Người Việt “khổng lồ” vượt Thái Bình Dương bằng 500 cây luồng xứ Thanh

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 6:18 02/07/2020 |

Tính đến giờ, chắc chắn ông Lương Viết Lợi là người Việt Nam đầu tiên và duy nhất từng có một hành trình vượt Thái Bình Dương chỉ bằng chiếc bè kết bằng 500 cây luồng xứ Thanh Hóa. Chiếc bè ấy không có một chiếc đinh, một cọng dây thép, hoàn toàn được kết thủ công bằng sợi dây mây.

người việt vượt thái bình dương
Chiếc thuyền vượt biển

Người Việt vượt Thái Bình Dương và ý tưởng táo bạo

Tim Severin – một  nhà khảo cổ, nhà thám hiểm người Ireland đã đến Sầm Sơn, Thanh Hoá tìm hiểu và muốn thực hiện một ý tưởng dường như phi thực tế: Dùng bè luồng của ngư dân Thanh Hoá để vượt Thái Bình Dương, cập bến Califonia – Hoa Kỳ.

Ý tưởng của Tim được hình thành trên cơ sở nghiên cứu của chính ông là từ năm 1020 đã có người từng dùng bè luồng này đi từ Trung Quốc sang đến Mỹ để lấy thuốc.

Bạn của Tim là một nhà khoa học làm việc trong bảo tàng đã nói với Tim rằng, ở Trung Quốc người ta không dùng luồng mà dùng ống nhựa để làm bè. Nhưng ở Việt Nam có một nơi cách Hà Nội khoảng 70-80 hải lý có một vùng mà ngư dân vẫn đang dùng bè luồng. Tim đã bay đến Việt Nam, tìm về Sầm Sơn, Thanh Hóa. Và quả thực, thời điểm ấy, Tim thấy 100% bè đang được sử dụng ở Sầm Sơn đều là bè luồng.

Năm 1992, Tim lần đầu gặp ông Lương Viết Lợi. Để chuẩn bị cho ý tưởng vượt biển, Tim đặt hàng ông đóng thử nghiệm một chiếc bè. Đóng xong, Tim yêu cầu ông Lợi vận hành thử. Việc thử nghiệm thành công, Tim hỏi ông Lợi: Nếu như tôi quyết định vượt Thái Bình Dương, ông có tham gia không? Ông Lợi trả lời: Tim đi được thì Lợi đi được. Ông Lợi nói, ông trả lời vui như vậy nhưng trong lòng nghĩ chắc khó mà thực hiện. Nhưng không ngờ, tháng 9 năm đó Tim Severin trở lại thật. 

người việt vượt thái bình 4
Ông Lợi hiện tại

Ông Lợi được giao nhiệm vụ phụ trách toàn bộ phần mộc và phần kĩ thuật buộc bè. Ông Lợi còn nhớ như in: Trong lúc làm bè ngày đông nhất là mấy chục người, ít nhất cũng hai mươi người, làm trong 4 tháng mới xong. Riêng dây mây buộc bè là 100 cây số. 500 cây luồng, 4 lớp, cao gần 1 mét, dài 18 mét. Và theo như ông Lợi thì “bão cấp 13-14 chả nhằm nhò gì”. 

Chiếc bè đóng xong thì được kéo sang Quảng Ninh. Quảng Ninh là nơi xuất phát của một loại buồm gọi là buồm cánh dơi – loại buồm đặc trưng và duy nhất chỉ có ở Bắc Bộ Việt Nam. Cái hay của buồm cánh dơi là nó có thể gập gọn lại được khi cần thiết.

Và buồm cánh dơi đã được Tim Severin chọn lắp cho chiếc bè luồng Sầm Sơn để vượt biển. Buồm được lắp xong, chạy thử, vận chuyển sang Hồng Kông. Ngày 17/5/1993, chiếc bè luồng cắm quốc kỳ của hai nước Việt Nam và Ireland bắt đầu dong buồm khởi hành từ Hồng Kông vượt Thái Bình Dương với đích đến là nước Mỹ. 

