fbpx

Những nhà khoa học Việt Nam sánh vai thế giới trong công cuộc chống COVID 19

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 1:10 22/03/2020 |

Việt Nam là một trong số ít các quốc gia tự sản xuất được bộ sinh phẩm (bộ KIT) phát hiện virus SARS-CoV-2. Đây là thành công đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa vô cùng to lớn trong phòng chống COVID 19.

Gần một tháng ăn, ngủ tại phòng làm việc

Để phòng chống COVID 19, ngày 7/2, Bộ KH-CN giao Học viện Quân y kết hợp Công ty cổ phần công nghệ Việt Á thực hiện việc nghiên cứu chế tạo bộ KIT kỹ thuật sinh học phân tử (RT-PCR và realtime RT-PCR) phát hiện chủng SARS-CoV-2. Khi đó, Bộ KH-CN cho thời hạn hai tuần phải ra được sản phẩm đầu tiên, sau một tháng có sản phẩm hoàn thiện. Đến ngày 3/3, Bộ Y tế đã nhận được kết quả nghiên cứu, thử nghiệm thành công bộ KIT chẩn đoán nhanh SARS-CoV-2.

Tám nhà khoa học của Bộ KH-CN và Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương đã công nhận thành tựu của nghiên cứu này. Hôm sau, ngày 4/3, Bộ Y tế đã có Quyết định số 774/QĐ-BTY về việc ban hành danh mục 2 sinh phẩm chẩn đoán invitro xét nghiệm virus Corona (SARS-CoV-2) được cấp số đăng ký do Học viện Quân y và Công ty cổ phần công nghệ Việt Á sản xuất để phục vụ kịp thời công tác phòng chống dịch COVID 19.

Trung tướng Đỗ Quyết – GĐ Học viện Quân y chia sẻ, nghiên cứu chế tạo bộ sinh phẩm real-time RT-PCR one step phát hiện virus Corona chủng mới là đề tài khoa học và công nghệ độc lập cấp quốc gia do Học viện Quân y chủ trì, phối hợp với Công ty cổ phần Công nghệ Việt Á thực hiện. Thành công của đề tài chính là lần đầu tiên Việt Nam đã có bộ KIT do chính Việt Nam sản xuất với số lượng lớn, chất lượng tốt tương đương với chất lượng bộ KIT Việt Nam đang sử dụng của thế giới.

Là đề tài cấp quốc gia, lại trong bối cảnh dịch COVID-19 hoành hành trên diện rộng nên quy trình sản xuất hết sức nghiêm ngặt, đạt được một số ưu việt như: Kỹ thuật được tích hợp của các thử nghiệm, tránh được những thao tác không chính xác. Thời gian cho kết quả xét nghiệm sẽ rút ngắn hơn, nên giá thành của bộ KIT cũng giảm. Bộ KIT được kiểm định độc lập và đã được đánh giá trên các mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân. Ở các cơ sở y tế của nước ta có 5 loại thiết bị phổ biến, thì bộ KIT này cho kết quả chính xác tin cậy ở tất cả các thiết bị và các lần thử nghiệm. Đặc biệt là kết quả xét nghiệm có chỉ sau hơn một tiếng đồng hồ. Điều này giúp ích rất nhiều trong việc phòng chống dịch COVID 19

Cho đến ngày Bộ KH-CN công bố thành công của Học viện Quân y, nhóm các nhà khoa học của Học viện vẫn tất bật. Nòng cốt của nhóm nghiên cứu là Thượng tá, PGS.Hồ Anh Sơn, Thiếu tá, TS.Hoàng Xuân Sử và Đại úy, TS.Đinh Thị Thu Hằng (thuộc Viện nghiên cứu Y dược học Quân sự – Học viện Quân y). Nhắc đến thành công của nhóm nghiên cứu, Trung tướng Đỗ Quyết xúc động nói: “Thời gian là gần một tháng, nhưng anh em làm việc trong phòng thí nghiệm gần như 24g/ngày để chạy đua cùng tình hình dịch bệnh”.

Từ ngày 7/2, cả nhóm đã làm việc với tinh thần “chống dịch như chống giặc”, ăn, ngủ cùng… virus. Thượng tá Hồ Anh Sơn cho biết, các bộ KIT trong nước và trên thế giới được sản xuất theo quy trình cơ bản giống nhau, trên bao bì đều được ghi chú “phục vụ cho mục đích nghiên cứu”. Đồng nghĩa với việc KIT mới đang thử nghiệm chứ chưa ứng dụng vào thực tế. Nên các nhà khoa học xác định đề tài của Học viện Quân y so với các đề tài khác chính là sự đua tranh về thời gian để có thể đưa vào chẩn đoán chính xác bệnh, phục vụ quá trình phát hiện và điều trị bệnh. Thượng tá Hồ Anh Sơn dí dỏm nhưng rất thật, ông nói: “Sự đua tranh này không phải để giành vị trí đi đầu hay “lấy tiếng” mà mục đích là sớm phục vụ nhân dân, góp phần ngăn chặn dịch bệnh lây lan trong cộng đồng”.

Nghiên cứu đón đầu, góp phần hiệu quả chống COVID 19

Thiếu tá, TS.Hoàng Xuân Sử, Trưởng phòng Vi sinh y học (Viện nghiên cứu Y dược học Quân sự – Học viện Quân y) chia sẻ, ngay từ đầu tháng 11/2019, khi thế giới bắt đầu biết đến thông tin về một căn bệnh lạ xuất hiện ở Vũ Hán (Trung Quốc) và 3 ngày sau, Trung Quốc tìm ra và công bố với thế giới về loại virus gây bệnh này; nhóm nghiên cứu của Học viện Quân y cũng như tất cả nhóm nghiên cứu trên thế giới đều tập trung tìm phương pháp chẩn đoán, phát hiện bệnh và tìm cách phân loại virus trong môi trường nuôi cấy.

