Độc đáo nghề săn cá ngát ở miền Tây

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 1:01 21/06/2020 |

Theo những người có kinh nghiệm săn cá ngát như Ba Linh, việc tìm hang không khó, chỉ cần nhìn sơ qua miệng hang thấy láng bóng, xung quanh có 1 -2 miệng phụ, đó đích thị là hang cá ngát.

Độc đáo trong nghề đi săn cá ngát mưu sinh ở miền Tây
Thành quả sau một ngày rong ruổi lặn ngụp tìm hang bắt cá ngát của Ba Linh

Nhìn miệng hang, đoán biết trọng lượng của cá

Những ngày đầu tháng 5, chúng tôi có dịp quay trở lại xã Long Điền Tây, huyện Đông Hải (Bạc Liêu) để tìm hiểu về nghề săn cá ngát (loại cá da trơn, giống ca trê) của người dân xứ này. Chia sẻ về nỗi vất vả của nghề này, Ba Linh (36 tuổi) cho hay: “Đó là nghề cơm gạo nuôi sống gia đình anh đó chú. Nghề này vất vả lắm vì suốt ngày phải lặn ngụp dưới sông. Hôm nào vô mánh, anh cũng kiếm được vài trăm ngàn, đủ cho con cái ăn học và gia đình no ấm mấy ngày”.

Ba Linh còn nói, trước khi tự mình bươn trải, lặn ngụp qua biết bao con sông ở xứ này, anh phải theo cha học nghề cho thuần thục. Ngày trước, mỗi lần đi bắt cá ngát, cha của Ba Linh thường gọi anh theo để xách gọng (vật dụng dùng để đựng cá) hay giúp phụ vài việc vặt. Lâu dần thành quen, anh gắn bó với từng nhánh sông từ bao giờ chẳng hay. Anh bảo nghề này cơ cực lắm nên sau này muốn con cái không phải gắn bó với kiếp sình bùn cả đời như anh.

Đang trò chuyện say sưa bất chợt Ba Linh ngước nhìn đồng hồ rồi bảo: “Nước ròng (rút-PV) rồi, tới giờ rồi”. Sau đó, anh lật đật kêu vợ chuẩn bị đồ nghề bắt cá rồi quay sang nhìn tôi: “Chú thay đồ, đi với anh. Nghề tuy nhạt, nhưng cũng có thú vui riêng”. Thế là tôi cùng Ba Linh xách bộ đồ nghề xuống vỏ (phương tiện di chuyển trên sông) nổ máy, bắt đầu chuyến “đi săn”. Bộ đồ nghề của anh mang theo cũng khá đơn giản, chỉ gồm 1 chiếc gọng, 1 cây vợt lưới tự chế dài tầm 1,5 mét.

Dùng vợt chặn miệng hang để bắt cá ngát

Trên đường đi, Ba Linh nói, cá ngát thường sống nhiều ở sông rạch vùng nước mặn hoặc trong vuông tôm. Có rất nhiều cách để bắt cá ngát như mò hang, giăng câu, đặt lú… Và nghề của Ba Linh là mò hang. Công việc tuy có vất vả, nhưng được cái nhanh gọn, chỉ cần phát hiện được hang cá là coi như con cá đó nằm chắc trong gọng của Ba Linh. Trước khi rời xuồng xuống sông tìm hang bắt cá, Ba Linh vấn vội điếu thuốc để hút cho sướng miệng. Anh bảo: “Mỗi khi săn cá, anh hút nhiều thuốc lắm, vì xuống sông trầm lâu nên rất lạnh, hút thuốc vào giữ ấm cho cơ thể. Muốn bắt được cá ngát phải đi vào lúc nước ròng, khi đó, bãi cạn, dễ tìm hang. Bây giờ, chỉ cần anh nhìn thấy hang là biết cá bự, cá nhỏ rồi”.

Cá ngát thường làm hang ở dưới mé lòng sông, bởi thế khi nước lớn thì hang cá ngát bị ngập sâu, việc lặn tìm hang rất vất vả nên Ba Linh thường chọn khi nước ròng để đi săn cá. Để tránh kẻ thù, mỗi con cá ngát thường làm từ 2 – 3 hang để tránh trú. Trong đó, có 1 hang cái (hang chính) và 2 hang ngách (hang phụ). Theo những người có kinh nghiệm trong việc bắt cá ngát như Ba Linh thì việc tìm hang không khó, chỉ cần nhìn sơ qua miệng hang thấy láng bóng, xung quanh có 1 -2 miệng phụ, đó đích thị là hang cá ngát. “Cá ngát lớn có trọng lượng 5 – 6kg lận, bự lắm. Cái miệng hang nó rộng hơn cái thao nấu lẩu nữa”, giọng Ba Linh chắc nịch.

