fbpx

GNP là gì? Mối quan hệ giữa GDP và GNP

Đăng lúc: 10:38 15/09/2019 -

Nếu là một người thường xuyên theo dõi các chương trình thời sự, tin tức kinh tế thì chắc chắn sẽ thường xuyên nghe nhắc đến các thuật ngữ GNP hay GDP rồi phải không nào? Tuy nhiên đã bao giờ bạn tự hỏi GNP là gì, mối quan hệ giữa GDP và GNP là như thế nào mà thường xuyên được nhắc đến cùng nhau không? Nếu có thì đừng bỏ qua những thông tin thú vị trong bài viết dưới đây để có lời đáp chi tiết cho những thắc mắc về GNP nhé!

GNP là gì?

GNP là gì?

GNP là tên viết tắt cho Gross National Product tức tổng sản lượng quốc gia hay tổng sản phẩm quốc gia, là một chỉ tiêu kinh tế dùng để đánh giá sự phát triển kinh tế của một quốc gia. GNP được tính bằng tổng giá trị bằng tiền của các sản phẩm cuối cùng và dịch vụ mà công dân của một quốc gia làm ra trong một khoảng thời gian nào đó, thông thường là năm tài chính và không kể làm ra ở đâu (bao gồm cả trong và ngoài nước).

Trong đó, sản phẩm cuối cùng là hàng hóa được tiêu thụ cuối cùng bởi người tiêu dùng, không phải là những sản phẩm được sử dụng như là sản phẩm trung gian trong sản xuất các sản phẩm khác. Chẳng hạn như, một chiếc xe máy bán cho người tiêu dùng được coi là sản phẩm cuối cùng còn các thành phần như lốp, săm xe được bán cho nhà sản xuất xe máy được coi là sản phẩm trung gian. Tuy nhiên, cũng chiếc lốp xe đó nếu bán cho người tiêu dùng thì nó lại được coi là sản phẩm cuối cùng. Chỉ có sản phẩm cuối cùng mới được tính trong GNP (tổng sản phẩm quốc gia), việc đưa cả sản phẩm trung gian vào, dẫn tới việc tính kép làm tăng ảo giá trị thực sự của thu nhập quốc gia. Trong trường hợp của chiếc lốp xe, giá trị của nó đã được tính khi nó được nhà sản xuất lốp bán cho nhà sản xuất xe máy và sau đó lại được tính thêm một lần nữa trong giá trị chiếc xe máy khi nhà sản xuất xe máy bán cho người tiêu dùng.

GNP là gì? công thức tính GNP

Bên cạnh đó, chỉ số GNP cũng chỉ tính những sản phẩm được sản xuất mới. Trường hợp kinh doanh những hàng hóa đã tồn tại trước đó, chẳng hạn như xe máy cũ sẽ không được tính bởi những mặt hàng này không tham gia vào việc sản xuất các sản phẩm mới.

Thu nhập được tính như một phần của tổng sản phẩm quốc gia, phụ thuộc vào ai là chủ sở hữu các yếu tố sản xuất chứ không căn cứ vào việc sản xuất ấy diễn ra ở đâu. Chẳng hạn như, một nhà máy sản xuất điện thoại do chủ sở hữu là công dân Hàn Quốc đầu tư tại Việt Nam thì lợi nhuận sau thuế từ nhà máy sẽ được tính là một phần của GNP của Hàn Quốc chứ không phải là của Việt Nam. Bởi chủ sở hữu, vốn sử dụng trong sản xuất thuộc về công dân Hàn Quốc. Tương tự như vậy, lương của công nhân người Việt làm tại đó sẽ là một phần của GNP Việt Nam còn lương của công nhân Hàn Quốc cũng làm việc tại đó sẽ là một phần của GNP Hàn Quốc.

Công thức tính GNP

Tổng sản phẩm quốc gia hay tổng sản lượng quốc gia GNP của một quốc gia trong 1 năm được tính theo công thức: GNP= (X – M) + NR + C + I + G

Trong đó:

  1. X là kim ngạch xuất khẩu các hàng hóa và dịch vụ của quốc gia đó
  2. M là kinh ngạch nhập khẩu của hàng hóa và dịch vụ
  3. NR là thu nhập ròng từ các hàng hóa và dịch vụ đầu tư nước ngoài
  4. C là chi phí tiêu dùng cá nhân (hộ gia đình)
  5. I là tổng đầu tư cá nhân quốc nội (bao gồm tất cả các doanh nghiệp đầu tư trên lãnh thổ quốc gia đó)
  6. G là chi phí tiêu dùng của chính phủ.

Phân biệt GNI và GNP là gì?

