Lời giải cho tốc độ lây lan khủng khiếp của virus SARS-CoV-2 chủng mới

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 3:22 18/08/2020 |

Dịch Covid-19 tái bùng phát trở lại với tốc độ lây lan nhanh chưa từng có tại Việt Nam. Lần này là một chủng mới của virus SARS-CoV-2.

Công an phong tỏa khu vực có ổ dịch

Đà Nẵng “oằn mình” chống dịch, cả nước “dồn lực” cho Đà Nẵng

Ngày 25/7, Đà Nẵng ghi nhận ca lây nhiễm đầu tiên trong cộng đồng sau 99 ngày “bình yên” không có ca lây lan trong cộng đồng, cả nước chỉ phát hiện số ít ca dương tính từ nguồn nhập cảnh. Từ đây, số ca mắc được ghi nhận liên tiếp gia tăng. Virus SARS-CoV-2 ở Đà Năng được ghi nhận là một chủng mới

Sự chủ quan đã khiến cho nhiều địa phương đang nhận một bài học rất đắt giá. Trong đó, có không ít ca bệnh nhập viện với các triệu chứng giống Covid-19 nhưng đã không được xét nghiệm sàng lọc trong nhiều ngày liền khiến cho việc phát hiện ca nhiễm ban đầu bị chậm trễ.

Tại Đà Nẵng, một số bệnh nhân như BN 356, 458 phải đến lần thứ 2 đến cơ sở y tế khám vì triệu chứng sốt, mệt, mới được sàng lọc SARS-CoV-2. Trong khi đó, võ sư người Mỹ, BN449, đã đến tổng cộng 5 bệnh viện từ ngày 26/6/2020 gồm Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Nẵng, Bệnh viện Đà Nẵng, Bệnh viện Chợ Rẫy TP Hồ Chí Minh, Bệnh viện Triều An, Bệnh viện Quốc tế City TP Hồ Chí Minh nhưng không được các cơ sở này lấy mẫu xét nghiệm Covid-19.

Đà Nẵng đang bước vào một trận chiến khó khăn và thách thức chưa từng có vì virus SARS-CoV-2 chủng mới đã lây lan với tốc độ chóng mặt trong môi trường bệnh viện. Hầu hết các ca mắc đều liên quan tới Bệnh viện Đà Nẵng, Bệnh viện C Đà Nẵng, Bệnh viện Phổi, Bệnh viện Chấn thương và Chỉnh hình Đà Nẵng…

Ca nhiễm đầu tiên được phát hiện gần cuối tháng 7/2020, thế nhưng theo nhận định của Bộ Y tế, dịch đã có thể xuất hiện ở Đà Nẵng từ những ngày đầu tháng 7. Từ ca đầu tiên tại Đà Nẵng ngày 25/7, tính đến 31/7, dịch đã lây lan ra sáu tỉnh, thành trên cả nước, trong đó Đà Nẵng (76 trường hợp), Quảng Ngãi (02 trường hợp), Quảng Nam (10 trường hợp), Hà Nội (02 trường hợp), Đắk Lắk (01 trường hợp), TP Hồ Chí Minh (02 trường hợp).

Lời giải cho tốc độ lây lan khủng khiếp của virus SARS-CoV-2 chủng mới 3
Đà Nẵng gồng mình chống lại đợt bùng dịch do virus SARS-CoV-2 chủng mới

Người ta đang dự đoán đến một đợt giãn cách xã hội lần thứ 2, khi tình hình dịch đang ngày càng diễn biến phức tạp. Việc truy vết hơn 80 nghìn người dân đã đến du lịch tại Đà Nẵng suốt thời gian từ đầu tháng 7 đến nay là một thách thức.

Quyền Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long nhận định tình hình dịch Covid-19 tại TP Đà Nẵng tương đối phức tạp. Ổ dịch lớn nhất phần lớn ở khu vực của ba bệnh viện: Bệnh viện Đà Nẵng, Bệnh viện C Đà Nẵng, Bệnh viện Phục hồi chức năng Đà Nẵng (hiện đã được phong tỏa).

Để hỗ trợ cho Đà Nẵng chống dịch, ngay trong đêm 31/7, Bộ Y tế đã quyết định thành lập “Bộ phận thường trực đặc biệt chống dịch Covid-19 tại Thành phố Đà Nẵng” bao gồm bốn đội hỗ trợ chuyên môn kỹ thuật để tăng cường công tác chỉ đạo và thực hiện các hoạt động phòng, chống dịch Covid-19 và điều trị bệnh nhân tại khu vực này.