Chuyến đi này, ông Lương Viết Lợi được mời với tư cách là thuyền trưởng, người trực tiếp cầm lái. Suốt 6 tháng, từ tháng 5 tới tháng 11 năm 1993, chiếc bè đã vượt qua khoảng 11 nghìn km trên biển. Những câu chuyện ngoạn mục, những hình ảnh kì thú, những sự kiện đáng nhớ đã được Tim Severin ghi lại trong cuốn sách “Bè tre Việt Nam du ký” đã được dịch ra tiếng Việt và in ở Việt Nam. Tuy nhiên, với ông Lợi thì không thể nói là kỉ niệm nào đáng nhớ nhất. Vì ông bảo: “Gi gỉ gì gi cái gì cũng nhớ. Chưa bao giờ tôi có một chuyến đi đặc biệt như vậy. Và chắc chắn là phần đời còn lại cũng khó có chuyến đi thứ hai”. 

người việt vượt thái bình 3
Sinh hoạt trên bè

Mình tôi được phép ngủ trưa, cướp biển đến cũng không ai được đánh thức

Người Việt đầu tiên vượt Thái Bình Dương – Lương Viết Lợi kể: Có hai lần họ gặp cướp biển. Cả 2 lần ấy, ông đều đang ngủ trưa. Tim quy định rất nghiêm ngặt, cả ê kíp không ai được ngủ trưa, trừ duy nhất ông Lợi. Mình ông Lợi có một chế độ đặc biệt. Ăn trưa xong ông được ngủ trưa khoảng 2 tiếng.

Và khi ông đã ngủ trưa thì cho dù có chuyện gì xảy ra đi nữa cũng không ai được đánh thức. Trong buổi trưa hôm ấy, khi ông Lợi đang ngủ thì bọn cướp biển trờ đến. Chúng leo lên bè, lục lọi khắp nơi, không thấy có gì đáng giá ngoài chiếc máy tính của Tim. Chúng bỏ đi. Tàu cướp biển thứ 2 đến ngay sau đó, cũng lại bỏ đi. 

Chiếc bè lênh đênh trên biển với một nguồn lương thực dự trữ dồi dào. Ông Lợi nói, có một người được giao nhiệm vụ chuyên lo lương thực thực phẩm. Chiếc bè có tải trọng 5 tấn, thì ngoài 7 người, một số trang thiết bị, phần lớn dành để chứa lương thực thực phẩm, nước ngọt. Trên bè cũng có pin năng lượng mặt trời, có cả máy sản xuất điện từ gió. Tất cả mọi diễn biến trong từng ngày đều được cập nhật, báo cáo về đất liền với Việt Nam, Hồng Kông, Nhật, Mỹ, Pháp, Đức. Có lẽ thời điểm đó, cả thế giới nín thở dõi theo 7 con người bé nhỏ, trên một chiếc bè mà ở trên mặt Thái Bình Dương, nó chẳng hơn gì một chiếc lá tre. 

Trên đường di chuyển, họ câu được những con cá ngừ đại dương vài chục kg để đổi món trong thực đơn. Đôi khi, họ câu cả cá mập hoặc gặp một người bạn đồng hành là một chú cá voi có chiều dài ngang ngửa chiếc bè.

Tim Severin là người duy nhất bị tai nạn. Sau một cú ngã, ông bị gãy 2 chiếc xương sườn, rạn một chiếc. Vị bác sĩ trên bè đã chỉ cho Tim uống và xoa thuốc bên ngoài, không hề bó bột. Nhưng chỉ một tuần là Tim đã có thể nhúc nhắc ngồi dậy, đi lại được. 

người việt vượt thái bình 2
Chiếc bè luồng vượt Thái Bình Dương

Họ gặp 4 trận bão trong suốt chuyến đi. Cơn bão đầu tiên ập đến khi họ mới rời Hồng Koong. Vừa lái ông Lợi vừa sập 3 cánh buồm xuống. Nhưng chỉ sập được 2 cái, cái thứ 3 phía trước bị gió đánh gãy. Ông Lợi kể, Tim rất lạc quan, bảo cứ chạy tiếp bằng hai buồm, chả sao cả. Thậm chí ông còn lấy ra chai rượu bảo uống mừng thất bại. 

