Nhà văn Nguyễn Văn Thọ: Hy vọng Nguyễn Huy Thiệp

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 1:17 14/05/2020 |

Đôi mắt Thiệp nhìn tôi. Ông ngồi đối diện. Thiệp giờ như con hổ già bất lực ngồi sụm xuống, mệt mỏi. Trước tôi, chỉ còn đôi mắt to đùng đục vẫn ánh lên thứ ánh sáng không bao giờ muốn tàn lụi của loài thú rừng, cánh rừng nơi Thiệp vùng vẫy dọc ngang một thời sung mãn nhất. Thứ ánh sáng từ trong mắt của con mãnh thú cực lớn, mạnh nhất cánh rừng văn nghệ năm nảo năm nào tận thập kỉ 80…

Nhà văn Nguyễn Văn Thọ: Hy vọng Nguyễn Huy Thiệp
Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp

Như nhiều bè bạn văn chương biết, cách đây gần hai tháng, nhà văn xuất sắc ở mảng truyện ngắn hiện đại của đất nước, Nguyễn Huy Thiệp (NHT) đã bị tai biến mạch máu não. Nhận tin muộn qua nhà văn Bùi Việt Sĩ, tôi thực sự lo lắng, vội báo tin cho Trần Đăng Khoa (TĐK). Cứ ngỡ nhà thơ TĐK chưa biết.  Hóa ra ông “thính” hơn tôi. “Tôi đã thăm ông Nguyễn Huy Thiệp rồi. Với tư cách bạn bè và với tư cách Hội nhà văn Việt Nam nữa”, Khoa nói với tôi qua điện thoại.

Việc ở Hội nhà văn bấy nay, ông Chủ tịch, nhà thơ Hữu Thỉnh giao cho Khoa tràn ngập, nhất là mảng lễ nghĩa với hội viên đủ cả. Hội nhà văn lứa chống Mỹ đã đến lúc không quý nào tháng nào, không có nhà văn trên 60 tuổi rơi vào trạng thái thập tử nhất sinh. Gần Khoa tôi biết nhiều chuyến anh tất tưởi xuôi ngược, cả Nam và Bắc. Hai lần tôi bị tai nạn trong ba năm gần đây, Khoa hớt hải là người đầu tiên lao đến, có mặt chỉ sau con gái và vợ cùng em trai tôi.

Nguyễn Huy Thiệp không nằm ngoài quy luật sinh lão bệnh tử. Khoảng dăm năm gần đây ông đến đoạn đau yếu. Thi thoảng gặp nhau, hỏi thăm nhau, ông than thở cho cái già đang sầm sập. Bệnh tật ở cái tuổi sau 65 của lứa chúng tôi trong Hội Nhà văn nhiều lắm. Thiệp dính cả tiểu đường, cả tim, nay bị thêm trọng bệnh như thế nguy kịch quá. Tôi đang điều trị bàn tay trái bị cụt ba ngón mà Khoa Chỉnh hình thẩm mỹ của Bệnh viện Xanh Pon đã cứu được cả ba ngón nhưng còn rất đau nhức. Thêm nữa, lại vướng dịch sau Tết tôi phải trông con trai nhỏ bảy tuổi nên không thể nào dứt đi thăm Thiệp.

Tôi nghe tin Bệnh viện Bạch Mai đã cứu anh sống, cướp anh từ tay tử thần. Trước khi Bạch Mai bị phong tỏa dăm hôm, anh may mắn được gia đình chuyển về Viện Y học cổ truyền, nhằm phục hồi trạng thái liệt nửa người – di chứng vẫn thường thấy ở người bị đột quỵ hay chấn thương não bộ.

Rồi chị Trang và hai cháu Bách, Thanh đón ông về xóm Cò – Khương Hạ, Khương Đình. NHT không chịu được trạng thái cô quạnh khi ông là con hổ già đã 70, tàn kiệt, liệt, khó ngủ (NHT tuổi Dần, kém tôi 2 tuổi). Cũng qua cháu trai đầu của ông, họa sĩ Nguyễn Bách rằng: “Bố cháu sợ cô đơn quá”. NHT cô quạnh trong gian phòng sạch đẹp trắng toát của Bệnh viện Y học cổ truyền dành riêng cho nhà văn nổi tiếng. Thi thoảng ông lại bảo con trai điện gọi hai bạn rất thân hiện tại của ông ghé thăm.

