fbpx

Vén màn bí ẩn vụ máy bay rơi trên đỉnh Tam Đảo sau 47 năm biệt vô âm tín

Đăng lúc: 9:55 10/10/2018 -

Hành trình tìm kiếm giữa rừng già

Đối với Đại tá Ngô Hồng Thái, Chính ủy Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Thái Nguyên, ngày 28/9/2018 là một ngày khó quên: Lần đầu tiên sau hơn 47 năm, những di vật và hài cốt của hai liệt sỹ hi sinh khi làm nhiệm vụ đã được tìm thấy theo đúng tâm nguyện. Vị trí tìm thấy di hài được cho là hai liệt sỹ trong vụ máy bay MIG 21 – U rơi 47 năm trước nằm ở độ cao hơn 1.200m, dốc thẳng đứng 60 độ.

Đại tá Ngô Hồng Thái giữ trọng trách Phó ban chỉ đạo 515 – Ban tìm kiếm được UBND tỉnh Thái Nguyên thành lập từ tháng 8/2018, là người trực tiếp tham gia cuộc tìm kiếm quy tập này. Theo Đại tá Thái, cuộc tìm kiếm được chia làm nhiều giai đoạn, lực lượng tham gia mỗi đợt lên tới gần 20 người.

Khoảng đầu tháng 8, công tác trinh sát được tiến hành. Trực tiếp Đại tá Thái là người tham gia nhóm trinh sát. Sau khi khoanh vùng khu vực tìm kiếm, công tác chuẩn bị được tiến hành. Lực lượng tìm kiếm phát cây mở đường, lập lán trại, chuẩn bị công tác hậu cần… sẵn sàng cho cuộc khai quật.

Sáng ngày 28/9, Ban chỉ đạo 515 quyết định tiến hành khai quật. Khoảng 8h30’, những di vật đầu tiên được tìm thấy gồm dây lưng, bao tay chuyên dụng. “Căn cứ vào kích thước, đặc điểm của di vật, chúng tôi nhận định đây là di vật của Đại úy Yuri Poyarkov – huấn luyện viên người Liên Xô cũ” – Đại tá Thái nói.

Mở rộng tìm kiếm, cách vị trí di vật được cho là của huấn luyện viên bay người Liên Xô cũ khoảng 20m, lực lượng tìm kiếm đã xác định được di cốt của liệt sỹ Công Phương Thảo. Đến khoảng trưa ngày 29/9, việc quy tập hài cốt được cho là của hai liệt sỹ tử nạn đã hoàn tất.

Ngoài di cốt của hai liệt sỹ, lực lượng tìm kiếm cũng thu nhặt được nhiều mảnh kim loại được cho là của máy bay huấn luyện MIG – 21U vẫn còn tại hiện trường. Những mảnh kim loại này đã được mang về để phục vụ các công tác tiếp theo. Những di vật đi kèm với hài cốt của hai liệt sỹ tử nạn cũng được đưa về, gồm dây lưng, bao tay, bao súng ngắn, đế giày, một số mảnh quần áo… vẫn còn nguyên trạng.

“Thời gian quá lâu, phần hài cốt không còn được nguyên vẹn. Vị trí máy bay bị rơi nằm ở độ cao hơn 1.200m, dốc thẳng đứng, cạnh một khe núi. Vị trí đầu máy bay lao vào vẫn còn nguyên một hốc đất sâu cả mét, rộng vài mét. Có lẽ, phần thân máy bay đã bị nổ và văng xuống khe núi gần đó” – Đại tá Thái thông tin.

Chỉ huy trưởng Bộ chỉ quy Quân sự tỉnh Thái Nguyên, Đại tá Đỗ Đại Phong cho biết sau khi tiến hành quy tập, hài cốt được cho là của hai liệt sỹ trong vụ máy bay rơi tại Tam Đảo 47 năm trước đã được đưa về BCH Quân sự tỉnh Thái Nguyên. Hàng ngày, Bộ CHQS tỉnh Thái Nguyên cử lực lượng tiêu binh canh giữ theo đúng nghi thức quân đội.

Di vật của hai phi công

Bộ CHQS tỉnh Thái Nguyên cũng đã báo cáo lên Cục Tuyên huấn, Bộ Quốc phòng về sự việc. “Đơn vị đã báo tin cho thân nhân của liệt sỹ Công Phương Thảo. Hai người cháu của liệt sỹ Thảo cũng đã có mặt cùng đoàn tìm kiếm. Tới đây, Bộ Quốc phòng sẽ tiến hành giám định AND mẫu vật để xác định chính xác nhân thân của từng liệt sỹ” – Đại tá Phong cho biết.

