“Cái chết” được báo trước cho thác nước đẹp nhất Nam Tây Nguyên

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 1:01 01/07/2019 |

Thác Năm Tầng là một trong các thác nước đẹp nhất khu vực Nam Tây Nguyên. Sắp tới, nơi đây sẽ xây dựng 1 công trình thủy điện công suất chỉ 5MWh.

“Cái chết” được báo trước cho thác nước đẹp nhất Nam Tây Nguyên
Vẻ đẹp hoang sơ của thác Năm Tầng

Xây nhà máy điện cách đỉnh thác nước đẹp nhất Nam Tây Nguyên chỉ 200m

Hơn 1 tháng nay, nhiều loại máy móc, vật liệu chuyên dụng, hạng nặng đã được Công ty CP Thủy điện Đại An (tỉnh Đắk Nông) tập kết tại xã Đắk Sin, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông để chuẩn bị khởi công thủy điện trên thác Năm Tầng – một trong những thác nước đẹp nhất Nam Tây Nguyên. Công trình mang tên thủy điện Đắk R’kéh có tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 130 tỷ đồng và nhà máy phát điện được đặt cách đỉnh thác nước đẹp nhất Nam Tây Nguyên khoảng 200m về phía thượng nguồn.

Thác Năm Tầng nằm giữa 2 xã Đắk Sin và Hưng Bình, đều thuộc huyện Đắk R’Lấp. Nhiều người dân tại 2 xã tỏ ra rất bất ngờ trước việc xây dựng thủy điện dù thông tin này không mới. Bởi dự án này đã được cấp phép cách đây hơn 10 năm nhưng người dân không thấy động tĩnh gì nên tưởng dự án đã bị bỏ.

Ông Bùi Văn Sướng (ngụ tại Hưng Bình) cùng với nhiều người hàng xóm đã gửi đơn tới các cơ quan chức năng của xã, của huyện, của tỉnh để trình bày những lo lắng của bà con trước việc xây dựng thủy điện. Ông Sướng nhận định nếu nhà máy điện được xây lên thì thác nước coi như bỏ. Bởi ông thấy, không riêng gì Đắk Nông mà khắp cả Tây Nguyên, nơi nào xây dựng thủy điện xong thì thác nước bên dưới coi như đã bị khai tử. Nước chủ yếu có vào mùa mưa. Mùa khô thì thủy điện ưu tiên phát điện, nguồn nước thì ngày càng ít đi, cạn kiệt đi, làm sao ưu tiên để chảy không xuống thác.

“Cái chết” được báo trước cho thác nước đẹp nhất Nam Tây Nguyên 1
Thác Năm Tầng là một trong những thác nước đẹp nhất Nam Tây Nguyên

Cũng theo ông Sướng, mấy năm nay người dân khắp nơi đổ về thác Năm Tầng tham quan du lịch rất nhiều. Vào các ngày lễ Tết, ngày nghỉ, có ngày khu vực thác Năm Tầng thu hút cả nghìn du khách. Ai cũng khen thác nước đẹp, là báu vật trời ban và vô cùng hiếm có. Nhiều du khách đã tới nhiều lần nhưng vẫn muốn trở lại nơi này.

Ông Lê Văn Lành (người dân xã Hưng Bình) cho biết, ông đã gắn bó với mảnh đất này từ những ngày đầu khai phá cách đây gần 40 năm. Nghe tin chuẩn bị xây thủy điện, ông cũng như bà con rất hoang mang, lo lắng. Nay đã cao tuổi, ông Lành nói rằng mình sẽ cảm thấy có lỗi với con cháu nếu để thác nước bị bức tử bởi nhà máy điện. Cũng theo ông Lành, mong muốn của người dân là các cơ quan chức năng xem xét lại. Bởi đã xây thủy điện thì “mất” thác nước là chắc chắn.

Còn một số người dân địa phương cho hay, việc cấp phép xây dựng thủy điện người dân hầu như không ai biết cho tới khi đơn vị được cấp phép tập kết máy móc, vật liệu gần thác nước để chuẩn bị khởi công công trình. Nếu được lấy ý kiến, chắc chắn các hộ dân sẽ phản đối. Đằng này không một đơn vị, cấp chính quyền nào lấy ý kiến dân, đến nay cũng chưa có thông báo chính thức về việc khởi công thủy điện. Người dân chỉ “nghe nói” hoặc đọc được trên báo chí.

