fbpx

Những góc khuất trong nghề của mấy ông bầu

Đăng lúc: 8:54 28/02/2019 -

“Bầu vua” 

Bất cứ nhà tổ chức đại nhạc hội nào ở Sài Gòn trước đây và TP.HCM nhiều năm sau đó cũng tỏ ra bái phục mỗi khi nhắc đến “tứ quái” bầu sô, người trong làng còn tôn họ là “vua” đại nhạc hội. Đó là nhất Biếu (Hoàng Biếu), nhì Giao (Ngọc Giao), tam Ngọc (Duy Ngọc), tứ Đặng (Sỹ Đặng). Họ đã thôn tính sân khấu Sài Gòn suốt gần 3 thập niên 60, 70 và 80 của thế kỷ trước. Các rạp hát lừng danh thời ấy như Quốc Thanh, Quốc Tế, Trần Hưng Đạo, Hào Huê… được mấy ông “vua” chia nhau ký hợp đồng độc quyền khai thác dài hơi. Không chỉ sở hữu rạp hát, mấy ông “vua” này còn sở hữu luôn những ca sĩ hàng đầu của Sài Gòn như Elvis Phương, Thái Châu, Duy Quang, Phương Đại, Thái Thanh, Phương Dung, Thanh Thúy, Khánh Ly, Giao Linh, Lệ Thu, Thanh Tuyền, Mộng Tuyền… Trong số mấy ông “bầu vua” chỉ có bầu Duy Ngọc là may mắn nhất khi mời được ca sĩ Hoàng Oanh biểu diễn 3 lần. Bởi nữ danh ca lúc bấy giờ chỉ hát cho đài phát thanh chứ không bao giờ chịu hát trên sân khấu do mấy ông bầu tổ chức.

Đến nay cả bốn ông “bầu vua” đều trở thành người thiên cổ. Trong đó bầu Duy Ngọc là người “ra đi” sau cùng (năm 2016). Trước đó một năm người viết có đến nhà gặp ông. Ở cái tuổi có thể coi là tri thiên mệnh, người ta nghĩ ông ngồi chơi xơi nước, trái lại ông vẫn là “cây đa, cây đề” trong làng bầu sô lúc đó. Những chuyến lưu diễn dài ngày vào mỗi dịp Tết, những sô đại nhạc hội hoành tráng được ông tổ chức thường xuyên lúc Nha Trang, Vũng Tàu, khi Cần Thơ, Sóc Trăng, Bạc Liêu… thu hút hàng loạt ngôi sao ca nhạc, nghệ sĩ cải lương, danh hài hàng đầu tham gia.

Lần đó ông nói vui: “TP.HCM bây giờ có quá nhiều bầu, cái cảnh “thóc ít gà nhiều” dễ khiến khán giả “no xôi chán chè” nên khó tổ chức. Chỉ có tổ chức lưu diễn dài ngày ở các tỉnh mới mong kiếm ăn được”. Ông bảo mỗi tháng tổ chức vài ba sô diễn nho nhỏ cho đỡ nhớ nghề. Còn dịp lễ, Tết mới là thời điểm “hốt bạc” của mấy ông bầu. Mấy ông bầu có năng lực, uy tín thường tổ chức những sô lớn ở thành phố hoặc lưu diễn dài ngày ở các tỉnh. Bầu Duy Ngọc cho biết, có năm Tết ông tổ chức lưu diễn 10 ngày, có năm diễn hết tháng Giêng mới về Sài Gòn ăn Tết muộn.

Để chuẩn bị cho các sô diễn Tết, thường vào đầu tháng 10 – 11, mấy ông “bầu vua” bắt đầu “tung lưới” hốt các ngôi sao thượng hạng bằng những hợp đồng ứng trước vài ba suất diễn. Giả dụ một ngôi sao đi tