Chủ tịch xã người Mông và bản kiến nghị dài 3 trang giấy “giải thoát hoa đào”

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 1:12 02/02/2021 |

Bà con dân tộc nhiều tỉnh Tây Bắc nhữngngày qua đang bối rối vì chưa hiểu rõ chỉ thị “cấm chặt đào rừng chơi Tết” của Thủ tướng Chính phủ. Thực chất chỉ thị của Thủ tướng là nhằm cấm khai thác, vận chuyển đào rừng ở rừng tự nhiên chứ không phải cấm cây đào rừng mà người dân tự trồng.

Chủ tịch xã người Mông và bản kiến nghị dài 3 trang về cây đào rừng
Bà con các dân tộc vùng núi phía Bắc trồng hàng ngàn ha đào

“Cởi trói” cho cây đào rừng

Hàng ngàn ha trồng đào của bà con các dân tộc vùng núi phía Bắc đang trông chờ vào một giải pháp tháo gỡ nhằm minh bạch hóa nguồn gốc “đào nhà – đào rừng”. Tỉnh Sơn La đang đề xuất phương án dán tem để chứng thực nguồn gốc để người dân được khai thác, vận chuyển, mua bán cây đào trồng trên nương rẫy đúng dịp Tết nguyên đán.

Lóng Luông (huyện Vân Hồ, Sơn La) là xã 100% người dân tộc Mông cư trú. Nằm ven trục đường Quốc lộ 6, Lóng Luông được biết đến với những thung lũng đào, mận, lê… bung hoa rực rỡ vào dịp trước và sau Tết Nguyên Đán khiến du khách “quên đường về”. Trao đổi với phóng viên ngay khi vừa tham dự cuộc họp từ huyện về, Chủ tịch xã Lóng Luông – Tếnh A Chìa thật thà: “Bà con trong xã đang lo lắng trước thông tin cấm khai thác, chặt bán đào rừng trong dịp Tết Nguyên đán. Lóng Luông có 1.400 hộ dân trồng khoảng 300ha cây đào lấy hoa để bán ngày Tết.

Đây là loại cây chủ lực trong phát triển kinh tế của địa phương những năm gần đây. Năm 2019, từ 300ha trồng đào tại xã Lóng Luông, người dân thu được hơn 10 tỷ đồng tiền bán gốc, bán cành cho thương lái dưới xuôi. Trung bình mỗi hộ dân thu nhập vài trăm triệu tiền bán đào mỗi năm. Đó mới chỉ là thống kê sơ bộ, vì nhiều gia đình không bán theo vườn mà tự chặt cành, bán gốc, giá trị mang lại rất lớn”.

Anh Chìa giải thích: Đào là loại cây tán thấp, không thể mọc được trong rừng, vì nó sẽ bị che khuất bởi những cây tán cao. Loại cây này trồng trong rừng cũng không sinh trưởng được. Tại Lóng Luông, người dân trồng đào trên nương, trên đồi của gia đình. Cây đào trồng lấy hoa phát triển rất nhanh, chỉ sau 3 – 4 năm là có thể khai thác, thu hoạch được. Theo kinh nghiệm, bà con thường trồng gối các lứa cây, có kỹ thuật chiết cành để tạo giống, bán hết vườn đào năm nay, sẽ có lớp mới để gối vụ. Đào cũng được trồng xen canh tại các đồi mơ, đồi mận… do các loại cây này thu hoạch theo mùa vụ khác nhau.Nếu không phân biệt rõ đào rừng là đào mọc tự nhiên trong rừng, khác cây đào do người dân trồng trên nương rẫy thì hàng trăm ha đào sẽ không được bán trong vụ Tết này. Bà con trong bản lo lắm” – Chìa nói.

