fbpx

Ngày Tết ấm áp tại Viện Dưỡng lão nghệ sỹ giữa lòng Sài Gòn

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 1:28 05/02/2020 |

Tết đến, Viện Dưỡng lão nghệ sỹ ở quận 8, TP. HCM nhộn nhịp hơn hẳn. Khuôn mặt của những người nghệ sĩ, ai cũng rạng rỡ, tươi cười.

Ngày Tết ấm áp tại Viện Dưỡng lão nghệ sỹ giữa lòng Sài Gòn
Viện dưỡng lão nghệ sỹ là một địa điểm đặc biệt, nơi quy tụ các nghệ sỹ lão thành

Viện dưỡng lão nghệ sỹ, nơi xôm tụ của những nghệ sỹ tuổi xế chiều

Nằm khiêm tốn trong con hẻm nhỏ trên đường Âu Dương Lân (phường 3, quận 8, TP. HCM), Viện Dưỡng lão nghệ sỹ hay còn gọi là Khu Dưỡng lão nghệ sỹ sân khấu được che chở bởi rất nhiều tán cây xanh. Khuôn viên của viện khá rộng rãi, thoáng đãng, dù các dãy nhà đều đã xuống cấp, ọp ẹp như chính chủ nhân của chúng. Nơi đây là chốn nghỉ ngơi những ngày xế chiều của khoảng 20 nghệ sỹ vang bóng một thời. Một vài người trong số họ có hoàn cảnh cực kỳ khó khăn, vài người khác lại muốn trốn tránh những thị phi bên ngoài nên nấp mình sống những ngày tháng cuối cùng tại đây.

Bữa chúng tôi tìm đến viện, soạn giả Đức Hiền cho hay, có một đoàn sinh viên hiện đang thăm và tặng quà cho các nghệ sỹ neo đơn. Bản thân ông phải đứng ra giao lưu với các bạn trẻ vì nhiều cụ đã lớn tuổi, lãng tai nên không còn nhanh nhẹn khi tiếp xúc nữa. Các nghệ sỹ nổi tiếng lừng lẫy một thời giờ đây đã là những ông cụ, bà cụ chân run, mắt mờ. Chỉ duy nhất giọng hát và trái tim yêu nghề vẫn còn rực cháy trong họ. Đó là điều không khó thấy khi hòa mình vào không gian nơi này.

Soạn giả Đức Hiền cho hay: “Được thành lập từ năm 1988, viện đã nuôi dưỡng rất nhiều nghệ sỹ khó khăn. Tuy nhiên, con số các lão nghệ sỹ sống trong viện luôn chỉ dừng ở mức 20 – 25 người, vì chỉ khi nào có ai qua đời mới dư chỗ trống để nhận người khác vào. Bên cạnh đó, một phần cũng vì nhiều nghệ sỹ không đáp ứng được các tiêu chí (nữ trên 60 tuổi, nam trên 65 tuổi và phải có 25 năm liên tục cống hiến cho sân khấu cách mạng). Mặt khác, vấn đề tài chính luôn là mối lo ngại hàng đầu của Viện Dưỡng lão. Được biết, thành phố hiện còn khoảng 300 – 500 nghệ sỹ khác có hoàn cảnh khó khăn. Để vào được đây và trở thành người chính thức, không phải ai cũng có đủ điều kiện và nếu có đủ điều kiện thì cũng phải chờ thêm “may mắn” nữa”.

Soạn giả Đức Hiền chia sẻ về cuộc sống tại viện dưỡng lão nghệ sỹ

Bản thân soạn giả Đức Hiền cũng từng có một “quá khứ” hiển hách. Ông lớn lên trong một gia đình nổi tiếng về đờn ca tài tử, thân phụ của soạn giả Đức Hiền là nghệ nhân Hai Minh đờn kìm rất nổi tiếng. Từ nhỏ, soạn giả Đức Hiền vốn say mê đờn ca tài tử nhưng không được cha truyền nghề. Năm 17 tuổi, ông vào học Trường Quốc gia âm nhạc cùng lớp với các nghệ sỹ nổi tiếng như Mỹ Chi, Kiều Phương Loan, Tú Trinh…

