fbpx

Ngư dân không thể vươn khơi bám biển vì mất mùa và thiếu hụt lao động

Đăng lúc: 1:04 06/12/2019 -

Gần đây, vụ mùa thất bát, sau những chuyến vươn khơi bám biển, ngư dân ở các tỉnh Cà Mau, Bạc Liêu buôn bán hải sản đánh bắt được chỉ huề vốn chứ không có lãi. Do đó, nhiều phương tiện buộc phải nằm bờ, có người còn bán cả phương tiện để chuyển nghề hoặc lên các tỉnh miền Đông Nam Bộ để tìm việc làm.

Nhiều phương tiện đang neo đậu vì đánh bắt không hiệu quả

Muôn kiểu “bẻ kèo” của bạn tàu

Để vươn khơi bám biển, các chủ tàu thường phải bỏ ra khoảng chi phí ban đầu từ vài chục đến cả trăm triệu đồng. Thế nhưng, sự chuẩn bị này sẽ trở thành “công cóc” nếu như không tìm được bạn tàu. Đây là một thực tế đang diễn ra tại nhiều “làng chài” trên địa bàn các tỉnh Cà Mau, Bạc Liêu.

Nếu như trước đây, lực lượng lao động khá đông và luôn đáp ứng đủ nhu cầu khi vào mùa đánh bắt thì nay lực lượng này lại khá mỏng. Không những vậy, nhiều bạn tàu còn “trở quẻ” vào phút cuối, rồi trốn khỏi nơi cư trú khi đã nhận xong tiền cọc của chủ tàu hoặc lén quá giang những phương tiện khác để vào bờ khi tàu đang đánh bắt ngoài khơi, gây hoang mang, lo lắng cho chủ tàu và cả những người cùng hải trình…

Ông H. (chủ một tàu cá ở phường Nhà Mát, TP. Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu) than: “Bạn tàu giờ khó kiếm lắm! Đã vậy họ còn không được siêng đi biển như trước nữa. Có hôm, tàu mình đã đến giờ nhổ neo mà còn phải nán lại, chỉ để đợi… mấy bạn tàu nhậu xong họ mới chịu đi. Giận lắm nhưng đâu dám nói gì họ. Chán quá, sau chuyến đó về có khi tôi cho tàu nằm bờ liền cả tháng trời”.

Anh B. (chủ một tàu cá ở phường Nhà Mát) lại gặp phải tình trạng các bạn tàu nhận tiền xong nhưng khi đến ngày tập trung lên tàu ra khơi thì lại không thấy đâu. Hỏi người nhà thì họ bảo không biết. Lân la hỏi nhóm bạn tàu thì mới biết người này đã đi tìm công việc khác ở tỉnh ngoài. Anh B. chia sẻ: “Đa phần những người tham gia bạn tàu điều có hoàn cảnh khó khăn. Thấy vậy, các chủ ghe, tàu thường cho họ ứng trước một khoản kha khá để gửi lại gia đình chi tiêu trong những lúc họ vắng nhà. Cũng chính vì kiểu ăn trước – trả sau này mà không ít chủ tàu phải chịu cảnh tiền mất còn người thì chẳng thấy đâu”.

Ngư dân không thể vươn khơi bám biển vì mất mùa và thiếu hụt lao động 2
Ngư cụ được ngư dân cất giữ tại nhà

Một trong những nguyên nhân khiến ngư dân vùng biển ngày càng ngại ra biển là vì trước đây biển cả rất hào phóng, nhất là thời gian từ tháng 7 đến tháng 12 tôm cá rất nhiều. Giờ thì tàu ra biển tốn rất nhiều chi phí mà hiệu quả không cao. Nguồn lợi thủy hải sản vơi cạn, người lao động cũng bỏ nghề đi kiếm ăn xa, hoặc chọn công việc ổn định tại các công ty, xí nghiệp trong và ngoài tỉnh để làm ăn. Ông T. (ngư dân ở thị trấn Gành Hào, huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu) cho biết: “Nghề đi biển đối mặt với nhiều nguy hiểm, nhưng mấy năm nay thu nhập kém nên rất khó tìm bạn tàu. Giờ nhiều người, nhất là lớp trẻ, không còn mấy mặn mà với nghề biển nữa”.

Ngoài việc thiếu hụt lao động phổ thông sử dụng những công cụ bình thường thì việc những lao động có tay nghề, có thể sử dụng các loại máy móc hiện đại như máy dò, ra-đa hay lái tàu cũng ở trong tình trạng khan hiếm bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Hơn nữa, hiện nay rất ít nơi có thể đào tạo và cung cấp những nhân lực như vậy cho nghề đi biển. Vì thế, về lâu dài, việc đào tạo một lớp lao động có đủ tay nghề, tâm huyết để phục vụ cho nghề đi biển là rất cần thiết.

