fbpx

Gian nan nghề săn thịt chuột xuyên quốc gia

Đăng lúc: 10:11 16/06/2019 -

Có người vì mải theo luồng chuột kiếm ăn nên 28 Tết mới thấy mặt vợ con. Có người nghe tin đàn chuột từ Campuchia tràn về liền nhảy xuống ghe dong thẳng qua cửa khẩu để đón chuột… ăn Tết.

Những con chuột đồng bị các thợ săn bẫy được
Những con chuột đồng bị các thợ săn bẫy được

Dầm mình trong sương lạnh săn thịt chuột

Mùa chuột đồng bắt đầu từ tháng Giêng đến tháng 9, 10 âm lịch. Song con chuột tháng 4 được coi là ngon nhất. Lúc ấy là đầu mùa mưa, cỏ non và thóc lúa đầy đồng. Chuột tha hồ gặm nhấm, con nào cũng mướt mượt, mập ú, làm món gì ăn cũng khoái. Nhưng “mùa hốt tiền” lại thường rơi vào thời gian cận hoặc sau Tết Nguyên đán, đó là thời điểm nông dân Campuchia đốt đồng vào vụ mới. Hết cái ăn, từng đàn “cu tý” dắt díu nhau vượt biên xâm nhập vào những cánh đồng dọc biên giới Đồng bằng sông Cửu Long. Những cao thủ săn thịt chuột đánh hơi được liền nhảy xuống ghe dong thẳng qua cửa khẩu giăng bẫy chờ sẵn, lần lượt “hốt từng em”. Nghề nào cũng có lúc buồn vui, nhưng cái nghề bẫy (rập) chuột vui thì ít mà gian truân thì nhiều.

 “Tháng nào đồng nấy”, kinh nghiệm ấy được đúc kết từ xa xưa và nay trở thành “kinh thánh” của giới đi săn thịt chuột đồng. Tháng Giêng xuống miệt Kiên Giang, đến tháng 4, 5 dong qua Cà Mau, hết tháng 7 trở về Đồng Tháp Mười, Long An rồi An Giang… cho đến khi lũ rút thì chống ghe xuôi dòng qua đồng bạn Campuchia.

Ông Tám Lung ở xã Bình Long, huyện Châu Phú, An Giang – một tay “sát chuột” được giới đi săn thịt chuột tôn lên hàng “sư tổ” cho biết, những năm trước đi bẫy chuột phải mang theo lúa hoặc cua đồng để làm mồi nhử, vừa tốn kém lại không bắt được nhiều. Nay đặt bẫy hiệu quả cao hơn. Người có kinh nghiệm nhìn luồng chuột là ước lượng được có bao nhiêu con chạy qua, chạy hướng nào rồi cài bẫy. Thường bẫy một lần dính một con nhưng đôi khi cũng có “hai ba em” cùng chung số phận.

Cánh săn thịt chuột thường đi theo nhóm 3, 4 người, lúc vui thì đi thành đoàn cả chục người. Mỗi chuyến tuỳ đồng nhà hay đồng bạn, xa hay gần nhưng thường thì chừng 5 – 10 ngày họ mới quay về. Hành trang ngoài chiếc ghe trọng tải chừng 1 tấn, mỗi người thường mang theo từ 300 đến 1.000 cái bẫy. Bẫy chuột được làm bằng dây kẽm, giá từ 15.000 – 20.000 đồng/cái. Trong nhóm bao giờ cũng có một phụ nữ đi theo, không phải để lo cơm nước. Họ chuẩn bị sẵn gạo, nước mắm và muối hột. Hạ trại ở đâu thì hái rau đồng, bắt cua, cá ở đó ăn.