Học được 1 năm, ông mê hát và diễn nên theo đoàn hát Dạ Quang Châu học nghề với ông bà bầu nổi tiếng là vợ chồng nghệ sỹ Tám Dân. Một thời gian sau, ông gia nhập đoàn hát lớn nổi tiếng thời bấy giờ là Đoàn Tiếng hát Dân tộc và trở thành đàn em của nhiều nghệ sỹ như Thành Được, Ngọc Giàu, Hùng Cường, Út Trà Ôn, Hữu Phước, Thanh Nga, Mộng Tuyền… Thế nhưng, cũng phải “cố gắng” mãi, ông mới có đủ điều kiện để trở thành thành viên trong viện dưỡng lão nghệ sỹ.

Niềm vui le lói khi Tết đến

Nhắc đến chuyện Tết sắp cận kề, gương mặt soạn giả Đức Hiền bỗng tươi tỉnh hẳn. Ông bảo, những ngày giáp Tết, Viện Dưỡng lão nghệ sỹ đông vui hơn hẳn. Nhiều đoàn thể, hội nhóm và không ít nghệ sỹ trẻ tìm đến viện để thăm hỏi, chia sẻ và tặng quà cho các nghệ sỹ gạo cội. Một ngày, ban quản lý sắp xếp lịch tiếp năm, sáu đoàn. Ông Đức Hiền khoe: “Mấy hôm nay chỗ chúng tôi đông vui lắm, khách ra vào thường xuyên. Các nghệ sỹ cao tuổi cười nhiều hơn vì có người trò chuyện, quan tâm”.

Ngày Tết ấm áp tại Viện Dưỡng lão nghệ sỹ giữa lòng Sài Gòn 3
Ngày cận Tết, nhiều bạn trẻ tìm tới viện dưỡng lão để thăm hỏi các nghệ sỹ cao tuổi

Tại đây, mỗi khi Tết đến, nghệ sỹ nào còn khỏe thì tranh thủ về với con cháu vài ngày rồi mùng hai, mừng ba trở lại. Những người không về nhà thì theo lịch thường lệ: Sáng thức dậy ăn uống, sinh hoạt chung, 20 giờ lại đi ngủ. Thi thoảng, mọi người cùng nhau xem vài chương trình giải trí đón Tết trên tivi. Không ai thức khuya đón giao thừa vì sức khỏe không cho phép.

Ông Đức Hiền dẫn chúng tôi đi thăm nơi ở, sinh hoạt của các nghệ sỹ tại Viện Dưỡng lão.  Trong viện, mỗi nghệ sỹ ở một phòng riêng khoảng 10 mét vuông, đủ chỗ cho một chiếc giường, cái tủ nhỏ và quạt máy. Ghé qua gian phòng của nghệ sỹ Lệ Thẩm (tên thật là Nguyễn Thị Thẩm), chúng tôi vui mừng vì bà vẫn khỏe mạnh, dù đã bước sang tuổi 84.

Nghệ sỹ Lệ Thẩm sinh năm 1937 tại Bạc Liêu, mảnh đất từng ghi dấu ấn với vở cải lương Dạ Cổ Hoài Lang của cố nghệ sỹ Cao Văn Lầu. Cha bà là nghệ sỹ Hai Cần đánh đờn cổ nhạc cho đoàn hát Thái Bình của cô Ba Ngưu, mẹ cũng làm trong đoàn hát nên nghệ sỹ Lệ Thẩm sớm “nhiễm nghề” từ nhỏ. Năm tuổi, bà đã lên sân khấu đóng vai đào con, công chúa và đi khắp các tỉnh lưu diễn. Mỗi khi đoàn diễn trên sân khấu, bà ngồi trong cánh gà theo dõi từng động tác, lời thoại.  

Thời đó, bà phải theo cha mẹ lưu diễn khắp nơi nên cũng không được học hành gì nhiều, kiến thức sân khấu của bà chủ yếu do cha mẹ hoặc các anh lớn trong đoàn truyền dạy lại. Có năng khiếu bẩm sinh, trí nhớ tốt, nghe đọc qua một hoặc hai lần kịch bản là bà đã thuộc làu làu rồi lên sân khấu cứ vậy mà nhập vai.