GNI là từ viết tắt của Gross National Income, tức Tổng thu nhập quốc gia hay Tổng thu nhập quốc dân. Mặc dù sở hữu giá trị tương đương nhau nhưng cách thức tiếp cận vấn đề của GNP và GNI là dựa trên các cơ sở khác nhau. GNP được tính dựa trên cơ sở sản xuất ra sản phẩm mới còn GNI dựa trên cơ sở thu nhập của công dân.

Mối quan hệ giữa GDP và GNP

Để hiểu rõ mối quan hệ giữa GDP và GNP là gì, đầu tiên bạn cần hiểu rõ GDP là gì?

GDP là tên viết tắt của Gross Domestic Product từ Tổng sản phẩm nội địa hay tổng sản phẩm quốc nội. Chỉ số GDP được tính bằng giá trị thị trường của tất cả hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong phạm vi một lãnh thổ (thường là quốc gia) trong một thời kỳ nhất định (thường là một năm).

Mối quan hệ giữa GDP và GNP

Đến đây, các bạn có thể nắm được điểm khác nhau cơ bản giữa GNP và GDP rồi phải không nào? GNP là toàn bộ giá trị được công dân mang quốc tịch của quốc gia đó sản xuất ra trong 1 năm (bao gồm cả giá trị trong và ngoài nước, miễn là do công dân đó tạo ra). Còn GDP lại là toàn bộ giá trị các thành phần kinh tế hoạt động trong lãnh thổ của quốc gia đó tạo ra trong một thời gian nhất định (thường là một năm). Các thành phần kinh tế đóng góp vào GDP của một quốc gia sẽ bao gồm cả các thành phần kinh tế trong và ngoài nước đang hoạt động tại quốc gia đó. Đây cũng chính là lý do tại sao người ta thường sử dụng chỉ số GDP để đánh giá sức mạnh nền kinh tế của một quốc gia.

Phân biệt GNI và GNP là gì?

Để hiểu rõ hơn, các bạn có thể tham khảo ví dụ sau: giả sử một công dân Việt Nam sang Nhật Bản (Hàn Quốc, Đài Loan hay bất cứ quốc gia nào khác,…) lao động trong một thời gian thì thu nhập mà người này kiếm được ở Nhật Bản sẽ được tính vào GDP của Nhật Bản bởi khoản tiền này được làm ra trên đất nước Nhật Bản. Tuy nhiên, khoản thu nhập này không được tính vào GNP của Nhật Bản bởi người này không mang quốc tịch Nhật Bản.

Bàn về mối quan hệ giữa GDP và GNP chúng ta thấy, GDP nói lên hiện thực kinh tế trên lãnh thổ của một quốc gia, chưa nói đến chủ thể của hiện thực đó; còn GNP cho thấy thực thu kinh tế của một quốc gia, khả năng thật sự về kinh tế của công dân quốc gia đó. Nếu GDP > GNP thì có nghĩa là vai trò quốc tế về kinh tế của nước nhà không cao so với vai trò kinh tế quốc tế tại nước nhà, hiểu một cách đơn giản là sức mạnh kinh tế nước nhà còn yếu. Nếu GDP < GNP thì ngược lại.

Thông thường để tính GNP từ GDP người ta sử dụng công thức:

GNP= GDP + Thu nhập ròng từ nước ngoài

Trong đó, thu nhập ròng từ nước ngoài= thu nhập từ các yếu tố xuất khẩu – thu nhập từ các yếu tố nhập khẩu.

Công thức tính GNP từ GDP

Do GNP bao gồm GDP và phần chênh lệch tài sản từ nước ngoài nên chỉ số GNP bình quân đầu người sẽ là thước đo tốt hơn về số lượng hàng hóa và dịch vụ mà mỗi người dân của quốc gia đó có thể mua được. Còn chỉ số GDP bình quân đầu người sẽ là thước đo tốt hơn về số lượng hàng hóa và dịch vụ được sản xuất ra tính bình quân cho một người dân của quốc gia đó. Đây cũng chính là lý do tại sao trong các thống kê của Ngân hàng Thế giới thường đưa ra các ước tính về chỉ số GNP của một quốc gia, trong khi các quốc gia tính bình quân đầu người lại dùng GDP.

Kết luận: với những thông tin trong bài viết hôm nay, chắc hẳn các bạn đã có được lời đáp cho câu hỏi GNP là gì cũng như hiểu được mối quan hệ giữa GDP và GNP rồi phải không nào. Hiểu một cách đơn giản và dễ dàng nhất, các bạn hãy chứ nhớ GNP là tổng sản phẩm quốc dân (sản phẩm do công dân quốc gia đó làm ra, bất kể là trong hay ngoài nước) còn GDP là tổng sản phẩm quốc nội (sản phẩm được làm ra trong phạm vi lãnh thổ của quốc gia đó, bất kể do công dân nước đó hay nước khác làm ra) nhé.

Bình luận