Săn thịt chuột thành nghề kiếm sống của nhiều người
Săn thịt chuột thành nghề kiếm sống của nhiều người

Anh Lê Văn Quý học chưa hết cấp hai đã bỏ trường, bỏ bạn vì mê chuột. Trong một lần may mắn theo anh đi săn “cu tý”, chúng tôi mới biết thế nào là một tay “sát chuột” thượng hạng. Sau gần một ngày dong thuyền, xế chiều thì nhóm dừng lại bên cánh đồng heo hút. Lập tức họ nhảy lên bờ chia nhau đi tìm luồng đặt bẫy. Kẻ trước người sau lần lượt quay về trại thì trời đã nhá nhem tối. Bữa cơm đã dọn sẵn trên manh chiếu nhỏ, cánh đàn ông sà vào lai rai “tán phét”, đến “giờ tý canh ba” từng người lại xách đèn ra đi trong sương lạnh.

Tờ mờ sáng họ đi gom các bẫy trở về. Đây cũng là thời điểm các lái chuột chờ sẵn để gom hàng về sang lại cho các vựa chuột ở Phù Dật, xã Bình Long, huyện Châu Phú nơi được mệnh danh là “trung tâm” mua bán chuột của Đồng bằng sông Cửu Long. Chuột cỡ 7 – 8 con/kg có giá 40.000 đồng; chuột nhỏ hơn giá mỗi kg thấp hơn khoảng 10.000 đồng.

Thực ra, đi bẫy “cu tý” cũng hên xui, có chuyến trúng đậm mỗi người kiếm bốn, năm triệu như chơi, thất bại cũng có một, hai triệu. Thế nên, khi về họ tiêu xài không thua gì ngư dân tàu cá. Hết tiền, họ lại ra đồng bắt chuột, với họ tiền là để ở ngoài đồng. Thế nên, có nhiều người như ông Lắm, ông Rạng, ông Bằng ở Châu Phú đã sống với nghề gần hết đời mà nghèo vẫn hoàn nghèo. Không ít người đi bẫy không may còn bị rắn cắn, kẻ gian lấy đồ nghề, tiền bạc rồi đánh thừa sống thiếu chết vậy mà vẫn không từ bỏ.

Chọn nghề bẫy chuột mưu sinh tức là chọn giấc ngủ ở ngoài đồng, sớm hôm dầm mình trong sương lạnh. Có người vì mải theo luồng chuột kiếm ăn nên tới 28 Tết mới thấy mặt vợ con. Có người nghe tin đàn chuột từ Campuchia tràn về qua cửa ngõ Vĩnh Gia, Vĩnh Điều ở Kiên Giang, hoặc ở Cỏi Thum (Campuchia) liền bỏ vợ con nhảy xuống ghe dong thẳng qua cửa khẩu để đón chuột… ăn Tết.

Cần câu cơm của hàng nghìn gia đình

Vừa đến đầu làng Phù Dật, chúng tôi gặp ngay một nhóm trẻ chừng 14 – 15 tuổi khệ nệ khiêng từng chiếc lồng chuột từ dưới ghe lên bờ. Mùi hôi của những chiếc lồng trộn lẫn mùi tanh của phụ phẩm từ nơi chế biến lan toả khiến ai không quen dễ thấy lợm giọng. Nhưng đó là cái mùi đặc trưng của làng chuyên săn bắt, mua bán chuột “độc nhất” ở miền Tây này.

Chuột sau khi được làm sạch sẽ
Chuột sau khi được làm sạch sẽ

Làng “cu tý” có từ bao giờ? Một ông lão trong làng cho hay, cha ông ngày trước làm nghề này, đến ông rồi cháu ông cũng lớn lên nhờ con chuột. Hầu như ai trong làng cũng vậy, có nhà, xe máy là nhờ chuột hết. Ông tính sơ sơ ở đây có khoảng 7 vựa chuột lớn, trên 20 vựa chuột nhỏ. Những hộ còn lại đa số đi làm thuê, hoặc đi bẫy, buôn chuột.

Bình quân mỗi ngày có khoảng 5 – 6 tấn chuột sống từ khắp nơi gom về đây. Đầu mùa chuột, có ngày gom về hơn chục tấn. Chủ vựa quy định hàng ngày lái chuột giao hàng trước 2 giờ chiều để kịp làm thịt giao cho các đầu mối. Vì cứ khoảng 100 kg chuột sống nhốt qua đêm sẽ bị “ngót” 4 – 5 kg.

