Chuyện kể từ người cựu tù Phú Quốc (kỳ 1)

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 1:06 31/07/2020 |

Cựu chiến binh, cựu tù binh Phú Quốc, thương binh Lâm Văn Bảng năm nay đã ngoài 70 tuổi, được biết đến là người thành lập và quản lý Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt và tù đày – một bảo tàng tư nhân hiếm có ở Việt Nam. Câu chuyện thành lập và duy trì hoạt động bảo tàng của ông Bảng có nhiều vui buồn, cũng có những điều kì lạ, khó tin, xúc động.

Chuyện kể từ người cựu tù Phú Quốc - Lâm Văn Bảng (kỳ 1)
Ông Lâm Văn Bảng

Nhà tắm hương linh dành cho người đã khuất

Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt và tù đày được ông Lâm Văn Bảng thành lập và quản lý. Chị Lưu Xa – nhân viên của bảo tàng đưa tôi đi một vòng, sau khi tôi đã dâng hương ở khu đền thờ các liệt sĩ. Chị dừng lại đầu tiên ở một căn phòng nhỏ, dựng bằng tôn, bên ngoài viết dòng chữ “Nhà tắm hương linh”. Bên trong căn phòng rộng chừng chưa đầy 2m vuông đó có xô chậu, nước sạch, bàn chải, kem đánh răng, khăn mặt,khăn tắm… tức là tất cả những vật dụng cần có cho một cái nhà tắm thông thường.

Tôi hỏi tại sao lại đề là “nhà tắm hương linh”, chị nói, đây là xuất phát từ ý nguyện của người sáng lập ra bảo tàng – ông Lâm Văn Bảng. Trong kí ức của ông Bảng thì một trong những điều đau lòng nhất là tất cả đồng đội khi hi sinh trong nhà tù đều không được tắm rửa sạch sẽ. Nhiều người bị tra tấn đến chết trên vũng máu. Nhất là các nữ tù binh. Thương xót khôn cùng. Vì thế, nhất định là ông phải cho dựng một phòng tắm.

Chuyện kì lạ là, chị Xa nói, ngày nào các chị cũng nhớ thay nước trong xô đựng, vò các khăn mặt sạch sẽ, nhưng nếu hôm nào đó có việc gì bận quá, nhãng đi, đến tầm trưa mới ra thay thì nước trong xô đã bẩn như có người dùng rồi. Từ cái lần bị quên đấy, các chị bảo nhau, bận đến đâu thì bận, sáng sớm nào cũng phải thay nước, vò khăn. Mà nước trong các xô nhựa phải là nước mưa chứ không dùng nước máy hay nước giếng. Cứ mưa xuống là hứng nước tích trữ lại để các bác, các anh dùng dần.

Chuyện kể từ người cựu tù Phú Quốc - Lâm Văn Bảng (kỳ 1) 1
Nhà tắm hương linh – nhà tắm có một không hai dành cho người đã khuất

Bảo tàng của ông Lâm Văn Bảng hiện giờ có đến 4.000 hiện vật, trên diện tích 2000m2 vốn là đất nhà và vườn của gia đình ông. Một trong những điều đặc biệt nhất là, hầu như tất cả các hiện vật, kể các khu chuồng cọp, nhà giam, lồng nhốt tù binh bằng dây thép gai… đều được làm từ các nguyên liệu mang từ các nhà tù Phú Quốc, Côn Đảo… về. Đều là đồng đội của ông Bảng hỗ trợ, gửi về để ông dựng lại trong bảo tàng.

Chính vì thế mà từ đoạn dây thép gai trở đi cũng đã ngấm trong nó không biết bao nhiêu máu của các chiến sĩ cách mạng. Đây là điều mà các bảo tàng lớn, quy mô, lâu năm khó có được. Bảo tàng của ông Bảng, vì thế, không phải chỉ là nơi cất giữ hiện vật, mà còn là một ngôi nhà chung của hàng ngàn, hàng vạn liệt sĩ trên khắp cả nước. Trong số đó, nhiều người đã được tìm thấy hài cốt, nhiều người chưa hề tìm thấy dấu vết, và rất có thể sẽ mãi mãi không tìm thấy. Với tấm lòng của ông Bảng cùng đồng đội, họ cuối cùng cũng có một nơi để tụ họp với nhau.

