Giải mã giá trị thật – ảo của những chậu lan đột biến tiền tỷ

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 1:28 30/09/2020 |

Trong cơn sốt lan đột biến, giá mỗi chậu hàng tỷ thậm chí hàng chục tỷ đồng, PV TT&ĐS đã tìm hiểu về loại lan này, nhằm giải mã phần nào giá trị thật sự của chúng.

Giải mã giá trị thật - ảo của những chậu lan đột biến tiền tỷ 2
Nhiều người bỏ tiền tỷ để mua lan đột biến

Lời thách thức về chậu lan đột biến tiền tỷ

Đối với cộng đồng người chơi lan, việc bàn về giá trị của những chậu lan, những giống lan mới, đẹp luôn là đề tài sôi nổi, gây ra nhiều cuộc tranh cãi. Mới đây, một tài khoản facebook ở 1 tỉnh phía Bắc đã đăng đàn thách đố với số tiền lên đến 10 tỷ đồng. Theo tài khoản này, anh ta là người nghiện mua lan “xổ số”. Đó là những cây lan chưa biết được mặt hoa, nếu may mắn sẽ ra bông đẹp như trò chơi xổ số may rủi. Càng chơi lan người chơi sẽ càng khó tính. Dù đã đầu tư 10 năm qua, tốn kém nhiều tỷ đồng nhưng anh này vẫn chưa tìm được 1 chậu lan đẹp đúng ý mình. Bạn bè anh cũng đã mất trắng tiền tỷ vào cuộc phiêu lưu với hoa lan đột biến.

Trong thời gian này, anh biết thị trường lan rừng ngày càng khan hiếm do bị khai thác quá đà, việc tìm được lan hiếm lại càng khó hơn. Khi có thông tin người Trung Quốc sang bán giống lan cấy mô đột biến với số lượng khổng lồ, anh cho rằng đó là sự thiếu hiểu biết. Một số ý kiến cho rằng đây là một vụ lừa đảo đối với những người mới tập tành chơi lan.

Để chứng minh mình đúng, anh này thách thức trên khắp cả nước, nếu ai mang đến nhà anh 1 xe 5 tạ hoa lan giống như anh yêu cầu và chứng minh là hàng đúng chuẩn, anh sẽ mất không 10 tỷ đồng và ngược lại. Anh còn đề nghị cơ quan pháp luật vào làm trọng tài chuyện này. Số tiền 10 tỷ đồng này nếu ai thua sẽ gửi hỗ trợ cho việc phòng chống dịch Covid-19 và đăng báo 10 ngày xin lỗi ngành lan Việt Nam. Thời gian cho thử thách này là 1 tháng.

Theo anh này, nuôi cấy mô hoa lan phi điệp – tức là phương pháp sử dụng những mô của cây phi điệp đã có mặt hoa,từ các bộ phận như lá, đỉnh sinh trưởng, cuống hoa… trong một môi trường phù hợp để tái sinh thành cây hoàn chỉnh và cây con giữ nguyên các phẩm chất, nở hoa giống cây mẹ. Anh đã từng nhiều lần thất bại. Các phòng thí nghiệm khác trong nước, trên thế giới cũng thất bại giống anh khi nỗ lực nuôi cấy mô cây phi điệp nói chung và phi điệp đột biến nói riêng bởi các vấn đề sau đây:

Giải mã giá trị thật - ảo của những chậu lan đột biến tiền tỷ
Vườn lan cấy mô của 1 tay chơi ở TP. Cần Thơ được đầu tư rất công phu

Thứ nhất muốn tạo ra thế hệ cây con giống như cây mẹ thì phòng thí nghiệm phải có một cơ số giống cây mẹ để làm nguồn mô.Thực tế không phải phòng thí nghiệm nào cũng có điều kiện mua giống làm nguồn phôi, nhất là khi những cây lan phi điệp đột biến của Việt Nam giá đắt đỏ như hiện nay.Thứ hai, chính là sự đặc biệt của giống phi điệp nói chung, phi điệp đột biến nói riêng. Đấy là trong cơ thể nó luôn có 1 loại vi sinh vật nội ký sinh, nên không thể làm sạch chúng trước khi chuyển mô vào môi trường nuôi cấy mô khiến mô đó sẽ chết sau 30-60 ngày. Thậm chí, có mẫu mô đã sạch, được 1 năm mới phát nhiễm và chết mẫu.

Thứ ba, phi điệp là giống cây thuộc vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, chỉ sinh trưởng, phát triển tốt ở những vùng khí hậu như vậy. Vì vậy, không phải nước nào cũng trồng được lan phi điệp.Hiện nay, một số nước có nền công nghệ sinh học hiện đại hơn nước ta, họ đã tạo ra được một số giống cây phi điệp đột biến bằng phương pháp hoá học, chiếu xạ hoặc cho lai tạo để tạo ra những ưu thế lai, hoặc lai giống thuần để giữ nguyên phẩm chất giống như cây mẹ. Tuy nhiên, đó chỉ là những cây có hoa mới không giống với hoa lan đột biến của Việt Nam đã được đặt tên. Giá trị thẩm mỹ, giá trị kinh tế của chúng cũng sẽ không thể nào sánh bằng những mặt hoa lan phi điệp đột biến đã được các nghệ nhân Việt Nam sở hữu và đặt tên.