Ngày Tết ấm áp tại Viện Dưỡng lão nghệ sỹ giữa lòng Sài Gòn 2
Nghệ sỹ Lệ Thẩm trong căn phòng của mình

Nhớ lại chuyện xưa, nghệ sỹ Lệ Thẩm cười rất tươi khi kể về những đêm đỏ đèn đông khách hay những đêm dài gánh hát đắp chiếu vì trời mưa. Lúc ấy, ông bầu phải tìm mọi cách kiếm gạo nuôi đoàn, có nhiều lần cả đoàn phải ăn cơm với tương chao cả tuần. Thời đó, các đoàn cải lương về tỉnh chỉ ở nhờ nhà dân, cảm động nhất là lúc nào xin ở nhờ cũng được người dân chào đón  vui vẻ…

Hồi bấy giờ, vợ chồng bà chèo chống đoàn hát gần 15 năm rồi giải tán, bà chuyển sang hát cho đoàn Sài Gòn 3 của nghệ sỹ Nam Hùng. Năm 1996, chồng mất, sau đó bà tìm đến nơi đây. Là một nghệ sỹ cải lương nổi tiếng có vẻ đẹp hiền hậu nên nhiều đạo diễn mời bà tham gia các bộ phim như: Mùa len trâu, Ngọn nến hoàng cung, Dốc tình, Vòng xoáy tình yêu… Thời gian còn lại, bà làm thư ký cho hội dưỡng lão, chăm sóc anh em nghệ sỹ cao tuổi lúc ốm đa. Bà luôn tâm nguyện: “Hãy cố làm những gì tốt đẹp cho đồng nghiệp một thời của mình để họ bớt cô đơn và sống vui vẻ trong quãng đời  còn lại…”.

Cách không xa gian phòng của Lệ Thẩm, cô đào chính Diệu Hiền của đoàn hát Thống Nhất – từng được khán giả ưu ái phong tặng danh hiệu Đệ nhất đào võ cải lương những năm 1960 cũng đang ôn lại những ngày cũ. Hồi năm 2015, với tâm nguyện không muốn làm gánh nặng cho con cháu và nhận được sự động viên của Hội sân khấu TP. HCM, bà làm đơn xin vào viện và được chấp thuận. Trước đó, gia đình bà với 11 nhân khẩu sống chung trong căn hộ dài 12m, rộng 3,8m tại khu tập thể ở quận 11 (mua từ hơn 20 năm trước).

Nói về niềm vui ngày Tết, “Đệ nhất đào võ cải lương những năm 1960” trải lòng: “Ngày xưa, chúng tôi lo hát sao để khán giả vui lòng. Khán giả thích thì cũng như lấy hên cả năm. Còn bây giờ già rồi, già cả hết nên không mong mỏi điều gì. Chỉ cần thấy con cháu học giỏi là tôi vui rồi. Quãng đời còn lại, tôi quây quần với anh chị em nghệ sỹ tại đây”.

Nguy cơ “biến mất” Viện Dưỡng lão nghệ sỹ

Những ngày qua, dư luận trong giới nghệ sỹ xôn xao khi nghe thông tin về việc Hội Sân khấu TP. HCM sẽ bàn giao Viện dưỡng lão nghệ sỹ TP. HCM cho Sở Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐ-TB-XH) TP. HCM theo kiến nghị của hội. Trước đây, khi nghe tin này, các nghệ sỹ lão thành đang sinh sống ở đây đã bày tỏ sự không đồng tình. Hơn 100 nghệ sỹ đã cùng ký tên vào bản kiến nghị gửi UBND TP. HCM, đề nghị giữ lại khu dưỡng lão nghệ sỹ cho giới sân khấu. Trước phản ứng đó, UBND TP. HCM đã có thông báo nêu rõ: Chỉ khi nào Hội Sân khấu TP. HCM, Ban Ái hữu nghệ sỹ và các nghệ sỹ lão thành thấy việc bàn giao Viện dưỡng lão nghệ sỹ cho Sở LĐ-TB-XH TP HCM là cần thiết thì làm văn bản đề nghị và UBND TP.HCM sẽ xem xét, quyết định giao các đơn vị liên quan thực hiện.

Bạch Hạc Cốc

Bình luận

Bạn có thể quan tâm