Việc xây dựng kế hoạch nghiên cứu đề tài khi đó đã bắt đầu. Lúc đó Việt Nam chưa xuất hiện ca nhiễm nào, nhưng nhóm nghiên cứu đã nhận được sự chia sẻ thông tin khoa học từ Hồng Kông. Đến ngày 21/1, Viện nghiên cứu Y dược học Quân sự – Học viện Quân y đã đặt những hóa chất để đưa về nghiên cứu loại virus mới này.

Từ năm 2014, nhóm nghiên cứu của Viện đã nghiên cứu và thành công với KIT thử EBOLA, nhưng bấy giờ dịch EBOLA chưa lan đến nước ta, nên không có mẫu để thử. Thiếu tá Hoàng Xuân Sử đã đại diện nhóm nghiên cứu mang KIT thử sang Đức. Ông cho biết, việc tối ưu kỹ thuật có được từ khi làm KIT EBOLA đã giúp nhóm có nhiều thuận lợi, cũng như kinh nghiệm trong việc nghiên cứu và làm KIT thử SARS-CoV-2. Bước đầu tiên, Viện liên hệ với đối tác tại Bệnh viện Charite (Berlin, Đức) để có thông tin di truyền, phương tiện xác định SARS-CoV-2 (khi đó gọi là 2019-nCoV).

Từ ngày bắt tay xây dựng đề tài, cho đến khi thực hiện nhiệm vụ được giao, các nhà khoa học của Viện nghiên cứu Y dược học Quân sự – Học viện Quân y đã cơm hộp ngày hai bữa để “chống dịch như chống giặc”. Nước da xanh xao, những mệt mỏi sau chuỗi ngày dài chạy đua với dịch bệnh còn hiện rõ, song nụ cười của Thượng tá Hồ Anh Sơn vẫn tươi rói, ông bảo: “Cả cái Tết vừa qua và trong suốt thời gian thực hiện đề tài, ngày nào chúng tôi cũng ăn cơm hộp cho nhanh để còn dành thời gian làm việc. Bất kể là thứ bảy hay chủ nhật, đêm hay ngày, chúng tôi gần như “cấm trại”, “cố thủ” tại phòng, tập trung cao độ vào công việc vì nhiệm vụ đòi hỏi thời gian gấp gáp. Nhiều đêm, chúng tôi làm việc đến 2-3 giờ sáng để hoàn thành chẩn đoán các mẫu bệnh phẩm và kịp thông báo kết quả cho bệnh viện”.

Hai tuần sau khi Học viện Quân y được giao nhiệm vụ nghiên cứu và chế tạo KIT thử SARS-CoV-2, chúng tôi đã muốn được tìm hiểu quá trình làm việc của các nhà khoa học. Nhưng khi đó mong muốn của chúng tôi không thực hiện được, bởi việc nghiên cứu đã xong, nhưng nguyên vật liệu còn đang chờ nên các nhà khoa học chưa thể chia sẻ được gì. Hơn một tuần sau nữa, khi bộ KIT đã trọn vẹn “hình hài”, các nhà khoa học vẫn tiếp tục từ chối chúng tôi, vì bộ KIT vẫn chưa được Bộ Y tế cấp phép.

Khi chúng tôi nhắc: “Các nhà khoa học của Viện đã làm tốt vậy, sao không công bố sớm hơn?”, Thiếu tá Hoàng Xuân Sử điềm đạm: “Kể cả khi chúng tôi đã thử thành công với 13 mẫu (13 ca nhiễm SARS-CoV-2 ở phía Bắc), chúng tôi cũng chưa thể công bố, mà phải chờ kết quả của Bộ Y tế; bởi chúng tôi làm khoa học, mà khoa học thì cần phải chắc chắn và khiêm tốn”.

Nói đoạn, Thiếu tá Sử khe khẽ tự hào: “Chúng tôi rất tự tin vào sản phẩm của mình. Đã có nhiều nước đưa ra các bộ KIT, nhưng đến thời điểm này chưa có “trọng tài” nào đứng ra đánh giá bộ KIT nào tốt hơn, nhạy hơn. Với bộ KIT của chúng tôi sau khi hoàn thiện và qua đánh giá thẩm định 3 phiên bản tại Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương đều đạt yêu cầu chẩn đoán: Ngưỡng phát hiện 5 copy/phản ứng; độ đặc hiệu 100%; phát hiện chính xác 100% các mẫu bệnh phẩm lâm sàng”.

Và khác với bộ KIT của các nước gồm những phản ứng riêng biệt, riêng bộ KIT của Học viện Quân y thì tất cả được tích hợp vào một phản ứng multiplex thuận lợi hơn trong thao tác, hạn chế sai sót, rút ngắn thời gian (thời gian phát hiện được tối ưu hóa chỉ hơn một giờ đồng hồ), cùng một lần chạy được 96 mẫu (so với bộ KIT của CDC Hoa Kỳ là 24 mẫu). Đặc biệt, bộ kit có độ ổn định trên các hệ thống máy Real-time khác nhau, ứng dụng được tại nhiều địa bàn trên cả nước có hệ thống máy không cùng chủng loại. Việc này giúp ích rất nhiều cho việc phòng chống dịch COVID 19.

Trần Quân

Bình luận

Bạn có thể quan tâm