Hồ bùn đỏ chưa sử dụng, nương rẫy của người dân đã sụt lún thành “vực thẳm”

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 3:48 22/09/2018 |

Chỉ qua 1 đêm, đất lún xuống cả mét

Ông Trần Có ở thôn 1, xã Nhân Đạo cho biết đây là lần thứ 2 vườn rẫy nhà ông xuất hiện sụt lún. Lần thứ nhất là khoảng tháng 11 năm ngoái, lần thứ 2 là khoảng tháng 7 – 8 năm nay đến giờ. Lần sụt lún thứ 2 này nghiêm trọng hơn lần trước rất nhiều. Hơn 5.000m2 đất trồng tiêu, cà phê của gia đình ông đã bị nứt gãy và sụt thấp xuống từ 1 – 2m so với trước đó. Thành ra, việc di chuyển từ chỗ này qua chỗ kia trong rẫy cứ phải “nhảy cóc”, lựa chỗ nào thấp thấp (ý nói sụt lún thấp) thì nhảy qua nhảy lại. “Đàn ông còn đỡ chớ đàn bà thì… chịu”, ông nói.

Đưa PV TT&ĐS tham quan vườn, ông Có cho biết gia đình mình có khoảng 3ha đất, trước trồng cao su nhưng mấy năm nay giá cao su thấp quá nên chuyển sang trồng cà phê xen với tiêu. Do không có nhân công lao động, ông đã đầu tư gần 200 triệu đồng để lắp đặt hệ thống tưới nước, bón phân tự động. Đường ống lớn nhỏ được giăng khắp rẫy. Việc tưới nước chỉ cần bật, tắt cầu dao điện là xong, không phải tốn nhiều công, chi phí như trước.

Tuy nhiên, niềm vui chẳng tày gang, hệ thống tưới nước tự động vừa mới được lắp đặt và thử nghiệm thành công thì hàng loạt khu vực trong rẫy bỗng dưng sụt lún với tốc độ khủng khiếp. Nhiều chỗ chỉ qua 1 đêm, mặt đất đã thấp xuống hơn cả mét so với xung quanh. Do đất lún quá nhanh nên đường ống cũng nứt gãy hết, trụ tiêu thì ngả nghiêng, cà phê thì chững lại không lớn trái nữa. “Chỉ cần mùa nắng tới đây là chỗ nào bị sụt lún cây trồng sẽ héo, hư hết. Vì đất dưới chân đã hổng, thì làm sao tưới nước, rồi giữ được nước. Mà mùa khô Tây Nguyên thì có khi 5 – 6 tháng không có 1 giọt mưa”, ông Có than thở.

Chủ vườn phải nhảy cóc từ chỗ này qua chỗ kia

Bà Hồ Thị Nhung, kế bên nhà ông Có, cho biết gia đình bà cũng gặp tình trạng tương tự. Năm ngoái, đất nhà bà đã bị sụt lún và phía Công ty Nhôm Đắk Nông đã hỗ trợ mấy chục triệu tiền thiệt hại hoa màu. Không ngờ năm nay, diện tích lẫn mức độ sụt lún ngày càng gia tăng. Bà Nhung không rõ vài năm tới đây sẽ còn sụt lún tới mức độ nào và phía công ty cũng như các cơ quan chức năng tỉnh Đắk Nông sẽ có những biện pháp gì để xử lý.

Cả bà Nhung, ông Có đều lo lắng vì sợ đất đai sụt lún, đổ sập, có nguy cơ vùi lấp người, tài sản, cây trồng… Ông Có bức xúc: “Gửi đơn thưa bên công ty rồi chính quyền địa phương thì họ tới kiểm tra và nói sẽ báo cáo lên cấp trên xử lý, có lúc thì nói thuê tư vấn độc lập kiểm tra địa chất để xác định lý do sụt lún. Nhưng mấy tháng liền trôi qua cũng chẳng ai xử lý. Trong khi nguy cơ tai nạn và những thiệt hại thì ngày này qua ngày khác dân chúng tôi gánh chịu”.

Cũng theo các hộ dân, bên cạnh việc sụt lún bất thường, người dân tại đây còn bị ảnh hưởng nhiều bởi các hoạt động sản xuất của nhà máy Alumin Nhân Cơ, nhất là tiếng ồn. Mỗi lần nhà máy khởi động hệ thống thông gió là người dân tưởng đâu… máy bay hạ cánh. Mà mỗi lần vậy là kéo dài mấy chục phút. Kế đến là mùi hôi nồng nặc do kiềm và các chất lẫn trong nước thải chảy ra hồ bùn đỏ. Khói bụi cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân, cây trồng bị thiệt hại do khói bụi bám trên lá, trên hoa, trên trái. Các hộ dân mong mỏi Công ty Nhôm Đắk Nông và chính quyền các cấp có những chính sách bồi thường kịp thời và khắc phục nhanh chóng, dứt điểm việc sụt lún, ô nhiễm để họ yên tâm làm ăn. Còn không thì phải lên phương án bồi thường để họ di chuyển đi nơi khác sinh sống.

