fbpx

Số phận bi thảm của khu lăng mộ đá hàng trăm năm tuổi giữa lòng Hà Nội

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 3:52 22/04/2019 |

Khu lăng mộ của cha con tổng đốc Hoàng Cao Khải và Hoàng Trọng Phu vẫn tồn tại giữa lòng Hà Nội suốt gần 100 năm qua. Dù đã được công nhận là Di tích quốc gia từ cách đây 55 năm, nhưng hiện nay quần thể di tích này đang bị hư hại vô cùng nghiêm trọng.

Vẻ nhếch nhác, lộn xộn bên ngoài lăng mộ đá Hoàng Trọng Phu

Chuyện liêu trai về khu mộ đá cổ

Khu lăng mộ đá Hoàng Cao Khải (ngõ 252 phố Tây Sơn, phường Trung Liệt, quận Đống Đa, Hà Nội) được xây dựng vào năm 1893 bởi Tổng đốc Hoàng Cao Khải (1850 – 1933). Toàn bộ quần thể lăng mộ lúc mới được xây dựng rộng đến 17ha, bao gồm 14 công trình kiến trúc về lăng mộ, đồi Nghinh Phong, hồ Tẩm Nguyệt, khu đền thờ họ Hoàng…

Ông Hoàng Cao Khải là một đại thần dưới triều vua Thành Thái, là một nhà văn, nhà sử học. Còn ông Hoàng Trọng Phu từng du học bên Pháp, có bằng kỹ sư, về Việt Nam, được nhà Nguyễn giao cho chức Tổng đốc Hà Đông thay cha. Năm 1962, di tích khu lăng mộ của cha con họ Hoàng đã được Bộ Văn hóa xếp hạng là Di tích quốc gia. Nhưng do thiếu sự quan tâm trong suốt một thời gian dài, khu lăng mộ đá này gần như bị rơi vào quên lãng.

Nằm lọt thỏm trong khu dân cư đông đúc, khu lăng mộ đá của hai cha con họ Hoàng từng được mệnh danh là lăng mộ đá cổ lớn nhất miền Bắc trông nhem nhuốc và nhếch nhác vì bị một số hàng quán của những người sống xung quanh chiếm dụng. Bước vào bên trong khu lăng mộ Hoàng Trọng Phu, có thể nhìn thấy nơi thờ tự được dựng ngay chính giữa. Bên trái là nơi đặt mộ phần của ông Phu, còn bên phải là nơi chôn cất vợ ông Phu.

Ban thờ có di ảnh của các thế hệ dòng họ Hoàng ở chính giữa lăng của Tổng đốc Hoàng Cao Khải

Tuy nhiên, toàn bộ gian bên phải đã bị ai đó xây những bức tường gạch để quây lại, còn có cửa được khoá kín để ngăn không cho ai ra vào. Một người bán quán nước ở trước cửa lăng mộ tên H. cho biết, gian đó đã bị một hộ dân sinh sống ở đối diện lăng mộ chiếm dụng để làm kho chứa đồ đạc.

Anh H. chia sẻ, anh đã sống cạnh lăng mộ đá này đã 40 năm. Anh nắm rõ về ngôi mộ này, cũng như tất cả những câu chuyện tâm linh kinh dị liên quan đến khu mộ. Trước đây, do khu lăng này không có ai trông coi nên nhiều hộ dân tìm tới đây tự ý chiếm dụng các diện tích bên trong lăng để sinh sống.

Nhưng sau một thời gian được chính quyền địa phương vận động, các hộ dân này cũng đã di dời đi nơi khác được khoảng hai năm nay. “Hiện tại, ở khu lăng này không có ai trông nom hay lo toan việc hương khói, thờ phụng cả. Việc quét dọn, thờ cúng đều do tuỳ tâm của mọi người mà thôi.

Vợ chồng cụ Phu (ý nói vợ chồng ông Hoàng Trọng Phu – PV) linh thiêng vô cùng. Bất kỳ ai động đến ngôi mộ này cũng đều gặp họa, chứ đừng nói đến chuyện đào bới, hay xâm phạm vào chỗ ở của người chết. Tôi được các cụ thương mà cho dựng cái quán nhỏ kiếm sống qua ngày trên đất của các cụ nên vào mỗi dịp ngày rằm mùng một hay lễ Tết, tôi thường chăm lo việc hương khói cho các cụ để tỏ lòng thành kính.

Khu lăng mộ trước đây

Đây vốn là khu lăng mộ rất đẹp, tất cả đều được làm bằng đá nguyên khối đấy chứ, chẳng qua là không được tôn tạo và bảo vệ nên mới xuống cấp và hư hỏng như thế này thôi”, anh H. cho hay.

Cũng theo anh H., ngay phía dưới chỗ anh ngồi vốn có 2 con rồng đá, ngự ở hai bên bậc thềm dẫn vào lăng mộ. Tuy nhiên, quá trình dân cư sinh sống, xây nhà dựng cửa, rồi làm đường, làm ngõ tôn cao nên hai con rồng đá đã chìm xuống lòng đất. Năm ngoái, anh H. khoan lỗ trên đầu con rồng đá.

Ngay buổi chiều đi về nhà, bỗng dưng anh không biết gì nữa. Lúc tỉnh lại, anh thấy nhà cửa tan hoang, vợ con anh thì khóc lóc thảm thiết. Lúc đó, anh H. mới biết, vừa về đến nhà thì bị “ông Hoàng Trọng Phu” nhập vào, nói anh H. xâm phạm nơi yên nghỉ của ông nên ông đập phá hết đồ đạc, tivi tủ lạnh vỡ nát, thậm chí anh cứ vơ lấy dây điện mà nhai.