Trong lúc miên man du dương theo tiếng sóng, tiếng gió thổi rì rào giữa cái nắng gay gắt của những ngày tháng 5, bất thình lình, Ba Linh gọi tôi đưa giúp anh cái vợt, vì anh vừa tìm được 1 hang cá lớn. “To đó, chú ráng giữ chắc miệng vợt giúp anh, nghe động là chú xúc miệng vợt lưới lên liền nhé, con này tầm 3kg chớ chẳng ít. Cẩn thận nhé!”. Ba Linh vừa nói, vừa đặt miệng vợt vào hang cái. Sau đó anh lần tìm, rồi dùng 2 tay, chặn cửa 2 miệng hang ngách, kế đến đưa tay sâu vào trong hang. Tôi đang “cố thủ” cùng cây vợt trên xuồng thì bỗng nhiên có tiếng động mạnh làm cán vợt rung lên bần bật. Nhớ lời dặn, tôi xúc ngược miệng vợt lưới lên khỏi mặt nước, rồi vui mừng reo to: “Dính rồi, dính rồi, cá bự quá anh Linh ơi!”.

Độc đáo trong nghề đi săn cá ngát mưu sinh ở miền Tây 1
Khi con nước xuống, chỉ cần xác định được miệng hang rồi đặt vợt vào, tìm hang ngách chắn lại là cá sẽ vọt ra ngoài

Lúc này, mặc dù mặt mày lấm lem bùn đất nhưng Ba Linh vẫn nở nụ cười hiền, hé lộ hàm răng trắng: “Thấy chưa, anh nói cá bự mà, quả đúng như dự đoán của anh, chú sợ tài đoán trước của anh chưa? Con này về anh làm lẩu mẻ đãi chứ một bữa no nê”.

Chết điếng khi bị cá ngát đâm lúc đi săn

Trong lúc lênh đênh trên sông nước, Ba Linh kể, mỗi ngày anh bắt được 2kg-5kg cá ngát. “Gắn bó với nghề này ngót nghét đã chục năm nhưng chưa bao giờ anh đi săn mà về tay không đâu. Không ít thì nhiều, mỗi chuyến đi đều có thành quả mang về”, Ba Linh tự hào. Theo anh, giá cá ngát hiện dao động ở mức từ 70.000 – 80.000 đồng/kg.

Lúc mới chập chững vào nghề, điều khiến anh sợ nhất chính là các tai nạn do cá ngát gây ra. Mỗi lần bị cá ngát đâm trúng là Ba Linh đau thấu xương. “Cá ngát nó có 3 gai rất sắc nhọn, gồm 1 gai trên lưng và 2 gai ở 2 bên mang đầu, nếu sơ ý bị cá đâm trúng thì nhức dữ lắm. Nhiều lần bất cẩn, anh bị cá ngát đâm cho sây sẩm mặt mày. Sau đó anh bị sốt cao, không thể nào ăn uống được”, Ba Linh nhớ lại.

Độc đáo trong nghề đi săn cá ngát mưu sinh ở miền Tây 2
Con cá ngát trọng lượng khoảng 3kg Ba Linh bắt được

Thông thường người bị cá ngát đâm trúng, phải chờ đủ 24 giờ mới khỏi. Theo kinh nghiệm của Ba Linh, nếu xác định được con cá đâm, anh chỉ cần ngắt một phần đuôi của con cá đó, đắp lên vết thương thì sẽ giảm nhức rất nhanh và khỏi hẳn sau vài giờ. Ba Linh chia sẻ: “Thường người bị cá ngát đâm sẽ tự động khỏi sau 24 giờ, chứ uống thuốc, đi chích thuốc cũng chẳng ăn thua. Có một số người “thịt hiền” dù cá ngát đâm cũng không bị nhức, nhưng hiếm gặp lắm. Riêng anh, mấy lần đầu bị cá đâm đau thấu xương, nhưng đâm miết thành thói quen, chai rồi giờ bị cá đâm giống như kiến cắn vậy đó”.

Trò chuyện khi đang ngồi nghỉ trưa, uống nước, Ba Linh thở dài, bất chợt anh rít vội điếu thuốc rồi nhìn về đoạn cuối dòng sông với ánh mắt đăm chiêu: “Chẳng biết sau này, khi nguồn cá bị cạn kiệt, anh phải sống bằng nghề gì đây. Khi đó, chắc anh sẽ rất nhớ sông, nhớ những ngày rong ruổi đầy nắng gió. Bởi hiện tại, nguồn cá này đã ít đi nhiều”.

Theo Ba Linh, sống bằng nghề này phải dựa vào sự lên xuống của con nước. Mà việc săn bắt cá ngát thì phải đợi lúc nước xuống, bãi cạn, thì mới dễ tìm hang cá. “Thông thường khi nước lớn, cá trườn ra ngoài để đi tìm thức ăn, khi nước rút thì cá mới về hang để trú ẩn. Muốn bắt được cá, mình phải nắm rõ quy luật, tập tính sinh hoạt tự nhiên của nó”, ba Linh thông tin thêm.

Sau gần nửa ngày đi săn bắt cá ngát, khi trong gọng đã rủng rỉnh, tầm khoảng 5kg với những con cá to tròn, béo ngậy, Ba Linh quyết định ra về trước hoàng hôn. Lúc này, Ba Linh vội vàng tắm rửa, rồi nhảy vọt lên chiếc xuồng. “Về thôi chú, nước đã lên cao rồi, khó bắt được cá nữa lắm. Về sớm để anh em mình còn lai rai”. Nói rồi, Ba Linh nổ máy, phóng vèo một mạch về nhà, khép lại một ngày mưu sinh trên sông nước.

Trần Khải

Bình luận

Bạn có thể quan tâm