fbpx

Nhà văn Sương Nguyệt Minh: “Bỏ tù xe cộ”, nỗi niềm ai tỏ chăng ai?

Đăng lúc: 3:56 14/01/2020 -

Có thể gọi các loại phương tiện bị tạm giữ như ô tô, xe máy chưa xử lý được và rất có khả năng… không xử lý được là… “bỏ tù xe cộ” vô thời hạn.

“Bỏ tù xe cộ”, nỗi niềm ai tỏ chăng ai? 2
Một bãi tạm giữ phương tiện

Hơn 4,3 triệu phương tiện (3,9 triệu môtô, 249.000 ôtô) bị tạm giữ rồi bị chủ nhân bỏ mặc trong hơn 6 năm qua. Có tới 137 000 xe chưa xử lý được; trong số này có khoảng 37.000 xe đã hư hỏng thành… sắt vụn. Đó là các con số biết nói, là nỗi niềm này biết tỏ cùng ai? Có thể gọi các loại phương tiện chưa xử lý được, và rất có khả năng… không xử lý được là… “bỏ tù xe cộ” vô thời hạn. Chỉ khi nào chúng bị thanh lý, hoặc bị bán sắt vụn thì mới hết thời gian tạm giữ như… “án tù chung thân”.

Xin nhấn mạnh là “…từ năm 2013 đến tháng 9/2019, công an các đơn vị, địa phương đã tạm giữ gần 4,3 triệu phương tiện giao thông đường bộ, trong đó có 248.938 ôtô (chiếm 5,8%) và gần 4 triệu môtô. Đến tháng 9/2019, tại các đơn vị địa phương còn tồn đọng 136.989 phương tiện giao thông đường bộ vi phạm hành chính quá thời hạn bị tạm giữ chưa xử lý được, gồm 722 ôtô, 134.073 môtô và 2.144 phương tiện khác”. Đây là con số chính thức do thiếu tướng Nguyễn Duy Ngọc – Thứ trưởng Bộ Công an giải trình trước Ủy ban Pháp luật của Quốc hội.

Tướng Ngọc cũng xác nhận: “Việc tạm giữ quá lâu dẫn đến tình trạng nhiều phương tiện bị hỏng hóc, cũ nát, không sử dụng được”. Đúng là của đau con xót. Đất nước ta còn nghèo, không biết chắt chiu, để ra nông nỗi 37.000 phương tiện do tạm giữ quá lâu, nên hư hỏng thành sắt vụn. Chắc chắn con số này chưa phải là con số cuối cùng. Khi những ngày cuối năm 2019 sắp hết, thì rất có thể thêm nhiều phương tiện khác bị giam giữ và bỏ mặc.

Con số 4,3 triệu phương tiện giao thông bị tạm giữ hơn 6 năm qua nói lên điều gì?

Chúng ta cứ nghĩ lực lượng chức năng nghiêm khắc, duy trì pháp luật Nhà nước nghiêm minh. Không nương nhẹ, kiên quyết bắt giam từng ấy xe cộ vi phạm hành chính là một điều đáng khen, đáng mừng. Tuy nhiên, cũng con số ấy lại phản ánh một tình trạng buồn nản là… số vụ vi phạm luật giao thông… quá nhiều. Hàng ngày vi phạm luật giao thông đã lắm, đột xuất có sự kiện quốc gia, quốc tế nào đó càng nhiều vi phạm.

“Bỏ tù xe cộ”, nỗi niềm ai tỏ chăng ai? 1
Nhiều ô tô cũng trong tình trạng bị “bỏ tù”

Chỉ một trận cầu chiến thắng của đội tuyển U22 Việt Nam tại SEA Games 30 đã biến thành cơn bão ăn mừng, đường phố như thác lũ triều dâng. Hàng chục vạn người đổ ra đường cùng với phương tiện giao thông, thì xe bị tạm giữ càng nhiều. Chỉ một cơn bão ăn mừng chiến thắng, dòng người vô tận thăng hoa cảm xúc 60 năm mới lại đến lần vô địch, mà Công an thành phố Biên Hòa (Đồng Nai) đã tạm giữ hơn 250 xe máy, xe hơi, xe tải, ba gác… Còn Hà Nội, Sài Gòn, Đà Nẵng, Cần Thơ và các tỉnh thành khác sẽ có bao nhiêu phương tiện giao thương rơi vào tình trạng “bỏ tù xe cộ”?