“Cái chết” được báo trước cho thác nước đẹp nhất Nam Tây Nguyên 2
Rất đông du khách tập trung vui chơi tại thác vào mỗi dịp lễ, Tết

Trao đổi với PV, lãnh đạo 2 xã Đắk Sin, Hưng Bình cũng có những lo ngại tương tự. Ông Trần Ngọc Trường (Chủ tịch UBND xã Hưng Bình) cho rằng sẽ khó giữ được thác nếu xây thủy điện. Mất thác, chính quyền và người dân đều tiếc. Mấy năm nay thác nước rất đông khách tham quan. Địa phương vừa kỳ vọng phát triển được kinh tế nhờ du lịch, vừa tự hào có được 1 thắng cảnh mà người dân gần xa thích thú muốn ghé tham quan. Ông Trường mong muốn các cơ quan chức năng xem xét lại, tính toán cho kỹ các vấn đề thiệt hơn trước khi chính thức cho khởi công dự án.

Bà Hoàng Thị Quyên (Chủ tịch UBND xã Đắk Sin) cho rằng, vị trí từ đỉnh thác tới nơi đặt nhà máy thủy điện quá gần. Việc này sẽ khiến thác Năm Tầng mất vẻ đẹp tự nhiên vốn có khi nhà máy điện được xây dựng. Nguồn nước cho thác cũng là cả vấn đề. Bởi nhà đầu tư đã đầu tư cả chục tỷ, thậm chí trăm tỷ thì không thể không tập trung cho phát điện, mà lại ưu tiên nước cho thác bên dưới được.

Theo ông Trần Khương (Trưởng Phòng Văn hóa – Thông tin huyện Đắk R’Lấp), thác Năm Tầng được người dân biết đến từ năm 1983. Thác có tổng chiều dài hơn 1.000m và bề ngang khoảng 30m. Các lớp đá trên mặt thác được chia làm 5 tầng. Quanh năm, lượng nước dồi dào, trong vắt, mát lạnh tất cả các mùa và chảy trải đều khắp mặt đá bazan, tạo nên 1 thắng cảnh tuyệt đẹp giữa nơi đồi núi này. Hiện mỗi năm có hàng nghìn đến hàng chục nghìn du khách tới tham quan, thưởng ngoạn.

“Cái chết” được báo trước cho thác nước đẹp nhất Nam Tây Nguyên 4
Người dân địa phương lo ngại sẽ khó giữ được thác nếu xây thủy điện

Cấp phép thủy điện trước, thác nước nổi tiếng sau?

Theo Giấy chứng nhận đầu tư được UBND tỉnh Đắk Nông cấp cho Công ty CP Thủy điện Đắk Nông vào tháng 5/2008, nhà máy thủy điện Đắk R’kéh có công suất 5MWh, thời gian thực hiện trong các năm 2009 – 2011. Sau nhiều lần gia hạn chủ trương đầu tư, đến tháng 10/2015, UBND tỉnh Đắk Nông đồng ý điều chỉnh chủ đầu tư dự án. Theo đó, đơn vị chủ đầu tư mới là Công ty CP Thủy điện Đại An. Hạn định cho việc khởi công dự án là ngày 1/1/2017. Dĩ nhiên, công ty vẫn không khởi công được như hạn định.

Nhưng đến tháng 6/2018, Công ty CP Thủy điện Đại An lại được Sở KH&ĐT Đắk Nông giãn tiến độ đầu tư dự án thủy điện Đắk R’kéh từ đầu 2019 đến cuối năm 2020. Đến nay, công ty này vẫn đang thực hiện việc giải phóng mặt bằng và vẫn chưa khẳng định được khi nào sẽ khởi công công trình.

