Lạ lùng việc chi 8 tỷ đồng diệt lục bình rồi chi hơn 1 tỷ đồng để… trồng lục bình

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 9:43 29/09/2018 |

Diệt, trồng rồi… sẽ tiếp tục diệt

Tháng 7 vừa qua, UBND tỉnh Tiền Giang quyết định chi 8 tỷ đồng từ ngân sách để huy động hơn 7.000 người ra quân vớt và diệt lục bình, trung bình phải chi 1.000đ/1m2 mặt nước có lục bình sinh sôi phát triển. Nguyên nhân tỉnh chi tiền tỷ để diệt lục bình là vì các khảo sát cho thấy loài thủy sinh này đang lấn chiếm 9 triệu m2 mặt nước của khoảng 1.200km kênh rạch, sông ngòi trong tỉnh, gây khó khăn cho việc vận chuyển nông sản hàng hóa, gây bồi lắng sông rạch, ô nhiễm môi trường. Sau khi chi 8 tỷ đồng để diệt lục bình, đích thân ông Lê Văn Hưởng, Chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang, theo dõi, chỉ đạo, đôn đốc việc vớt – diệt lục bình. Chiến dịch diệt lục bình của tỉnh đã kết thúc vào cuối tháng 8 với kết quả là trên 240.000m2 mặt nước sạch lục bình.

Nhưng mới đây, dư luận bất ngờ khi UBND tỉnh Tiền Giang lại quyết định chi hơn 1 tỷ đồng để… trồng lục bình. Theo lý giải của ngành nông nghiệp tỉnh Tiền Giang, việc UBND tỉnh chi 8 tỷ đồng là để diệt lục bình ở các huyện phía Đông (vùng bán đảo Gò Công), còn hiện nay chi hơn 1 tỷ đồng để trồng lục bình là nhằm ngăn chặn tình trạng sạt lở bờ sông ở các huyện phía Tây của tỉnh. Tỉnh Tiền Giang hiện có 67 điểm sạt lở với tổng chiều dài hơn 6km, mỗi năm tỉnh phải tốn hàng chục tỷ đồng để khắc phục nhưng sạt lở vẫn tiếp diễn. Việc tỉnh chi tiền tỷ để trồng lục bình là có thật, nhưng đó là 1 trong nhiều giải pháp để chống sạt lở bờ sông.

Cụ thể, ở những vị trí bờ sông bị sạt lở sẽ làm rào chắn rồi thả lục bình trong hàng rào ở phạm vi gần bờ, sau đó kết hợp với việc trồng cây giữ đất chống sạt lở bên trong. Việc trồng lục bình bên ngoài hàng cây chống sạt lở bờ sông tạo thành lớp thảm thực vật có tác dụng ngăn sóng do tàu thuyền qua lại gây sạt lở bờ, đồng thời bảo vệ cho các cây giữ đất có điều kiện phát triển. Sau khi các cây giữ đất ngăn sạt lở đủ lớn thì sẽ vớt lục bình lên để tiêu diệt, làm phân hữu cơ phục vụ cho việc trồng trọt.

Ông Nhiều bên bờ sông bị sạt lở phải chống đỡ tạm bằng bao nilon, dù bên ngoài có nuôi lục bình 

Nhưng theo ông Trịnh Văn Nhiều, nông dân 67 tuổi, ngụ ấp Tân Thiện, xã cù lao Tân Phong (huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang), những năm qua bờ sông ở khu vực ấp Tân Thiện và nhiều nơi khác của cù lao Tân Phong bị sạt lở rất nặng nề, dù người dân đã cố giữ lục bình để chắn sóng, chống sạt lở bờ. Ông Nhiều cho biết, gia đình ông đã bị sạt lở gần 1.000m2 đất vườn xuống sông Tiền. Mới đây, ông tiếp tục chi hơn 50 triệu đồng thuê xáng cạp gia cố bờ sông, nhưng chỉ sau 2 tháng bờ sông tiếp tục bị sạt lở sâu vào trong hơn 20m, dài gần 100m, làm ông mất 1 căn nhà, hiện nay phải dùng bạt nilon chống đỡ tạm. “Nhiều năm qua tui nuôi lục bình để chống sạt lở bờ sông mà đâu có được, vì sóng đánh ngầm bên dưới kết hợp dòng chảy mạnh tạo hàm ếch, lâu ngày cả khối đất sụp xuống, lục bình thì nổi trên mặt nước, chẳng có tác dụng gì”, ông Nhiều nói.

Còn “cát tặc” là còn sạt lở

Theo ông Nguyễn Văn Hùng, nhà nông ở xã Tân Thanh (huyện Cái Bè, Tiền Giang) lục bình là loài thủy sinh xuất hiện ở miền Tây Nam Bộ đã lâu và cứ sống nổi trôi theo dòng nước chảy, bãi bồi ven sông. Trước kia, khi phân bón hóa học chưa chiếm lĩnh thị trường thì nông dân miền Tây thường gom lục bình ủ làm phân bón hữu cơ, nên loài thực vật thủy sinh này ít có điều kiện sinh sôi nảy nở. Vào những năm 1990 – 2000, cây lục bình từng “lên ngôi” nhờ trở thành nguyên liệu chính cho nghề sản xuất, xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ. Thời điểm đó “nhà nhà, người người” đua nhau trồng lục bình để tạo dựng vùng nguyên liệu, đi đến đâu cũng thấy những đám lục bình xanh tốt dọc các bờ sông, kênh rạch. Nhưng theo thời gian, nghề đan lát lục bình ít phát triển, cây lục bình bị bỏ mặc, nhiều người đẩy lục bình ra sông rạch cho trôi nổi, sinh sôi khắp nơi.