Trên phạm vi toàn quốc, mỗi năm tạm giữ gần 700.000 phương tiện giao thông đem nhốt kho, đem “bỏ tù xe cộ” mà chủ yếu là xe máy và ô tô cũng có nghĩa là gần 1 triệu lượt người vi phạm luật đến mức phải tạm giữ phương tiện. Chắc chắn số người vi phạm bị nhắc nhở, hoặc biên phạt rồi cho đi sẽ còn cao gấp nhiều lần. Chả trách gì ý thức chấp hành pháp luật kém cộng với cơ sở hạ tầng tồi thì giao thông hỗn loạn.

Con số 137.000 xe bị tạm giữ chưa xử lý được; trong đó có khoảng 37.000 xe đã hư hỏng thành… sắt vụn nói lên điều gì?

 Trước hết, công tác quản lý, xử lý vi phạm giao thông đang có những bất cập. Bất cập, nan giải ở… thủ thục hành chính, pháp lý… rườm rà, phức tạp. Bắt đầu từ những cuộc mua đi bán lại của người dân nhưng không sang tên chính chủ. Người nọ viết giấy tay bán xe máy cho người kia, rồi giao “đăng ký mô tô xe máy” là xong. Còn có tình trạng giấy tờ gốc lằng nhằng, xe cũ không mấy giá trị, mà tiền phạt có khi còn cao hơn cái xe cọc cạch thì… bỏ. Bỏ phắt! Bỏ không thương tiếc. Bỗng chốc những nơi tạm chứa phương tiện giao thông thành bãi thải xe cộ. Đem sử dụng không được. Vứt đi không xong.

Có một thực tế, phần nhiều phương tiện bị tạm giữ quá hạn vẫn không có người đến giải quyết là xe tự thay đổi công năng không được phép, hoặc thay đổi thông tin hồ sơ xe, thậm chí xe không có giấy tờ, vô chủ. Đến nhận và giải quyết có khi còn bị phạt thêm về những vi phạm khác. Thời bây giờ, cái xe máy cũng chỉ là phương tiện sử dụng, đi lại, làm ăn, chứ không còn là vật quý báu, một người mua được là cả làng trầm trồ, là “của để dành”, là đồ dùng khan hiếm chờ tăng giá như bốn mươi năm trước.

“Bỏ tù xe cộ”, nỗi niềm ai tỏ chăng ai?
“Bỏ tù xe cộ” vô thời hạn vì chủ phương tiện không đến nộp phạt lấy xe

Mua bán xe máy cũ như bán đồ thanh lý, nhẹ nhàng, không luyến tiếc. Có nhà điều kiện kinh tế mới phất, còn đem xe máy cũ đến cửa hàng sửa chữa rồi bỏ luôn đó, không quay trở lại lấy về. Coi như cái cửa hàng sửa chữa xe máy là bãi rác. Thì việc bị tạm giữ phương tiện, người ta bỏ luôn xe không quay lại giải quyết cũng chẳng có gì lạ.

Vả lại, cái việc tạm giữ phương tiện, hay báu vật đôi khi rất tùy tiện là tình trạng chung khi xử lý hành chính ở nước ta. Khoảng 7 năm trước, người dân đào ao bắt gặp 1 hòn đá đẹp, chính quyền huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai cho rằng nó là khoáng sản quý đã ra quyết định “bắt giam” hòn đá vào một cái lồng sắt giữ tại trụ sở UBND huyện. Hậu quả là giải quyết rất nhùng nhằng, cuối cùng người ta mang hòn đá ấy ra đặt ở công viên mà vẫn không hết kiện cáo. May mà, nó là đá chứ là sắt thép thì cũng giống như số phận xe máy, ô tô bị tạm giữ lâu ngày gỉ sét hư hỏng như “bỏ tù xe cộ”.