Câu chuyện cảm động tớc Nga

Ít ai biết, có một câu chuyện cảm động từ nước Nga liên quan đến cháu nội của vị Đại tá người Liên Xô cũ hi sinh khi đang làm nhiệm vụ trên bầu trời Việt Nam gần 50 năm trước. Tháng 9/2017, cộng đồng cựu du học sinh Nga lan truyền trên mạng xã hội câu chuyện về cô gái tên Anna Poyarkova nỗ lực tìm kiếm dấu vết về người ông của mình, một sĩ quan Liên Xô mất tích tại Việt Nam từ năm 1971.

Cô gái Nga cho biết, ông mình là Poyarkov Yuri Nikolaevich (sinh năm 1933), đại úy không quân Liên Xô đã hy sinh tại Việt Nam trong một chuyến bay tập vào ngày 30/4/1971. Thế nhưng cho tới hiện tại, thi hài của ông vẫn chưa được đưa về nước, người thân chỉ nhận được thông tin rằng ông đã “mất tích trong một tai nạn máy bay”.

Ông Nam Nguyen (nickname trên Facebook), một người từng nhiều năm gắn bó với nước Nga, là người đầu tiên đưa câu chuyện của Anna lên mạng xã hội. “Anna muốn biết rõ: Điều gì đã xảy ra với đại úy Poyarkov? Ông mất tích trong hoàn cảnh nào? Tại sao không thể tìm ra chiếc máy bay rơi và thi thể của phi công?…”, ông Nam Nguyen kể.

Câu chuyện của Anna nhận được sự quan tâm lớn từ những cựu du học sinh Liên Xô. Một trong số đó là TS Nguyễn Lê Anh (cựu nghiên cứu sinh ngành Toán tại Đại học Lomonosov). Năm nay 63 tuổi, ông Lê Anh từng là giảng viên của Học viện Kỹ thuật quân sự. “Khi đọc được thông tin trên Facebook của Nam Nguyen rằng ông Poyarkov bay huấn luyện và hy sinh cùng với phi công người Việt tên Công Phương Thảo tại vùng trời Tam Đảo, tôi cảm thấy xấu hổ khi một chiếc máy bay mất tích ở một nơi cách trung tâm Hà Nội chưa tới 70km mà gần 50 năm chúng ta không tìm thấy”, ông Lê Anh nhớ lại.

Những tháng sau đó, TS Lê Anh đã gặp gỡ nhiều người để thu thập thông tin nhằm xác định vị trí xảy ra tai nạn của chiếc MIG-21U (dùng trong huấn luyện, có 2 ghế ngồi) từ 47 năm trước. Sẵn mối thân quen từ trước, ông Lê Anh gọi cho trung tướng, anh hùng phi công vũ trụ Phạm Tuân và xác tín được thông tin: Có một vụ tai nạn như vậy và dù quân đội đã tổ chức tìm kiếm nhiều lần ngay sau đó nhưng không có kết quả.

Đáng nói, ông Phạm Tuân và nhiều phi công miền Bắc đều biết rất rõ về thầy Poyarkov và cũng chưa quên được vụ tai nạn xảy ra với người thầy Nga cùng người đồng đội Công Phương Thảo. Từ những thông tin thu lượm được và dựa trên những tính toán, suy luận logic, TS Lê Anh đã dựng lại hành trình bay của chiếc MIG-21U vào ngày xảy ra vụ tai nạn.

Theo đó, ngày 30/4/1971, chiếc MIG-21U của phi công Công Phương Thảo cất cánh từ sân bay Đa Phúc (nay là sân bay Nội Bài) tới không vực tập thuộc xã Phục Linh, H.Đại Từ, Thái Nguyên. Sau khi bay tập theo sự hướng dẫn của thầy Poyarkov, máy bay sẽ quay về sân bay Đa Phúc.

Tuy nhiên, sau khi hoàn thành bài tập và “xin phép bay về” thì chiếc MIG-21U đâm vào gờ núi Tam Đảo Bắc khi thực hiện động tác bổ nhào và không kịp “ngóc” lên để vượt qua đỉnh núi do bị rơi vào vùng áp thấp tại khu vực này. “Tuy nhiên, việc xác định “kịch bản” này không đủ để tiến hành một cuộc tìm kiếm trên thực địa vì đó là một vùng rộng lớn, hơn nữa lại là thời điểm những ngày cuối cùng của năm 2017 nên mọi việc gần như dừng lại”, ông Lê Anh nói.

Bước ngoặt của cuộc tìm kiếm diễn ra vào mùng 3 Tết Nguyên đán 2018. Anh Đặng Minh Tuấn (30 tuổi, trú tại Mỹ Yên, H.Đại Từ) nhân dịp về quê ăn Tết đã nghe những người cao tuổi trong họ nói về việc “xẻ thịt” một chiếc máy bay trên đỉnh Tam Đảo. Tìm kiếm trên internet, anh Tuấn phát hiện ra câu chuyện mà Nam Nguyen và TS Lê Anh chia sẻ nên chủ động liên hệ với ông Lê Anh.