Theo quyền Bộ trưởng Bộ Y tế, hiện nay, năng lực xét nghiệm của Đà Nẵng đã được nâng lên rất nhiều với hơn 7.000 mẫu xét nghiệm/một ngày. Viện Pauster TP. Hồ Chí Minh cũng đã đưa lực lượng đến Đà Nẵng thiết lập phòng xét nghiệm. Bệnh viện của Bộ Công an cũng lập labo xét nghiệm và Bộ Quốc phòng cũng hỗ trợ Đà Nẵng bằng việc đưa labo xét nghiệm di động đến. 

Bộ Y tế cũng điều tới Đà Nẵng 10 máy thở và hỗ trợ thêm khẩu trang N95 cho các bệnh viện trên địa bàn TP Đà Nẵng và Bệnh viện Trung ương Huế. Trước đó, các máy thở, máy ECMO cũng đã được Bệnh viện Bạch Mai, Chợ Rẫy mang đến Đà Nẵng “chi viện” cho địa phương này thêm nguồn lực, vật tư thiết bị chống dịch.

Cùng với hỗ trợ về nhân lực, vật lực, xét nghiệm, Bộ Y tế đã triển khai việc phân luồng chuyển bệnh nhân, đặc biệt là bệnh nhân nặng, có bệnh lý nền từ BV Đà Nẵng ra điều trị ở BV Trung ương Huế nhằm “chia lửa” cho Đà Nẵng.

Theo đó, Bộ Y tế đã yêu cầu BV Trung ương Huế sắp xếp phân luồng bệnh nhân tại cơ sở 2 về cơ sở 1, dành cơ sở 2 để tập trung hỗ trợ điều trị bệnh nhân cho Đà Nẵng. Hiện đã có một số bệnh nhân Covid-19 nặng, kèm bệnh lý nền như ung thư, tim mạch, suy thận mạn… đã được chuyển ra BV Trung ương Huế điều trị.

PGS. TS Lương Ngọc Khuê- Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Phó trưởng Tiểu ban Điều trị (Bộ Y tế) đề nghị các cơ sở y tế tập trung nguồn lực, dốc sức điều trị cho các bệnh nhân mắc Covid-19 nhưng phải chú trọng bảo vệ nhân viên y tế. “Cuộc chiến phòng, chống Covid-19 còn dài, phía trước còn rất nhiều thách thức. Do đó, trước tiên, chúng ta phải bảo vệ các y bác sĩ và nhân viên y tế để có người điều trị cho bệnh nhân. Các bệnh viện tuyệt đối không được chủ quan, lơ là dù chỉ một phút trong điều trị Covid-19 vì căn bệnh này rất nguy hiểm, bệnh nhân có thể diễn biến xấu rất nhanh. Chúng ta phải nỗ lực cao nhất, giảm thiểu tối đa nguy cơ tử vong của bệnh nhân mắc Covid-19 nặng và rất nặng”, ông nói.

Lời giải cho tốc độ lây lan khủng khiếp của virus SARS-CoV-2 chủng mới 2
Y bác sĩ và người dân cùng chung tay trong đợt tái dịch do virus SARS-CoV-2 chủng mới

Tình hình dịch bệnh phức tạp với virus SARS-CoV-2 chủng mới

Một trong những điểm đặc biệt của lần bùng phát dịch này ngoài tốc độ lan nhanh của virus là ở chỗ, hầu hết các ca mắc là những người có bệnh lý đang điều trị tại các bệnh viện, ở độ tuổi cao. Có người mang thêm 5-6 bệnh lý nền, sức khỏe suy kiệt. Với sự tấn công của virus SARS-CoV-2 chủng mới, nhiều bệnh nhân đã rơi vào tình trạng nặng, diễn biến nguy kịch.

Theo PGS, TS Lương Ngọc Khuê, tính đến sáng 31/7/2020, Việt Nam có thêm một số ca bệnh nặng đang điều trị tại các bệnh viện ở Đà Nẵng, đặc biệt là các bệnh nhân tiên lượng rất nặng: BN 416, BN 418, BN 428, BN 431, BN 436, BN 437, BN 438. Bên cạnh đó, một số bệnh nhân tiên lượng nặng lên như BN 429, BN 426, BN 427, BN 430, BN 422, BN 433…

Chiều 31/7/2020, Bộ Y tế công bố Việt Nam đã có ca mắc Covid -19 đầu tiên tử vong. Đó là bệnh nhân 428, nam, 70 tuổi, ở tại Phường Minh An, TP. Hội An, Quảng Nam. Bệnh nhân có tiền sử suy thận mạn, đã chạy thận nhân tạo 2 lần/tuần trên 10 năm, tăng HA – suy tim, bệnh tim thiếu máu cục bộ.