Chuột sau khi “chạy” về đây được biến thành “chuột ướp lạnh”, “chạy” tiếp đến các nhà hàng chợ Long Xuyên, Châu Đốc, Cần Thơ, Cao Lãnh, Vĩnh Long, TP. HCM… với giá ổn định từ 70 – 80 ngàn đồng/kg. Để “chuột ướp lạnh” “chạy” được phải ít nhất qua 7 công đoạn: đập đầu, chặt mỏ cùng hai chân trước và sau, chặt đuôi, lột da, mổ bụng ướp muối với nước đá xong chở đi giao liền.

Bình quân mỗi ngày ở những vựa chuột lớn sử dụng khoảng 20 lao động, vựa nhỏ 5 – 7 lao động. Công việc bắt đầu từ 2 giờ chiều và kết thúc trước 7 giờ tối. Một chủ vựa chuột cho biết, làng chuột Phù Dật có gần 1.000 hộ dân, hầu hết sống dựa vào con chuột nên đa số còn nghèo.

Mấy năm nay, thịt heo bị nhiều dịch bệnh, gà thì bị cúm gia cầm hoành hành nên nhiều người nói vui “gà, heo chạy xuống hố, chuột chạy lên bàn” phục vụ các đệ tử lưu linh. Món chuột đồng quê dân dã ngày trước giờ trở thành đặc sản của người thành thị. Trong thực đơn của nhiều bà nội trợ ở đồng bằng sông Cửu Long có thêm món chuột đồng.

Một bà chủ vựa chuột phấn khởi nói, món “độc địa” ở đây là chuột hấp cơm, nhiều người mới nghe qua đã bỏ chạy vì nó trắng nhách thấy ghê ghê nhưng với người sành ăn thì cho rằng, chỉ cần thử qua một lần sẽ ghiền ngay. Cách làm vô cùng đơn giản. Trước tiên, lựa con chuột có nhiều mỡ làm sạch, không ướp gia vị. Cơm sôi, cạn nước thì cho chuột vào. Chín cơm, chín chuột, dọn ra ngay với cơm nóng, rau răm và muối tiêu chanh. Mùi thịt chuột bốc lên thơm phức, phải ăn thật chậm mới cảm nhận được vị mềm, ngon ngọt và béo ngậy.

Ở trong vùng còn có món chuột kho rượu, để dành ăn trong 3 ngày Tết hoặc những lúc bận việc đồng áng. Lựa những con chuột mập ú làm sạch, đem chiên vàng sau đó kho với nước dừa có thêm vài lát thịt heo. Mỗi sáng thức dậy có thêm ổ bánh mì thì ôi thôi quên cả việc ra đồng.

Tuyệt chiêu hơn ở vùng núi Cấm, Tri Tôn còn có thêm món chuột “trinh nữ kén chồng”. Người ta chọn những con chuột cái tơ, làm sạch ướp gia vị rồi dùng thịt heo ba chỉ, gan heo, nấm mèo băm lẫn cùng đậu xanh nguyên hạt, cho vào bụng “trinh nữ” may lại. Để nguyên con chiên vàng tới, sang qua nồi đất, đổ nước dừa vào đun cho tới khi nước dừa keo lại. “Trinh nữ kén chồng” thơm ngon và vô cùng mùi mẫn.

Ngoài ra còn có hàng loạt món mà mới nghe qua đã khiến nhiều người muốn chạy ra đồng bắt chuột. Nào là chuột nấu canh chua với rau nhút cơm mẻ, chuột xào lá cách, chuột xào rau răm với đậu phộng, chuột giả cầy, chuột làm bánh xèo, chuột nướng chao… Trong các nhà hàng ở Đồng bằng sông Cửu Long còn có món chuột quay lu, chuột nướng mọi, chuột chiên sả ớt… Trước đây còn có khô chuột, mắm chuột, nhưng gần đây do đắt hàng nên khách về Đồng bằng sông Cửu Long tìm mua hai món này còn khó hơn đi tìm một nửa của mình.

Cao Thục Đoan

Bình luận