Đến trận bão thứ 4 thì có mấy cây luồng rơi ra. Lúc đó, Tim tỏ ra lo lắng, hỏi ông Lợi, còn khoảng 1.000 hải lý thì có đi được không? Ông Lợi đáp, 2.000 hải lý cũng đi tốt. 500 cây luồng thì rơi vài cây ăn thua gì. Nhưng họ chạy tiếp được một tuần thì dự báo có siêu bão. Theo như ông Lợi thì ở thời điểm ấy, bão phải cấp 20 trở lên mới gọi là siêu bão. Tim cảm thấy không an toàn nên quyết định dừng chuyến đi. 

Sự khốn khó của một người nổi tiếng, trong cuốn sách bestseller

Một chiếc tàu vận tải của Nhật Bản trên đường từ Mỹ trở về Nhật đã được liên hệ để đón ông Lợi quay về. Vậy là chuyến vượt Thái Bình Dương đã dừng lại ngay khi chỉ còn cách bờ biển nước Mỹ 1.000 hải lý (tương đương 1852 km). Trên mặt đại dương thì con số ấy không phải quá lớn. Dù chưa tới đích nhưng chiếc bè ấy vẫn được coi là chiếc mảng tre duy nhất trên thế giới từng vượt Thái Bình Dương thời hiện đại. 

27 năm đã trôi qua, kí ức của ông Lợi về những ngày lênh đênh trên biển ngoạn mục như trong một bộ phim vẫn sống động như vừa diễn ra hôm qua. Có điều, sau chuyến đi có một không hai ấy, ông Lợi đã quay về cuộc sống thường nhật và phải đối diện với vô vàn khó khăn. Thù lao cho cả chuyến đi huyền thoại của ông Lợi là 1.200 USD (mỗi tháng 200 đô).

Về đến sân bay, ông tặng cho người ra đón 200 USD, số còn lại để làm vốn. Nhưng cái vốn ấy cũng sớm tiêu tan. Ông ra Hà Nội, học tiếng Anh, và có khoảng 10 năm làm bảo vệ, lễ tân, phiên dịch cho các khách sạn. Ông thậm chí đã từng được rất nhiều du khách nước ngoài biết mặt biết tên bởi vì cuốn sách của Tim đã được dịch ra rất nhiều thứ tiếng và là một trong những cuốn bestseller trên toàn cầu. 

người việt vượt thái bình
Ông Lợi cùng các thành viên chuyến vượt biển

Tuy nhiên, cho dù nổi tiếng, cho dù chăm chỉ, cho dù biết tiếng Anh thì tất cả những việc người Việt đầu tiên vượt Thái Bình Dương có thể làm cũng chỉ có thể giúp ông đủ sống. Áp lực về việc phải nuôi dạy 4 cậu con trai đè nặng lên vai ông. Suốt gần 30 năm qua, ông Lợi đeo đuổi một ước mơ, là mở một quán cà phê kiếm sống, đồng thời phục dựng một chiếc bè giống hệt chiếc bè ông đã cùng Tim Severin vượt Thái Bình Dương, tất nhiên với kích thước nhỏ hơn, và trở thành người kể chuyện thật về một kỉ lục thế giới.

Có điều, ước mơ ấy cũng không dễ gì thực hiện. Câu chuyện của người Việt đầu tiên vượt Thái Bình Dương bằng bè tre duy nhất trên thế giới, xuất phát từ một vùng biển bấy giờ còn nghèo của Việt Nam cũng đang từ từ trôi vào quên lãng.

Và người thuỷ thủ nhỏ nhắn nổi tiếng năm nào giờ đây đã là một người đàn ông lớn tuổi, từng bị tai biến. Nhắc lại những kí ức về chuyến đi, ánh mắt ông vẫn sáng lên lấp lánh, dẫu bà vợ lại thêm một lần dằn hắt khó chịu vì ông nhớ mãi về cái kí ức chẳng… ra tiền ấy.

Trần Quân

Bình luận

Bạn có thể quan tâm