Nhà văn Nguyễn Văn Thọ: Hy vọng Nguyễn Huy Thiệp 1
Một tập truyện ngắn của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp

Biết tin muộn như thế, Hà Nội lại cách li giãn cách giai đoạn hai nên tôi điện đến nhà NHT. Bách, họa sỹ, con giai trưởng cầm máy. Thiệp hỏi con, biết tôi điện, đòi cầm lại máy từ tay con. Tôi nghe thấy giọng nói yếu ớt nhưng rành mạch và có vẻ rất bình tĩnh như mọi lần: “Ông Thọ ơi. Khổ thế đấy. Bệnh tuổi già đấy. Tôi bị liệt nửa người rồi. Khó ngủ…”.

Tôi nghe, từng từ chói vào lòng. Khi rõ cái nhịp của kẻ gục ngã theo quy luật tạo hóa, tim tôi như có người bóp, dầu giọng ông nói yếu ớt, như Gió hua táp ngày nào ào ào thổi trên văn đàn mà tôi biết qua Bế Kiến Quốc hớn hở báo tin bạn văn NHT rực cháy bất ngờ Tết âm lịch năm ấy, trước cả Tướng về hưu nổi tiếng và đình đám. Ngọn gió NHT nay đang ở cuối cơn. Tôi rùng mình. Rồi nghe tiếng Bách cầm lại máy điện thoại. Đầu tôi lóe lên ý tưởng. Tôi bảo Bách chuyển máy cho mẹ Trang ngay! Trang là tên vợ ông Thiệp. Rồi tiếp là cuộc điện đàm với cháu Bách, tôi nói như ra lệnh rằng cháu phải đưa bố đến một nơi để chữa bệnh. Chị Trang và cháu Bách đã hiểu ngay và làm theo ý tôi.

Số là, bấy lâu nay tôi điều trị các ngón tay bị tai nạn đứt lìa, nay đã can xương liền ngón nhưng các viti huyết quản không hoạt động, bị sưng và đau nhức. Một buổi sáng, nhà thơ Đỗ Thị Tấc mang thuốc chị hái trên đỉnh một ngọn núi cao Tây Bắc về bồi dưỡng cho tôi, thấy các ngón còn đỏ tấy bèn lôi tôi tới nhà một lương y Nam Dược. Tôi phải mách cho NHT đến ngay vị cứu tinh này.

Tôi dặn Bách rằng cháu phải đi “trinh sát” và đến làm việc cụ thể về thời gian với  lương y ấy. Tôi nói qua máy, rằng thày này chuyên bó xương, đã bó cho cô Tấc ba ngón chân gãy. Cô Tấc từ tình cảnh đi như lê lết đã liền ngay chỉ sau ba ngày và đi như sáo. Ông ta lại độc nhất vô nhị ở Hà Nội, cứu nhiều người bị hội chứng liệt sau tai biến còn nặng hơn Thiệp.

Tắt máy, tôi ngồi thừ ra ở ngôi nhà vắng yên tĩnh chốn Ngọc Hà. Tôi cũng đang ốm, đang cố tập thiền và các chước xoa 36 huyệt cũng do nhạc sĩ Phú Quang hai lần xuất huyết não truyền dạy. Làm tỉnh thức các huyệt đạo lại dùng ý trí và nghị lực để dập hỏa trong người mà vừa chữa tay vừa chữa bệnh đái ra máu. Nhưng thể chất tôi khỏe, còn NHT bấy nay bao bệnh, lại không rèn luyện mà thối chí buông thì mãi mãi nằm một chỗ buồn lắm.

Sớm hôm sau, mới 6h sáng mà NHT đã chủ động gọi cho tôi. Giọng NHT hôm nay chợt lớn hơn hôm nọ, còn yếu nhưng rất rõ ràng. Ông cám ơn bạn văn bao năm rồi chuyển máy cho cháu Bách. Bách nói:

– Bác ơi, bố cháu ngủ được rồi. Đêm qua bố cháu đã trọn giấc. Lâu lắm bố cháu mới mới trọn giấc.

-OK, vậy hôm nay cha con cháu vẫn đến chứ, để bác đến xem thế nào…

Tôi nói với vợ đốt trầm khấn thần linh rồi lao ra trời với cái xe cà tàng 50.