Bán tàu bỏ vươn khơi bám biển hoặc neo tàu

Anh D. (chủ 1 tàu cá ngụ ấp Ô Rô, xã Tân Ân, huyện Ngọc Hiển, Cà Mau) cho biết, từ đầu năm 2019 đến nay, đi biển liên tục mất mùa, tỷ lệ ăn chia không có nên bạn tàu bỏ đi tìm việc khác. Do đó, lao động biển rất khan hiếm, nên anh D. đã neo tàu ở quê rồi cùng gia đình lên Bình Dương tìm việc làm từ vài tháng nay. “Năm nay làm ăn không được gì cả, anh em ngư dân chúng tôi bỏ xứ đi gần hết rồi”, anh D. cho biết. Tương tự, anh T.E. (ngụ ấp Ô Rô) tâm tình, anh đã bán phương tiện, bỏ vươn khơi bám biển từ nhiều tháng nay.

Ngư dân không thể vươn khơi bám biển vì mất mùa và thiếu hụt lao động 1
Một con tàu phải neo đậu, không thể vươn khơi bám biển từ nhiều tháng nay

Anh T.E. nói với giọng trầm tư: “Do làm ăn không được gì hết, nên tôi và anh trai về nhà làm vuông tôm. Tôi bán phương tiện khoảng 4 tháng nay rồi. Mùa màng tệ quá, Nhà nước có chủ trương lắp đặt thiết bị giám sát hành trình mấy chục triệu mà làm ăn không được, quay qua quay lại làm thua lỗ hoài nên tôi nghỉ luôn. Bên cạnh đó, bạn tàu làm ăn không có tiền nên số thì bỏ đi, số thì mượn tiền chủ tàu rồi không trả nên hiện có nhiều ngư dân đi Bình Dương lao động lắm rồi”.

Một cán bộ ở ấp Ô Rô cho hay, ở địa phương, nhiều chủ tàu tìm bạn thuyền không được nên neo đậu lại bến. Ngoài ra, do làm ăn thất bát nhiều chuyến, rồi chơi hụi hoặc bể nợ tiền tỷ, có cặp vợ chồng neo ghe, rồi đi Bình Dương làm thuê. “Ở ấp, những trường hợp khác người ta đi rồi cũng có về lại địa phương. Có một trường hợp neo ghe mà không về, hiện phương tiện này chưa bán”, vị cán bộ ấp nói.

Trao đổi với PV TT&ĐS về vấn đề khan hiếm lao động, nhiều ngư dân bán phương tiện để đi Bình Dương tìm việc làm, ông Trần Thanh Đồng (Phó Chủ tịch UBND xã Tân Ân) thông tin: “Tình hình khai thác, đánh bắt của ngư dân địa phương trên địa bàn năm nay đạt rất thấp. Bạn đi biển bây giờ rất là khó tìm, nhiều chủ tàu thường gặp phải những người không trung thực, họ ứng tiền trước rồi trốn không đi hoặc làm khó dễ… Do phương tiện phải neo đậu hoài, không có nguồn thu nhập để nuôi sống vợ con nên một số ít người đã đi Bình Dương làm việc. Nói chung, tình hình khai thác biển ở địa phương năm nay có chiều hướng giảm hơn so với mọi năm, cùng với đó thời tiết xấu, nên bà con ngư dân không vươn khơi được”.

Bài toán nguồn nhân lực đi biển không thể được giải quyết trong một sớm, một chiều mà đòi hỏi phải có giải pháp toàn diện. Để phục vụ cho việc hiện đại hóa và tăng năng suất nghề khai thác thủy sản, việc đào tạo những nhân lực có trình độ cao đi biển là cần thiết và cấp bách. Sự chuyển dịch cơ cấu lao động tại các làng biển trong bối cảnh nguồn lợi thủy sản cạn kiệt, dẫn tới nhiều chuyến đi biển của ngư dân bị thua lỗ, nên nhiều lao động không mặn mà gắn bó với nghề. Không ít lao động có tay nghề cao bỏ nghề biển đi xuất khẩu lao động, làm nghề khác có thu nhập cao hơn hoặc làm thuê cho các tàu cá nước ngoài. Thế hệ trẻ, con cái của chính những chủ tàu có nhiều đời làm nghề biển cũng không theo nghề của ông cha. Đó là thực trạng đang tồn tại hiện nay, ngành chức năng các địa phương cần tìm ra giải pháp đồng bộ, hiệu quả để khác phục tình trạng trên.

Có thể thấy, nghề biển là một trong số nghề chịu nhiều rủi ro và khổ cực. Hiện, Việt Nam làm nghề biển chủ yếu bằng kinh nghiệm là chính, còn việc áp dụng máy móc, kỹ thuật hiện đại rất hạn chế. Về lâu dài, muốn có lao động biển bền vững, nhà nước nên tập trung đầu tư đào tạo nguồn nhân lực biển. Bên cạnh đó, cần khuyến khích, hỗ trợ ngư dân ứng dụng công nghệ hiện đại vào khai thác thủy sản để giảm nguồn nhân công lao động trên biển mà vẫn đảm bảo khai thác hiệu quả. Đồng thời, cần xây dựng đội ngũ lao động có trình độ, có quy chế hành nghề và có nguồn thu nhập ổn định. Có như vậy, thì ngư dân mới an tâm, bám biển và giúp cho nghề biển phát triển bền vững.

Trần Khải

Tags:

Bình luận