Ông Nguyễn Đức Lưu (Phó Giám đốc Công ty CP Thủy điện Đại An) khẳng định đơn vị đã thay đổi thiết kế từ đập tràn tự do sang cửa van điều chỉnh và đảm bảo dòng chảy cho thác Năm Tầng cũng như điều chỉnh được lượng nước chảy xuống thác. Công ty cũng xin ngành chức năng tỉnh Đắk Nông chủ trương xây dựng khu du lịch sinh thái thác Năm Tầng nhưng chưa được đồng ý. Việc xây khu du lịch sinh thái là để hài hòa việc phát điện và “phát” nước cho thác Năm Tầng. Bởi nếu đơn vị nào khác được cấp phép làm du lịch thì sẽ rất rắc rối, dễ nảy sinh mâu thuẫn giữa 2 bên.

“Cái chết” được báo trước cho thác nước đẹp nhất Nam Tây Nguyên 3
Nhà đầu tư tập trung máy móc, vật liệu chuẩn bị cho việc khởi công

Theo một số người dân tại tỉnh Đắk Nông, đó chỉ là động tác giả. Bởi trước giờ, việc xây dựng thủy điện đồng nghĩa với “bức tử” thác nước. Huyện Đắk R’Lấp cũng đã có trường hợp thác Diệu Thanh (xã Nhân Cơ) bị “xóa sổ” sau khi xây dựng công trình thủy điện Đắk R’tíh. Tại các huyện khác, hàng loạt thác nước nổi tiếng cũng chỉ còn là “cái xác không hồn” sau khi bị xây thủy điện bên trên, tiêu biểu như thác Đray Sáp, Gia Long tại các huyện Krông Nô, Cư Jút.

Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Nông khẳng định, thác Năm Tầng chưa nằm trong quy hoạch phát triển du lịch của tỉnh. Việc xây dựng thủy điện, Sở đã được lấy ý kiến và lần nào đại diện Sở cũng nêu mong muốn việc xây dựng công trình thủy điện không làm ảnh hưởng đến thác nước. Còn các vấn đề về thủ tục, đánh giá tác động môi trường, cấp phép là của đơn vị khác. Sở đã làm hết trách nhiệm.

Theo một đại diện Sở Công thương Đắk Nông, việc cấp phép dự án thủy Đắk R’kéh hơn 10 năm trước đã không chú ý đủ đến các vấn đề ảnh hưởng thác nước bên dưới. Bởi thời điểm đó, khu vực này hoang sơ, cả người dân lẫn chính quyền đều ít quan tâm đến du lịch. Việc chuyển đổi chủ đầu tư (vào cuối năm 2015) là để đơn vị mới trả nợ cho hàng trăm người lao động, cán bộ công nhân viên chức đã góp cổ phần của đơn vị cũ.

Ngành chức năng của tỉnh Đắk Nông từng loại bỏ dự án thủy điện Đắk Glun (xã Quảng Tâm, huyện Tuy Đức, tỉnh Đắk Nông) do lo ngại thủy điện bức tử thác Đắk Glun, vốn rất đông khách tham quan. Tuy nhiên, trường hợp của thủy điện Đắk R’kéh và thác Năm Tầng là khác. Bởi thác Năm Tầng là một điểm du lịch “mới nổi”, đến nay chưa nằm trong quy hoạch phát triển du lịch của tỉnh Đắk Nông. Thác mới thu hút khách du lịch khoảng 5 – 7 năm trở lại đây, trong khi dự án thủy điện đã được cấp phép vào năm 2008, tức cách đây 11 năm!

Nhiều người dân khẳng định thác Năm Tầng là một món quà vô giá của thiên nhiên. Dù có bỏ ra trăm tỷ, nghìn tỷ cũng không thể xây dựng lên được. Nếu cho làm thủy điện thì vô cùng lãng phí. Bởi công trình thủy điện có công suất 5MWh thì không “đủ – thiếu gì” đối với ngành điện, trong khi tác hại của nó đối với môi trường tự nhiên là vô cùng lớn và dễ thấy ngay trước mắt. Các thế hệ mai sau sẽ không còn được thấy những thác nước tự nhiên hùng vĩ, vốn là đặc trưng của Tây Nguyên.

Thiện Nhân

Bình luận

Bạn có thể quan tâm