Trong nhiều năm rồi, các cơ quan chức năng tạm giữ phương tiện giao thông giống như “bỏ tù xe cộ” giải quyết cũng rất nhùng nhằng. Việc xử lý xe không có người quay lại giải quyết khi tạm giữ quá nhiêu khê. Biết rằng “bỏ tù xe cộ” quá lâu thì chật kho, kín bãi, mưa nắng hao mòn, hư hỏng, nhưng để phối hợp với các cơ quan chức năng như tài chính, thanh tra giao thông, cảnh sát giao thông, thuế vụ… để lập hội đồng thanh lý cũng phức tạp, nan giải chẳng kém gì khi tạm giữ xe.

Có người cho rằng: Tạm giữ phương tiện vi phạm giao thông là chưa hợp lý. Người vi phạm thì giữ người, chứ sao giữ xe cộ? Con người ý thức kém, mới là nguyên nhân của mọi nguyên nhân. Nhưng, giữ người đâu dễ, bị vi phạm quyền cá nhân con người ngay. Không giữ được người thì giữ phương tiện chứ sao! Có cách nào… không giữ xe cộ mà vẫn giữ được trật tự giao thông?

Rõ ràng là… “người đua xe” mới là nguyên nhân tạo ra “xe đua”, để đến mức xe bị tạm giam giữ, nên nỗi bao nhiêu phiền toái nhiêu khê. “Bỏ tù xe cộ” thực ra là tạm giữ tang vật của người sử dụng vi phạm luật giao thông. Họ có đủ giấy tờ hợp pháp, nộp phạt hành chính thì tang vật được giải tỏa, “châu về hợp phố”. Những xe cộ còn bị “bỏ tù”, chủ yếu là do người vi phạm không thực hiện nghĩa vụ của mình để giải phóng vật sở hữu, giải tỏa kho tàng, bến bãi, gây khó khăn cho các nhà chức trách. Thế nhưng, cũng chẳng có biện pháp nào để giàng buộc, xử lý hành chính người vi phạm? Chỉ cần phạt người đua xe bốc đồng thật nặng, hoặc tịch thu phương tiện, thanh lý xung quỹ công, thì “của đau con xót” sẽ bớt đua xe.

Rõ ràng là “người vi phạm” giao thông mới là nguyên nhân tạo ra “xe vi phạm”. Cho đến lúc này, nước ta chưa có xe không người lái trên đường. Không có chuyện xe cộ tự nó chạy trên đường. Phạt người điều khiển phương tiện thật nặng, hoặc tịch thu xe cộ, bán đấu giá, dùng số tiền ấy xây nhà cho các thân phận lang lang, cơ nhỡ, các bà mẹ già neo đơn, cô độc. Chắc chẳng ai có ý kiến!

Nếu có tạm giữ thì chỉ quy định, tạm giữ 1 tháng với xe máy, 3 tháng với ô tô. Chủ phương tiện, hay người điều khiển không đến giải quyết là… thanh lý, bán lấy tiền xung công quỹ Nhà nước, thay vì tạm giữ đến 1 năm hoặc lâu hơn nữa. 

Người ta nói “chọn lựa hơn cố gắng”. Ngoài việc cải tiến thủ tục hành chính, sửa đổi luật cho phù hợp thực tiễn, cần chọn biện pháp xử lý hiệu quả. Trừ các tang vật vụ án, còn không thì… chẳng nhất thiết phải tạm giữ phương tiện giao thông như một hình thức xử phạt. Xử phạt phương tiện không hiệu quả bằng xử phạt người điều khiển.

 Có thể nói trong 6 năm, tạm giữ 4,3 triệu xe cộ, 137 000 phương tiện chưa được xử lý, và 37.000 ô tô xe máy thành sắt vụn chính là thông điệp: Tạm giữ phương tiện vi phạm giao thông đã không còn hiệu quả, không phù hợp. Cần phải thay đổi tư duy và hành động “bỏ tù xe cộ” đã và đang tồn tại nhiều năm qua, bằng các biện pháp khác hiệu quả, ưu việt hơn.

Bình luận