Bảo tàng tư nhân hiếm có của ông Lâm Văn Bảng

Ông Lâm Văn Bảng kể: “Năm 1966, tôi vào Nam và tham gia chiến đấu ở trung đoàn 1, sư 9 miền đông Nam Bộ. Năm 1968 tôi bịthương nặng, bị địch bắt và bị giam ở nhà tù Phú Quốc. Trong tù, bịtra tấn dã man như thời trung cổ, nhưng cái đó không ám ảnh bằng việc chứng kiến sự hi sinh của đồng đội. Còn sống và được trở về, tôi nghĩ rằng phải làm việc gì đó để báo cáo với Đảng, với nhân dân, với quân đội rằng những người chiến sĩ cách mạng bị địch bắt đã kiên trung bất khuất và trung thành vô hạn đối với Đảng và với Tổ quốc.

Chuyện kể từ người cựu tù Phú Quốc - Lâm Văn Bảng (kỳ 1) 2
Ông Lâm Văn Bảng trực tiếp hướng dẫn tại bảo tàng

Chúng tôi cũng muốn từ những hiện vật này có thể truyền nhiệt huyết cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau. Đồng thời, muốn nhắc nhở mọi người rằng có biết bao chiến sĩ đã hi sinh xương máu để đổi lại hoà bình hôm nay. Chúng tôi muốn tri ân các anh hùng liệt sĩ, và cũng hi vọng có thể làm vơi đi những đau khổ, mất mát của thân nhân đồng đội. Và còn một mục tiêu nữa, đây là nơi cất giữ những bằng chứng tố cáo tội ác chiến tranh của kẻ địch”.

Ban đầu, ông Bảng và một số đồng đội vốn chỉ có ý định xây dựng một cái gọi là “phòng truyền thống” để những người cựu chiến binh từng vào sinh ra tử gặp mặt nhau, ôn lại chuyện cũ, chia sẻ hiện tại. Tuy nhiên, khi phòng truyền thống ra mắt thì nó đã mang vóc dáng của một bảo tàng rồi. Và các ông quyết định cùng nhau mở rộng ra, bao quát được cả những nội dung hiện vật như cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, thanh niên xung phong. Tiền không có – toàn cựu chiến binh làm gì có tiền. Ông Bảng đã có lúc phải giấu vợ, giả chữ kí của vợ để cắt một miếng đất của gia đình đi bán. Giờ kể lại ông cười mỉm, thực ra là phạm pháp chứ chả đùa. Vợ tôi cũng giận, buồn mất mấy ngày, nhưng mà tôi kiên quyết quá nên bà ấy cũng thông cảm.

Các ông đi khắp các chiến trường xưa, các nghĩa trang trên cả nước, lấy mỗi nơi một ít chân nhang mang về, dựng lên một khu thờ tự. Ở giữa là ban thờ bác Hồ cùng hai vị đại tướng lỗi lạc: Đại tướng Võ Nguyên Giáp và đại tướng Nguyễn Chí Thanh. Bên phải là ban thờ các liệt sĩ hi sinh ở các chiến trường. Bên trái là ban thờ các liệt sĩ hi sinh trong các nhà tù của địch. Bên cạnh ban thờ còn có một chồng nón lá, gương lược, đó là các món đồ dành cho các nữ liệt sĩ.

Ông Bảng cũng mày mò tái hiện những khu tra tấn kinh hồn trong các trại giam, nhà tù của địch. Những dụng cụ nhìn thấy đã ghê răng, những hình người bị treo ngược, bị cùm chân, bị đánh đập máu chảy ròng ròng, khu biệt giam dành cho những tù nhân mà chúng cho rằng đặc biệt nguy hiểm… Trong cái không gian ấy, ai ai cũng sẽ cảm thấy trái tim mình bị bóp nghẹt. Điều gì đã khiến họ có thể vượt qua tất cả những nỗi đau thân xác ghê rợn tột cùng ấy để giữ nguyên một tinh thần bất khuất kiên trung nếu không phải là lòng yêu nước, yêu giống nòi và niềm tin bất diệt vào một ngày mai chiến thắng? Chỉ có vậy thôi. Hoàn cảnh lịch sử ấy đã tạo ra những con người như vậy. Thời thế tạo anh hùng là vậy.

Đỗ Bích Thúy

Bình luận

Bạn có thể quan tâm