lén đi cửa sau về nhà mình, thăm con cháu một tí rồi lại bịt mặt lên tàu đi khỏi Hà Nội khi trời chưa kịp sáng. Không hiểu sao cái người đàn ông bịt mặt chạy trốn về căn nhà của mình và những bóng người loà nhoà sau khung cửa kính khi đến thăm người thân ở trại phong Phú Bình cứ luôn nhập nhèm hiện về trong ông.

Khi tôi viết lại những ký ức đẹp về ông này, thì bác sỹ Trần Hữu Ngoạn huyền thoại đã thành người thiên cổ. Song, một tượng đài về người thầy thuốc có tinh thần hiệp sỹ vì cộng đồng, thì vẫn sừng sững còn đó.

Ông Trần Hữu Ngoạn sinh ngày 10/9/1934 tại làng Nghĩa Đô, Hà Nội, là con trai thứ trong một gia đình tiểu thương bình dị. Năm 1962, ông tốt nghiệp Trường Đại học Y Hà Nội. Ông có nguyện vọng được nghiên cứu chăm sóc bệnh nhân phong nên được nhận công tác tại Khu Điều Trị Phong Quỳnh Lập, Quỳnh Lưu, Nghệ An. Từ năm 1962 đến năm 1968, bác sĩ Ngoạn đã thực hiện “ba cùng” với cán bộ và bệnh nhân phong. Một năm ông chỉ về với gia đình một đôi lần, thậm chí có năm bác sĩ còn đưa cả vợ con vào trại để ăn Tết cùng với bệnh nhân.

Tháng 5/1974, bác sĩ Ngoạn làm giám đốc tại Bệnh viện phong Quỳnh Lập và kể từ đó, ông đã thực hiện những thay đổi đầu tiên nhằm xây dựng một mô hình mới nhằm biến Bệnh viện Quỳnh Lập trở thành đơn vị tiên phong xóa bỏ tình trạng “trại hủi” biệt lập và xóa bỏ quan niệm bi quan tuyệt vọng của chính bệnh nhân phong. Đến tháng 5/1994, bác sĩ Ngoạn được điều về làm chuyên viên tại Vụ Điều trị Bộ Y tế. Về hưu nhưng ông vẫn tâm huyết nghiên cứu và viết sách, viết tham luận đăng báo, xuất bản. Bên cạnh đó, bác sĩ Ngoạn vẫn tiếp tục đến với bệnh nhân phong qua những chương trình từ thiện do chính ông tổ chức.

Trần Quân

Bình luận

Bạn có thể quan tâm