Chủ tịch xã người Mông và bản kiến nghị dài 3 trang về cây đào rừng 2
Lá đơn kiến nghị của Chủ tịch xã Lóng Luông

Rồi, đại diện cho bà con, đi họp về, Chìa viết một cái đơn dài 3 trang giấy trong đó phân tích, giải thích cụ thể phong tục tập quán, thói quen trồng cây của bà con, từ đó kiến nghị huyện có giải pháp xác nhận về nguồn gốc cây trồng, để bà con yên tâm buôn bán.

Từ lá đơn kiến nghị của chủ tịch xã Lóng Luông, huyện Vân Hồ (Sơn La) đã tổ chức cuộc họp khẩn. Theo báo cáo của UBND huyện Vân Hồ, cả huyện có 500ha trồng cây đào, do người dân trồng, canh tác trên nương. Xã Lóng Luông có 300ha, xã Vân Hồ trồng 200ha, tất cả đều trồng tập trung trên các nương đồi của người dân sở tại. Tại huyện Vân Hồ, nhiều năm qua, người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, chủ yếu là các loại cây ăn quả thay thế cho cây ngô, dong, sắn. Tại hai xã Lóng Xuông, Vân Hồ, người dân trồng giống đào Pháp để lấy quả và đào bản địa để bán gốc, bán cành… chơi Tết. Cây đào mang lại hiệu quả kinh tế rất lớn cho người dân nơi đây, phù hợp với địa hình đất dốc, tập quán canh tác của người dân bản địa. Đối với đào rừng, qua khảo sát cho thấy, các xã Lóng Luông, Vân Hồ không có loại cây này.

UBND huyện Vân Hồ kiến nghị UBND tỉnh báo cáo, đề xuất với Chính phủ, Bộ NN-PTNT cho phép người dân được khai thác, buôn bán, vận chuyển cành đào, gốc đào trồng, tránh nhầm lẫn giữa đào bản địa trồng tại vườn, nương của gia đình và đào rừng; cho phép huyện tổ chức Lễ hội hoa đào năm 2021, làm tem dán nhãn cho đào trồng của Vân Hồ.

Phó giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Sơn La Trần Dũng Tiến cho hay, thời gian vừa qua, không riêng huyện Vân Hồ đề xuất dán tem lên cây đào để chỉ dẫn địa lý, lưu thông, huyện Mộc Châu cũng đề xuất dán tem cho cây đào của huyện mình. Sở đã có văn bản gửi UBND huyện Mộc Châu hướng dẫn việc quản lý, mua bán, vận chuyển cây đào. Tại văn bản, Sở cho biết, đối với cây đào có nguồn gốc từ rừng tự nhiên, nghiêm cấm mọi hành vi khai thác, mua bán, vận chuyển, tiêu thụ dưới mọi hình thức.

Đối với đào trồng trên đất quy hoạch rừng sản xuất, vườn nhà, cây trồng phân tán của tổ chức, cá nhân, việc khai thác, mua bán, sử dụng, tiêu thụ do chủ sởhữu tự quyết định. Cùng quan điểm với Sơn La, Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Điện Biên Bùi Minh Hải cho biết, Điện Biên cũng đã thông tin, định hướng tới các hộ dân trồng đào trên nương rẫy để có sự nhận biết, chủ động trong khai thác, thu hoạch đúng mùa vụ.

Theo ông Hải, tại Điện Biên không có vùng quy hoạch trồng đào. Người dân trồngtự phát theo phong tục tập quán từ xa xưa. Điện Biên cũng không có đào rừng, đàodại mọc tự nhiên trong rừng. Đó là đào do người dân trồng, bà con vẫn khai thácbán cho những người thu mua về xuôi để bán trong dịp Tết.

Người đầu tiên lên mạng tìm đầu ra cho 1.500 gốc đào nhà

Ông Nguyễn Đức Lợi (bản Bua 1, xã Ẳng Tở, huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên) có lẽ là người trồng đào đầu tiên “lợi dụng” thế mạnh của mạng xã hội, chủ động lập một facebook… để tìm đầu ra cho hơn 1.000 gốc đào nhà trồng trên nương rẫy của gia đình mình.Trên trang cá nhân của mình, ông Lợi khẳng định, người mua hoàn toàn yên tâm về nguồn gốc, xuất xứ, đào của gia đình ông là “đào nhà” 100%, có xác nhận của chính quyền sở tại.