Tiểu ban Điều trị đánh giá đây là trường hợp bệnh nhân rất nặng, cao tuổi, nhiều bệnh lý nền nặng, đã được hội chẩn nhiều lần của Tiểu ban điều trị và các chuyên gia đầu ngành về hồi sức cấp cứu, tim mạch, truyền nhiễm; được Bệnh viện Đà Nẵng, Bệnh viện Trung ương Huế điều trị, hồi sức tích cực, cấp cứu liên tục, nhưng đã tử vong.

“Bệnh nhân được xác định nhồi máu cơ tim trên bệnh nhân có bệnh lý nền tăng huyết áp, bệnh tim thiếu máu cục bộ, suy tim, suy thận mạn giai đoạn cuối, biến chứng suy hô hấp do suy tim và Covid-19″- Ban Chỉ đạo cho hay.

Tiếp đó, có thêm một bệnh nhân Covid-19 khác tử vong là BN 437, nam, 61 tuổi, trú ở phường Hòa An, quận Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng. Bệnh nhân có tiền sử mắc suy thận mạn, đã điều trị suy thận và chạy thận nhân tạo, tăng huyết áp, đái tháo đường, rung nhĩ, gout tại Bệnh viện Đà Nẵng trong thời gian dài trước khi phát hiện mắc Covid-19 vào ngày 27/7.

Phân tích cụ thể hơn về cơ chế gây tăng nặng, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn cho hay, nhóm người nói trên khi mắc COVID-19 sẽ suy giảm sức đề kháng, khiến lượng virus phát triển trong cơ thể nhanh hơn, tổn thương cơ quan nhanh hơn so với bệnh nhân khác.

“Tôi lưu ý về nguy cơ cơn báo cytokine. Một số người khi bị virus tấn công sẽ kích hoạt hệ thống miễn dịch của cơ thể. Hệ thống này không chỉ tấn công virus mà còn tấn công các cơ quan nội tạng, gây suy các cơ quan và làm giảm các chức năng, dẫn đến tình trạng bệnh nặng hơn, đơn cử như bệnh nhân 91 ở TP. HCM giai đoạn trước”, PGS.TS Nguyễn Trường Sơn cho hay.

Trong giai đoạn này, Tiểu ban Điều trị chưa ghi nhận một cách rõ ràng số người bệnh gặp “cơn bão cytokine”, tuy nhiên theo Thứ trưởng Bộ Y tế, đã có một số bệnh nhân có những biểu hiện, dù chưa có sự thay đổi về dấu hiệu suy cơ quan cũng như đe doạ tính mạng.

Trong giai đoạn này, đã có những bệnh nhân COVID-19 trên nền bệnh mãn tính phải sử dụng các biện pháp hỗ trợ hô hấp như ECMO, thở máy, hoặc thở oxy…

“Đây là dấu hiệu rất đáng nguy hại, vì những bệnh nhân này nói chung và bệnh nhân suy thận mạn nói riêng sẽ không chỉ bị duy nhất bệnh này, mà còn kèm theo các bệnh nặng khác như tiểu đường, suy tim, tăng huyết áp… Khi virus tấn công, các cơ quan sẽ dễ tổn thương, sức đề kháng giảm nhiều” – Thứ trưởng Nguyễn Trường Sơn cho hay.

Virus SARS-CoV-2 chủng mới lây lan nhanh, độc lực không thay đổi

Theo Bộ Y tế, kết quả phân tích nguồn gene từ các bệnh nhân COVID-19 ở Đà Nẵng cho thấy, Việt Nam ghi nhận thêm chủng virus mới, là chủng xâm nhập từ bên ngoài. Đây được xác định là chủng thứ 6 tại Việt Nam, có đặc tính lây lan nhanh hơn so với các chủng trước đây đã ghi nhận. 

Đại diện của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, ông Kidong Park nhận định, chủng virus này có độc lực không khác với virus lây lan ở các quốc gia khác. Mặc dù có các đột biến xuất hiện trong chủng virus này nhưng không có lý do nào làm gia tăng lo ngại. Hiện, Bộ Y tế đã đưa lên ngân hàng gene thế giới để so sánh.

Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với GS.TS Nguyễn Văn Kính – Chủ tịch Hội Truyền nhiễm Việt Nam, nguyên Giám đốc BV Bệnh Nhiệt đới Trung ương về chủ đề này.

Lời giải cho tốc độ lây lan khủng khiếp của virus SARS-CoV-2 chủng mới
GS.TS Nguyễn Văn Kính

– Phóng viên: Thưa GS, TS Nguyễn Văn Kính, Việt Nam đã ghi nhận chủng thứ 6 với tốc độ lây lan nhanh. Xin ông chia sẻ về thông tin này?