Sụt lún khắp vườn một hộ dân

Hồ chưa xài đã gây sụt lún

Theo thông tin mà PV thu thập được, hồ bùn đỏ đang gây sụt lún cho nhiều hộ dân thôn 1, xã Nhân Đạo là hồ bùn đỏ số 2 của nhà máy Alumin Nhân Cơ. Đây là hồ dự phòng, chưa sử dụng tới để chứa bùn đỏ. Mặc dù hồ đã xây xong mấy năm nay nhưng vẫn để trơ đáy cả mùa nắng lẫn mùa mưa. Ông Nguyễn Tấn Dũng, Phó chủ tịch UBND xã Nhân Đạo, xác nhận đã nhiều lần nhận đơn thư tố cáo, khiếu nại của các hộ dân liên quan đến các vấn đề nêu trên. Xã đã đi xác minh và xác nhận có sụt lún như dân phản ánh. UBND xã đã kiến nghị lên trên, đề nghị các cơ quan chức năng sớm xử lý. Xã chỉ làm được vậy trong thẩm quyền. “Còn các vấn đề tiếng ồn, khói bụi, mùi hôi thì phải các cơ quan chức năng với nhiều thiết bị chuyên dụng, hiện đại mới xác định được, chứ xã thì chỉ nghe, thấy, ngửi mùi vậy thôi chứ đâu xử lý được”, ông nói.

Ông Mai Chiến Thắng, Phó giám đốc Công ty Nhôm Đắk Nông xác nhận vị trí đất đai bị sụt lún nằm ngoài phạm vi mương thoát nước của hồ bùn đỏ số 2 của Nhà máy Alumin Nhân Cơ do công ty quản lý. Ông Thắng cho rằng có nhiều nguyên nhân về địa chất, kết cấu đất đai, địa hình tại khu vực này dẫn đến hiện tượng trên. Nhưng nguyên nhân rõ nhất là năm nay mưa quá lớn và kéo dài, dẫn tới đất bị thấm lượng nước quá lớn, dẫn đến sụt, lún, nứt kéo dài. Công ty Nhôm Đắk Nông đang cho mời các đơn vị tư vấn độc lập khảo sát, đánh giá và kết luận nguyên nhân cụ thể.

Ông Mai Chiến Thắng, Phó Giám đốc Công ty Nhôm Đắk Nông

Cũng theo ông Thắng, chủ trương của công ty là xin phép Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam cho phép thu hồi diện tích đất của các hộ dân xung quanh hồ bùn đỏ để trồng các loại cây rừng, nhằm tạo nên một vành đai xanh xung quanh hồ bùn đỏ, vừa có tác dụng hạn chế ô nhiễm tiếng ồn, bụi, khí thải, vừa đảm bảo kết cấu đất vững chãi, hạn chế sạt lở. Tuy nhiên, không thể giải quyết việc này một sớm một chiều mà phải tiến hành các bước theo quy trình, quy định của Nhà nước.

Theo một số hộ dân, việc hồ bùn đỏ chưa sử dụng tới đã gây ra tình trạng sụt lún xung quanh rõ ràng là một vấn đề nghiêm trọng. Bởi không rõ khi đưa vào sử dụng, thì hệ quả mà hồ này gây ra sẽ còn như thế nào. Bởi đây là hồ chứa chất thải trong quá trình sản xuất alumin, bao gồm các kim loại nặng độc hại và các chất tẩy rửa, hóa chất được sử dụng và thải loại trong quá trình sản xuất. Trong khi đó, khoảng cách từ hồ chứa tới nương rẫy, nơi các hộ dân hàng ngày canh tác, thu hoạch thì lại quá gần.

Cũng theo một số hộ dân, quá trình thiết kế, thi công hồ bùn đỏ bộc lộ nhiều vấn đề khá nghiêm trọng nên mới xảy ra tình trạng sụt lún. Về vấn đề này, một lãnh đạo Sở TN-MT Đắk Nông thừa nhận là có thiếu sót, do các đơn vị liên quan không hiểu hết điều kiện địa chất cũng như khí hậu tại địa phương. “Họ thuê đơn vị khảo sát, tư vấn tận đẩu tận đâu nên làm sao hiểu được các vấn đề đặc thù tại chỗ được”, vị này nhấn mạnh.

Đã từng xảy ra nhiều sự cố môi trường

Đây không phải là lần đầu tiên Nhà máy Alumin Nhân Cơ xảy ra sự cố về môi trường. Trước đó, tháng 7 – 8/2016, nhiều hộ dân tại xã Nhân Cơ đã phản ánh tình trạng cá chết bất thường và người dân lội qua suối bị bỏng rát, lở da. Ngành chức năng sau đó xác định nguyên nhân là do Nhà máy Alumin Nhân Cơ đã để tràn kiềm ra môi trường trong quá trình sản xuất. Kế đến, tháng 6/2017, Nhà máy Alumin Nhân Cơ tiếp tục khiến người dân sống liền kề hoảng hốt khi để bột alumin phát tán ra môi trường, phủ trắng nhiều khu vực đường sá, cây trồng của người dân. Nguyên nhân được xác định là do sự cố trong quá trình sản xuất cộng với việc lốc xoáy xuất hiện bất thường.

Dân hoang mang vi nước có màu đỏ tràn ra suối

Dấu tích bùn đỏ trên đồng ruộng của người dân sau sự cố tràn nước thải ngày 9/9

Ngày 9 – 10/9, nhiều người dân xã Nghĩa Thắng, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông phát hiện nước tại dòng suối chảy qua địa bàn có màu đỏ. Ngày 11/9, ông Mai Chiến Thắng, Phó Giám đốc Công ty xác nhận hiện tượng nói trên và lý giải nguyên nhân chính là do trên địa bàn có mưa lớn, khiến nước trong hồ thải bùn dâng cao và chảy ra ngoài. Ông Thắng khẳng định nước trong hồ thải bùn là nước thông thường, không có hóa chất độc hại. Công ty đang phối hợp với các đơn vị kiểm tra và khắc phục sự cố. Ông Thắng cũng khẳng định nước có màu đỏ chảy ra suối không liên quan tới sự cố sụt lún tại hồ bùn đỏ số 2 vì hai hạng mục này khác nhau.

Thiện Nhân

Bình luận

Bạn có thể quan tâm