Chủ tịch xã người Mông và bản kiến nghị dài 3 trang về cây đào rừng 1
Ông Nguyễn Đức Lợi

Tròn 50 năm sinh ra và lớn lên ở giữa núi rừng Tây Bắc, ông Lợi bảo chưa từng nhìn thấy một cây “đào rừng tự nhiên” đúng nghĩa. Bạn của ông Lợi, Lý An Lệnh – nghệ nhân làm khèn Mông (trú tại bản Chan II, xã Mường Đăng, Mường Ảng, tỉnh Điện Biên) thì nói: Đào rừng là cây Tớ Dày (nhiều nơi gọi là cây mai anh đào). Cây này giống họ đào nhưng thân duỗi chứ không rụt đốt như đào nhà, tán vươn cao 7-8m để cạnh tranh ánh sáng với các tầng rừng. Cây có sức sống tốt, nhiều nhựa, nhưng hoa ra ngắn lại rất nhanh héo khi bị chặt, tự cổ chí kim ông chưa thấy ai mang về chơi Tết.

Còn cây đào nhà là cây ưa trực xạ, tán thấp, cạnh tranh yếu, thả vào rừng tự nhiên 90% là chết vì bị cây dây rừng cạnh tranh dinh dưỡng và đặc biệt là thiếu ánh sáng sẽ sinh bệnh khô cành và chết. Họa hoằn cây nào sống sót thì ốm yếu không thể ra hoa. Cả một huyện may ra có vài cây đào “lạc vào rừng” do trước đó là đất của bản cũ, nương cũ… nên có sự hiện diện của cây đào. Hầu hết những cây đào ấy vẫn có chủ. Chỉ chủ nhân mới bỏ công chăm sóc và có quyền thu hái quả hoặc chặt cành bán.

Theo ông Lợi, với bà con miền núi, trước cửa nhà trồng 1 vài cây đào. Tết đến xuân về, vừa ngắm hoa, vừa chặt tỉa vài cành mang ra ngoài bán. Tiền ấy, đem về đổi được manh áo ấm cho đứa trẻ đón xuân. Những hộ dân nghèo thì mới chăm chăm hóng những cây đào ra hoa đúng Tết để chặt tỉa đem bán. Nhà khá giả chả ai bán đào. Họ để chơi cho đẹp nhà và để quả cho con cháu ăn. Với người nghèo, xung quanh nhà có dăm cây “đào thả rông” là cuối năm có một món tiền sắm thêm cái mền bông cho bố mẹ già, manh áo ấm cho con trẻ. Cũng vì đặc tính kinh tếấy mà chục năm trở lại đây, có nhiều hộ dân đã quy hoạch trồng đào thành vườn, thành khu từ vài chục cây đến cả ngàn cây, thay thế cho vô số cây con của các đại dự án thảm họa.

Trên các bản Hua Sa A, Hua Sa B (xã Tủa Tình, huyện Tuần Giáo) rất nhiều gia đình có vườn đào hàng chục năm tuổi. Năm nào hoa nở trúng vụ, họ bán cành cho dân chơi Tết. Năm nào nở chệch thì họ thu hoạch quả, khoảng tháng 5 tháng 6, họ bày bán dọc một quãng đường đèo.“Cần phân biệt rõ nguồn gốc, xuất xứ của cây đào. Nếu nó là cây rừng thì đúng là phải nghiêm cấm khai thác, bởi đó là hành vi phá rừng. Nhưng, nó là cây đào do người dân trồng trên nương rẫy thì chính quyền địa phương cần chứng thực, xác thực để bà con được mua bán, là mưu kế sinh nhai”, ông Lợi chia sẻ.

Thái Bình

Bình luận

Bạn có thể quan tâm