– GS-TS Nguyễn Văn Kính: Trong quá trình lan tràn trên toàn thế giới, con virus này luôn luôn biến đổi. Bản chất virus corona luôn có đột biến, vì vậy khó khăn ở chỗ là chúng ta xác định có những biến chủng mới. Hiện nay trên thế giới đã xác định được gần 99 chủng virus corona.Trong số đó, Việt Nam mới ghi nhận 6 chủng, như thế là còn rất may.

Quan trọng nhất, chúng ta xác định biến chủng mới có độ lây lan nhanh hơn gấp nhiều lần nhưng độc lực so với virus ban đầu không tăng lên. Hậu quả có thể có rất nhiều người nhiễm COVID-19 nhưng chỉ 5% trong số đó diễn biến thành nguy kịch.

Điều đó lý giải vì sao ở thế giới trong ba ngày vọt lên một triệu ca trong khi trước đây phải một tuần mới ghi nhận một triệu ca. Bây giờ, thế giới cán mốc hơn 16 triệu ca mắc và số tử vong đang dần được kiểm soát. Chứng tỏ, virus mới lan nhanh nhưngđộc lực cũng chỉ như những con virus ban đầu.Ta biết điều đó để cố gắngtruy vết, cách ly không cho virus này con đường lây truyền thì nó sẽ không lây lan được.

Nếu chúng ta làm truy vết như từ trước đến nay là cách ly hết tất cả từ F0 đến F3 thì nguy cơ lây lan trong cộng đồng sẽ khống chế được. Bên cạnh việc truy vết, với những vùng có nhiều bệnh nhân, chúng ta có thể thực hiện phong tỏa tạm thời với quy mô nhỏ. Thứ hai là, trong địa bàn gần đó, phải giãn cách xã hội, tăng cường hoạt động dự phòng như đeo khẩu trang thường xuyên, rửa tay, khuyến cáo người dân không tụ tập đông người. 

Truy vết 80 nghìn người từng đến Đà Nẵng là công việc rất nặng nhọc

– Liệu có phải chúng ta đã có tư tưởng chủ quan thời gian qua cho nên đợt tái bùng phát này mới phức tạp như hiện nay không?

Vừa rồi, chúng ta cũng như thế giới đều mong muốn mở cửa lại để phát triển kinh tế. Nhưng giữa kinh tế và bệnh tật phải cân bằng. Nếu thiên về kinh tế, mở cửa sớm thì phải đối mặt với tình hình dịch bệnh ào vào không kiểm soát được. Nếu cố gắng kiểm soát, giãn cách thì kinh tế không phát triển được.

Thời gian vừa qua, Việt Nam vừa “mở”, vừa nghe ngóng. Ít nhất, chúng ta có niềm tin là 99 ngày không có ca trong cộng đồng. Nhưng khi đạt thắng lợi bước đầu, có thể chúng ta có tâm lý chủ quan, ngủ quên trong chiến thắng nên vì thế quên mất việc đeo khẩu trang, lại tụ tập đông người.

Đà Nẵng mở cửa sớm cho du lịch với hơn 80 nghìn người đến Đà Nẵng trong nửa tháng, mừng cho phát triển kinh tế nhưng không lợi cho ngăn chặn lây lan dịch bệnh.Hiện nay hơn 80 nghìn người đến Đà Nẵng phải truy vết là công việc rất nặng nhọc.

– Nguy cơ lây lan diện rộng là hiện hữu. Việt Nam sẽ tiếp tục cuộc chiến chống Covid-19 này như thế nào?

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã nói thắng lợi bước đầu nhưng không chủ quan. Việt Nam nằm ở vùng trũng, phải bao đê thật chặt vì xung quanh các ruộng khác đầy nước, mưa vẫn to, chắc chắn vẫn rò rỉ. Vì thế, việc này không nằm ngoài dự liệu của Ban Chỉ đạo Quốc gia.

Khi thế giới còn ca bệnh thì vẫn có nguy cơ lọt ca bệnh vào Việt Nam. Nhưng chúng ta không hoang mang, không sợ hãi và phải bình tĩnh chiến đấu. Chúng ta có kinh nghiệm giai đoạn 1 trong truy vết các ca bệnh.

Về phong tỏa, chúng ta cũng đạt trình độ cao hơn chứ không phải làm phong tỏa cả nước như nhiều nước mà phong tỏa từng vùng một, dần kiểm soát tình hình, giúp người dân yên ổn.

Chân thành cảm ơn Giáo sư.     

Trần Hoàng Lam     

Bình luận

Bạn có thể quan tâm