Quan tài bằng đá của hai vợ chồng ông Hoàng Cao Khải trong lăng

Sau khi “vong” thoát, anh H. mệt lử, sợ hãi và như thể biến thành người khác. Sau lần ấy, có những hôm đang ngồi bán nước vào buổi trưa, anh H. mệt nên ngủ gà ngủ gật từ lúc nào không biết. Đến khi có ý thức lại, anh nghe tiếng rất nhiều người đang xì xụp vái sống mình. Dù thấy mọi người vái, nghe tiếng mọi người gọi “ông Hoàng Trọng Phu”, nhưng anh không sao cử động được cơ thể để nói với mọi người.

Cảm giác của anh lúc đó như thể có một “vong” xâm chiếm cơ thể anh. Lúc tỉnh lại, mọi người mới kể rằng anh bị “vong” nhập và nói cả tiếng Pháp(?!). “Hai ông ấy khác gì vị thần ở đất này nên đâu thể tự tiện mà xâm phạm vào được. Ngay như tôi đây, chỉ mới đào một cái lỗ nhỏ để cắm cái ô cho khỏi nắng mà còn sống dở chết dở”. Anh H. vừa nói, vừa chỉ cái ô cắm ngay trước cửa lăng mộ, chỗ anh đặt bàn bán quán nước.

Những ngôi nhà nằm đè lên khu nghĩa địa của dòng họ

Những người dân sinh sống ở quanh khu vực này cũng cho biết,  toàn bộ khu dân cư trong con ngõ 252 Tây Sơn bây giờ đều nằm trên nền một khu nghĩa địa của dòng họ ông tổng đốc Hoàng Cao Khải. Cách đây khoảng hơn 30 năm, khu vực lăng mộ này vẫn còn có cây cối rất rậm rạp, thưa thớt người qua lại. Sau nhiều năm phát triển, dân tứ xứ kéo về dựng đất, làm nhà trên khu đất cũ, nhưng lại chẳng có ai quản lý khu này.

Khu nghĩa địa với hàng trăm ngôi mộ của nhà họ Hoàng dần bị cắt xén, có mộ bị nhà xây đè lên, một số ngôi mộ nằm rải rác trong các khu dân cư. Thậm chí, có hàng chục ngôi mộ nằm lọt trong nhà dân; hầu hết các nấm mồ cổ kính, rêu mốc đều nằm trong những ngôi nhà ở con ngõ sầm uất này.

Anh H. đứng bên cạnh cỗ quan tài bằng đá của ông Hoàng Trọng Phu ở gian trái khu lăng mộ

 Ngôi mộ nào may mắn lắm thì nằm lọt ở khe giữa của hai ngôi nhà, nằm ở phần sau chỗ lấy ánh sáng, rồi trong sân, còn lại đều nằm trong phòng khách, phòng bếp, thậm chí phòng ngủ của các gia đình. Giờ đây, những ngôi mộ ấy coi như đã thất lạc, không còn ai chăm sóc, khói hương nữa. Nhiệm vụ khói hương là của những gia đình xây nhà lấn chiếm trùm lên mộ. 

Cụ Nguyễn Văn Hùng (80 tuổi) đã nhiều năm sống khu này chia sẻ, ngôi mộ lớn của ông Hoàng Trọng Phu trước đây từng bị một gia đình do nợ nần chồng chất phải bán nhà rồi đến đó chiếm dụng làm chỗ ở.

Bên trong lăng mộ Hoàng Cao Khải

Sau này con cái họ lớn lên, chia ra làm 4 hộ gia đình, tiếp tục sống trong khu mộ bên cạnh những chiếc quách đá. Cách đây mấy năm, chính quyền đã tiến hành giải tỏa các hộ dân, có đền bù thỏa đáng, hỗ trợ họ mua nhà chung cư để ổn định cuộc sống. Có thời khu mộ của ông Hoàng Trọng Phu cũng từng có người ở hàng chục năm, khi đông nhất lên đến 3 hộ gia đình với 12 người.

Trên thực tế, hiện có cả một chợ “cóc” tự phát đã “nhảy dù” vào khu vực lăng mộ của cha con họ Hoàng. Lều bạt, bãi gửi xe, hàng quán… đã che lấp hoàn toàn những tượng đá đẹp đẽ, uy nghi xưa. Ở thời điểm hiện tại, lăng Hoàng Cao Khải đã biến thành trụ sở tuần tra cụm dân cư số 9 của Công an phường Trung Liệt.

Cận cảnh sự xuống cấp bên trong lăng mộ Hoàng Trọng Phu

Hàng tượng đá, voi đá, đôi rồng đá phía trước lăng ngày xưa uy nghi, bề thế là vậy nhưng nay chỉ còn đúng 3 tượng đá lính canh. Trước kia phía trước lăng từng có hai hàng lính chầu bằng đá, mỗi hàng gồm 4 người bồng gươm, cao 1,3m.  Ba bức tượng đá hiện còn cũng đã bị sứt đầu, mẻ tai, chân bị chôn gần hết vì nền sân nhiều lần được nâng cao.

Tuy nhiên, người ta vẫn nhận ra những nét chạm trổ cơ bản rất đặc trưng của nghệ thuật điêu khắc đá vào cuối thế kỷ XIX. Khu vực dẫn xuống hồ Tẩm Nguyệt ngày trước vốn rất đẹp và hữu tình thì nay cũng đã bị khóa. Lăng Hoàng Trọng Phu cũng có số phận tương tự do bị các hộ dân lấn chiếm. 

Bảo Hân

Bình luận

Bạn có thể quan tâm