Thông tin từ Tuấn về việc có người chú tên Hiệu vẫn nhớ như in rằng ngày còn nhỏ ông từng lên núi Tam Đảo lăn một chiếc lốp máy bay xuống vực đã giúp TS Lê Anh khởi xướng một cuộc tìm kiếm trên thực địa. 10 giờ sáng ngày 23/2, sau khi chuẩn bị, nhóm của TS Lê Anh cùng 4 người dân địa phương bắt đầu leo núi. Tuy nhiên vì nhiều lý do, phải tới ngày thứ 2, cuộc tìm kiếm mới bắt đầu.

Đoàn tìm kiếm còn lại 4 người: TS Lê Anh cùng 3 người dân. Trong tiết trời mưa phùn và lạnh lẽo, cuộc tìm kiếm diễn ra rất chậm và kết quả ngày đầu hoàn toàn vô vọng. “Chúng tôi chia nhóm. Tôi đi cùng với một người tên Phú. Sau mấy lần ngã ở khe suối cạn, tôi bắt đầu lo lắng. Vì nếu cứ tiếp tục như thế này có thể đến 10 giờ đêm vẫn chưa ra được khỏi rừng. Tôi nói với Phú ra lệnh “lui quân”, TS Lê Anh nói. Tuy nhiên, ông đã chọn đường về theo những sườn núi ít dốc nhất vì tin rằng nếu có mảnh máy bay nào từ vụ tai nạn còn lại sẽ ở đó.

Chỉ vài phút sau khi đi xuôi xuống sườn núi, ông Phú và TS Lê Anh phát hiện ra một mảnh vỡ máy bay. Những manh mối này, dù sau đó không đi đến kết quả cuối cùng, nhưng cũng manh nha cho những người tìm kiếm niềm hy vọng. Sau đó, cuộc tìm kiếm quy môi lớn với tên gọi Ban chỉ đạo 515 do UBND tỉnh Thái Nguyên chủ trì phối hợp với Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Thái Nguyên được bắt đầu…

Gặp nời chứng kiến máy bay rơi trên núi Tam Đảo

Trong những câu chuyện liên quan đến chiếc máy bay MIG-21U “ngủ quên” giữa rừng già được tìm thấy sau hơn 47 năm, chúng tôi được Đại tá Ngô Hồng Thái nhắc đến cái tên: Hoàng Văn Thắng – một người dân địa phương đã giúp đoàn công tác vào tận hiện trường để khai quật.

Ông Thắng sinh năm 1962, xã Hoàng Nông (Đại Từ, Thái Nguyên), một người Tày chính gốc, sinh ra và lớn lên ở sau dãy núi Tam Đảo hùng vĩ. Ông là người chứng kiến máy bay rơi 47 năm trước, khi mới 9 tuổi. “Đêm 30/4/1971, lúc đó tôi mới 9 tuổi nhưng vẫn còn nhớ được sự việc.

Cả một quầng lửa đỏ rực kèm theo tiếng nổ lớn ngay đỉnh núi trước mặt. Cả xóm chạy ra nhìn nhưng không biết đó là máy bay MIG – 21U mà các cơ quan vẫn đi tìm mấy chục năm nay. Thời đó, chiến tranh chưa chấm dứt. Máy bay Mỹ vẫn oanh tạc miền Bắc nên bà con nghĩ, chuyện máy bay rơi do bị bắn hạ là hết sức bình thường” – ông Thắng kể lại.

Ba ngày sau, người dân thấy nhiều máy bay chuồn chuồn bay đi bay lại rà soát trên khu vực rừng có vụ nổ vào đêm 30/4. Câu chuyện rồi cứ chìm dần vào dĩ vãng, bởi thời chiến, cảnh máy bay rơi là chuyện không lạ. Nhà ông Thắng đứng nhìn sang đỉnh núi nơi máy bay rơi chừng 3 cây số đường chim bay. Thế nhưng đến được điểm đó phải lội bộ cả ngày trời. “Chúng tôi vẫn vào rừng săn bắn, lấy củi, bắt thú… nên quen với việc đi rừng.

Người không quen không thể tìm được đường lên vì rừng già, cây cối đan chéo nhau như ma trận. Chỉ cùi cụi đi theo kinh nghiệm, vì tán cây khép kín không có nắng lọt xuống” – ông Thắng kể. Khi đó, rừng Tam Đảo vẫn còn rất nhiều thú dữ. Đêm đêm tiếng hổ gầm từ đại ngàn vọng về, người bản địa chuyên đi rừng cũng không có gan vào đó.