Thiệp ngồi bên con, qua cửa kính tôi đã nhìn thấy. Tôi sợ mình không kiềm nổi xúc động, òa khóc, bèn giả giọng công an để át đi chính sự hoảng hốt của chính mình:

– Ai cho các anh tụ tập quá ba người. Kiểm tra hành chính! Giấy tờ tùy thân đâu…

Rồi nói tiếp, NHT đấy à, ối trời bạn già.

Nguyễn Huy Thiệp thì thào, hình như ông nói “tôi đây!”

Đôi mắt Thiệp nhìn tôi. Tôi quan sát rất nhanh, cái băng ghi trắng treo cái tay liệt. Cái chân liệt co. Tôi nắm bàn tay nhũn. Ông ngồi đối diện. Thiệp giờ như con hổ già bất lực ngồi sụm xuống, mệt mỏi. Trước tôi, chỉ còn đôi mắt to đùng đục vẫn ánh lên thứ ánh sáng không bao giờ muốn tàn lụi của loài thú rừng, cánh rừng nơi Thiệp vùng vẫy dọc ngang một thời sung mãn nhất. Thứ ánh sáng từ trong mắt của con mãnh thú cực lớn, mạnh nhất cánh rừng văn nghệ năm nảo năm nào tận thập kỉ 80, nơi cánh rừng mà tôi từng tìm mãi chưa thấy lối ra, không theo lối mòn xưa chính ở tôi hay lối mòn trong rừng của ai. Khi đó, tôi đành bỏ bút ngậm ngùi cả 10 năm không viết, chỉ tìm đọc nhiều sách, để tìm cho lối ra thoát khỏi cánh rừng rậm rịt, lối của riêng mình tìm thấy. Khi mà Nguyễn Huy Thiệp suốt gần 10 năm như vệt sét chói lòa với chùm dăm truyện ngắn vô cùng xuất sắc

Hơn hai tiếng ở đấy tôi nghe Nguyễn Huy Thiệp kể chuyện. Kể thi thoảng, nhỏ nhẹ. Thần sắc ông đã chuyển rất nhanh sau 4 kì rê thuốc. Đấy là lương y xác định như vậy! Hai tiếng sau tôi đưa ông ra về.

Chân tay ông nhũn, không đầy hơi khí như chân tay tôi, nhưng đôi mắt nhìn thẳng vào mắt tôi như xưa nay vẫn thế. Hơi đục do sức khỏe đang kém nhưng vẫn đầy những tia sáng rực lên, bất khuất. Tôi lại lóe lên suy nghĩ ban nãy, đôi mắt hổ đến cuối một đời chúa của rừng già, chợt đang cố sáng cháy lên nhãn quang bất khuất, ánh sáng trắng lóe trong vùng đùng đục. Hy vọng ba tháng nữa Thiệp sẽ lại cùng ông anh dạo chơi cafe Hàng Hành hay đâu đó với người bạn tử tế hiểu biết Nguyễn Bảo Sinh.

Phúc phận của Nguyễn Huy Thiệp cuối đời rất lớn, tôi tận mắt chứng kiến sự chăm sóc của hai con ông. Nước mắt tôi ứa ra khi nói với Bách: “Bách cho bác được phép xốc nách?”. Rồi chúng tôi đưa ông ra xe của Thanh.

Tôi dằn mình cười khà khà như ngày nào để khỏi bật khóc khi quàng vào ông. Chợt nhớ năm 1984 tại nhà tôi, Nguyễn Huy Thiệp và tôi đọc cho nhạu nghe Chảy đi sông ơi… trong Hà Nội nóng giãy, mùa hè dội nước mà sàn đá hoa nhà tôi ở chợ Giậu vẫn hâm hấp nóng. Hy vọng Nguyễn Huy Thiệp ba tháng nữa sẽ có video clip báo tin thắng trận nếu nhân duyên đủ để thày thuốc chấp nhận kiên trì chữa cho một con người đặc biệt, có một khối tình riêng chung cũng đặc biệt, ít ai ngờ hết. Mà nhiều bí mật sẽ trôi đi, chảy như sông, dù có ai đó biết yêu thương ông quá mà im lặng như ông và họ ngồi bên nhau hóa đá trong một chiều mưa giữa lòng phố cổ Hà Nội, chỉ có hai li càfe đen nóng nghi ngút khói…

Bình luận

Bạn có thể quan tâm