Anh này kết luận: “Như vậy, có thể nói đến thời điểm hiện tại, trong nước và thế giới chưa nuôi cấy mô được những cây giống phi điệp đột biến đã được đặt tên ở Việt Nam. Các nhà khoa học chuyên nghiên cứu giống hoa lan phi điệp vẫn đang nỗ lực miệt mài nghiên cứu. Điều đó càng tôn lên vẻ đẹp và giá trị của loài hoa này”.

Chưa biết chuyện này hiện đã diễn ra như thế nào, nhưng bài đăng của anh này đã thu hút được sự quan tâm của cộng đồng chơi lan. Mọi việc xuất phát từ một nhóm người được cho là từ Trung Quốc sang thuê nhà tại một tỉnh phía Bắc để bán lan đột biến. Nhiều giống lan nhỏ được trưng bày la liệt trong nhà khiến những người mới tập tành chơi lan trầm trồ. Nhiều người đã bỏ số tiền hàng trăm triệu đồng mua lan. Nhưng chỉ một thời gian sau, nghi ngờ mình bị lừa, những người mua lan quay lại tìm thì nhóm người kia đã bỏ đi, tiền nhà cũng chưa kịp trả.

Giải mã giá trị thật - ảo của những chậu lan đột biến tiền tỷ 1
Bên trong một vườn ươm lan

Giải thích của chuyên gia: “Rất đơn giản để có lan đột biến”!

Trái ngược với quan điểm phía trên, một giảng viên thuộc Khoa Nông nghiệp của Trường Đại học Cần Thơ hiện đã về hưu, có mấy chục năm trồng và nghiên cứu về lan cho biết, lan đột biến tự nhiên có thể hiếm, còn đột biến nhân tạo hiện không còn hiếm nữa. Lan đột biến cũng chỉ là 1 tên gọi, đột biến thực sự quý giá phải là đột biến tự nhiên và hiếm gặp.

Giảng viên này giải thích:“Ngoài đột biến tự nhiên, lan có thể đột biến bằng 2 phương pháp vật lý hoặc hóa học. Lan được chiếu qua những tia phóng xạ để tạo đột biến gọi là phương pháp vật lý, còn sử dụng một số hóa chất để tạo đột biến gọi là phương pháp hóa học. Việc tạo đột biến bằng 2 phương pháp này không hề mới và nước ta cũng làm được. Sau khi người ta tạo ra cây lan đột biến từ cây đầu tiên, trồng, rồi thấy bông đẹp, thơm người ta dùng phương pháp cấy mô để nhân giống. Rồi chỉ vài năm sau giống mới đó sẽ tràn ngập thị trường. Như vậy, đâu thể gọi là đột biến nữa, đâu còn quý hiếm nữa”. Theo phân tích trên, khoảng thời gian “huy hoàng” của 1 giống lan đột biến thực sự không nhiều.

Thậm chí, theo vị giảng viên này, khi 1 cây lan được cho là đột biến tự nhiên thì cũng không dễ gì xác định được. Việc xác định phải dựa vào nhiều yếu tố như tìm được cây lan chủ, lý do đột biến, thậm chí xét nghiệm ADN cho cây lan để tìm hiểu. Theo ông, những người rao bán lan đột biến tiền tỷ thường tự đặt tên cho chậu lan của mình với những cái tên thật kiêu sa, hoành tráng để làm tăng giá trị cho chậu lan. Người mua phải thực sự hiểu rất cặn kẽ thì mới xuống tay mua.

“Dù vậy, họ vẫn có những lý do khác nhau để chi số tiền khủng mua lan. Theo tôi có 2 lý do: Một là họ có quá nhiều tiền, yêu lan nên muốn sở hữu hàng độc, chỉ mình mình có. Hai là giá tiền tỷ của những chậu lan này thực sự đã được bên bán và bên mua hợp tác thổi phồng lên. Mục đích nhằm tạo giá trị ảo cho chậu lan, sau này nếu có mua bán lại cũng dễ dàng kiếm lời. Nhiều ý kiến cho rằng đây mới là nguyên nhân chính tạo ra giá ảo của lan”, vị giảng viên phân tích.

Nhưng vẫn có những chậu lan đắt đỏ bằng vàng ròng nếu giá trị của nó thực sự được một hội đồng thẩm định. Theo giảng viên này, hàng năm các nước trên thế giới đều tổ chức những cuộc thi hoa lan đẹp. Có thể hiểu thi lan giống như các cuộc thi hoa hậu thế giới. Những chậu lan đẹp phải có những tiêu chí đánh giá riêng về hoa, thân, lá, rễ, mùi hương và còn nhiều thứ khác. Khi chậu lan cuối cùng được tôn vinh thì giá trị của nó mới được khẳng định vì đã qua hội đồng giám khảo. “Sau chậu lan đẹp nhất, thì vẫn còn những giải phụ khác tùy theo giá trị của nó. Lúc đó, nói chậu lan ấy tiền tỷ thì người ta mới khâm phục. Còn những chậu lan tự định giá tiền tỷ, vài chục tỷ thì ai muốn nói bao nhiêu cũng được”, ông nhận định.

Hiện nay, thị trường lan nước ta sôi động bởi những giống lan như lan đột biến, lan rừng và một giống lan lai. Lan lai được lai tạo từ những giống lan ưu việt lại với nhau, tạo nên giống mới. Hiện giống lan này chủ yếu được nhập từ nước ngoài về.

Hàm Hương

Bình luận

Bạn có thể quan tâm