Năm 1978, ông Thắng đi bộ đội. Năm 1982 ra quân, ông lấy vợ cùng xóm là bà Hoàng Thị Biên và sinh sống tại địa phương từ đó đến nay. “Các cụ kể với nhau về chỗ máy bay rơi nên nhiều người rủ nhau lên đó nhặt mảnh nhôm về đúc xoong nồi. Anh em tôi (ông Thắng cùng anh trai mình, giờ đã mất – PV) cũng khăn gói vào rừng nhặt nhôm máy bay về để làm đồ gia dụng.

Sáng sớm, anh em ông đùm cơm, vác balo vào chỗ máy bay rơi để mót nhôm. Năm 1983, mỗi người đi mót được cả tạ nhôm. Anh em tôi gom nhôm lại, lấy cây rừng đốt nóng chảy vo lại thành tảng, đợi nguội rồi cho vào balo cõng xuống núi. Những người lên sau thì chỉ mót được những mảnh vụn”, ông Thắng kể.

Kể chuyện cũ, ông Thắng vẫn nhớ mồn một: Cả một khoảnh rừng rộng tới trăm mét bị san thành một khoảng trắng. Cây cối hai bên bị gãy cành, cụt ngọn, cháy nham nhở… Có lẽ do thân máy bay va quệt vào. Một điểm khá kỳ lạ, đó là người dân đi nhặt mảnh vỡ máy bay không nhìn thấy thi thể của phi công gặp nạn.

“Chúng tôi có nhìn thấy mảnh dù vương chỗ máy bay rơi, gặp cả đầu máy bay cắm sâu vào vách đất, tạo thành lỗ sâu hơn 1m. Thân máy bay bị rơi xuống khu rừng thuộc xã Yên Mỹ, cách khu vực đầu máy bay rơi tại mỏm núi thuộc xã Hoàng Nông khoảng 3km” – lời ông Thắng.

Anh em ông Hoàng Văn Thắng mót được hơn 1 tạ nhôm sau khi đã nung nóng chảy thành từng tảng. Năm 1986, thợ đúc nhôm ở Hà Bắc lên Đại Từ, ông thuê về đúc thành xoong nồi. Số nồi niêu, xoong chảo đủ kích cỡ gia đình ông đúc được lên tới vài chục chiếc.

Mấy chục năm qua, những vật dụng đúc từ nhôm máy bay rơi vẫn còn nguyên vẹn, không bị mòn vẹt. Bà Hoàng Thị Biên, vợ ông Thắng thật thà: “Năm 1993, tôi bán hai cái nồi nhôm được 17 ngàn đồng để mua xe đạp cho con đi học. Con cái lớn lên đi ở riêng, chia cho chúng nó mỗi đứa vài cái xoong nồi làm của hồi môn, giờ vẫn còn”.

Đầu tháng 8/2018, cán bộ Tỉnh đội đến nhà đặt vấn đề nhờ ông Thắng dẫn đường đến khu vực máy bay rơi để tìm kiếm hài cốt liệt sỹ hy sinh. “Chắc anh em nghe người làng kể chuyện tôi đi mót nhôm về đúc nồi nên đến nhờ dẫn đường. Mình biết chỗ thì mình đi dẫn đường thôi” – ông Thắng kể.

Sau nhiều nỗ lực, việc quy tập hài cốt đã hoàn thành đúng như tâm nguyện. “Tôi cũng mừng lắm. Chúng tôi không biết máy bay rơi là máy bay gì để đi báo chính quyền. Chúng tôi là người miền núi không biết gì về mạng xã hội nên không biết máy bay rơi 47 năm trước là máy bay MIG – 21U có chuyên gia Nga hướng dẫn bay”.

Ông Nguyễn Ngọc Lợi, Chủ tịch xã Hoàng Nông cho biết: “Khi đoàn tìm kiếm đến địa phương làm nhiệm vụ, xã cũng cử dân quân tự vệ, công an xã phối hợp cùng đoàn. Rừng Tam Đảo nằm trên địa giới hành chính của xã nhưng do BQL Vườn Quốc gia Tam Đảo quản lý. Chuyện máy bay rơi 47 năm trước, người dân địa phương cũng kể nhưng không ai biết rõ là máy bay nào rơi”.

Sáng 1/10, Bộ Quốc phòng, Binh chủng Phòng không – Không quân cũng đã đến làm việc với Bộ CHQS tỉnh Thái Nguyên để thống nhất các nhiệm vụ tiếp theo. Kết quả giám định mẫu phẩm ADN sẽ là căn cứ để khẳng định hài cốt của hai liệt sỹ hi sinh trong vụ máy bay rơi để tiến hành lễ truy điệu theo đúng nghi thức.

Câu chuyện bí ẩn về chiếc máy bay MIG – 21U trong rừng già Tam Đảo đã được vén mà bí ẩn sau gần nửa thế kỷ như thế.

Thái Bình

Bình luận