Theo thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia nghiên cứu độc lập về sinh thái – môi trường ở ĐBSCL, việc các tỉnh tại ĐBSCL xây dựng quá nhiều cống đập ngăn mặn, giữ ngọt đã khiến dòng chảy sông ngòi kênh rạch bị tắc nghẽn, lờ đờ, không đủ khả năng đẩy lục bình ra sông lớn, nên loài thủy sinh này cứ “sáng trôi ra, chiều trôi vào” và ngày càng có điều kiện khu trú, sinh sôi phát triển rồi chiếm trọn mặt nước, dòng chảy. Trong khi đó người dân lại thờ ơ, không chịu thường xuyên dọn dẹp lòng kênh rạch, nên bây giờ lục bình trở thành “đại họa” ở nhiều địa phương.

Phải huy động cả máy xúc để thu gom lục bình

Không riêng Tiền Giang mà tỉnh Long An cũng nhiều lần “ra quân” diệt lục bình trong thời gian dài nhưng vẫn không xuể. Thậm chí, Sở Khoa học và Công nghệ Long An còn nghiên cứu dự án “Ứng dụng các kết quả nghiên cứu khoa học và tiến bộ kỹ thuật để xử lý lục bình trên địa bàn tỉnh”. Theo đó, thu gom (cắt, vớt), xử lý sơ bộ (như đùn ép, vận chuyển), đến xử lý lục bình theo hướng tái sử dụng nguồn sinh khối thiên nhiên làm phân hữu cơ, làm biogas, làm nấm, làm giấy, làm thức ăn gia súc. Đồng thời, sáng chế máy vớt lục bình trị giá hơn 2 tỷ đồng. Nhưng các biện pháp vẫn không hiệu quả!

Theo ông Hùng, việc bỏ tiền tỷ thuê người dọn dẹp hoặc mua máy vớt lục bình như Tiền Giang, Long An đang làm về lâu dài là không có tính khả thi, không ngân sách nào chịu nổi. Đấy là giải pháp “nước đổ lá khoai” – tức đổ xuống bao nhiêu trôi hết bấy nhiêu! Giải pháp hữu hiệu để diệt lục bình tận gốc là vận động người dân tự dọn dẹp loài thủy sinh này trên phần sông ngòi, kênh rạch đi qua đất của mình, bởi khi dòng chảy khơi thông thì cộng đồng và bản thân họ đều hưởng lợi.

Tại Long An, UBND tỉnh đã yêu cầu các Sở NN&PTNT, Giao thông Vận tải, UBND các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh chủ động huy động các nguồn lực để vớt, diệt lục bình trên các thủy lộ thuộc cấp quản lý. Từ năm 2018 và những năm tiếp theo, các huyện, xã phải tự vận động người dân và huy động các phương tiện, lực lượng trục vớt lục bình trên sông, kênh, rạch, bảo đảm nguồn nước tưới tiêu, giao thông đường thủy và môi trường thông thoáng, tỉnh không hỗ trợ ngân sách. Trong khi đó ở Tiền Giang, mới đây UBND tỉnh giao nhiệm vụ các địa phương phải vận động người dân tự vớt lục bình tại nơi sinh sống, không để lục bình tái phát sau khi kết thúc “chiến dịch tiêu diệt lục bình trị giá 8 tỷ đồng”.

Riêng việc trồng lục bình để ngăn sóng của tàu thuyền qua lại nhằm chống sạt lở bờ sông, ông Nguyễn Văn Lai, Tổ trưởng Tổ trưởng Tổ Phòng chống tội phạm và Khai thác cát trái phép ấp Tân Bắc (xã Tân Phú, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre), cho biết bờ sông sạt lở do bị khoét hàm ếch sâu bên dưới chứ không phải trên mặt nước. Nguyên nhân bờ sông bị khoét hàm ếch gây sạt lở chủ yếu do nạn khai thác cát trái phép làm thay đổi dòng chảy của lòng sông, còn sóng do tàu thuyền qua lại chỉ ở trên mặt nước, không thể tạo thành những hàm ếch ăn sâu vào bờ.

“Ở địa phương của tui trước đây nạn sạt lở diễn ra dữ dội vì là vùng “tự do bơm hút cát của bọn “cát tặc”. Bà con hùn tiền làm rọ đá chống sạt lở nhưng vườn tược, nhà cửa vẫn rớt xuống sông. Từ khi dân trong ấp thành lập đội chống “cát tặc” rất quyết liệt thì ghe tàu bơm hút cát lậu không còn dám đến hoạt động ở khu vực này, bờ sông cũng hết sạt lở, cần gì tính chuyện trồng lục bình”, ông Lai nói.

An Hòa

Tags:

Bình luận

Bạn có thể quan tâm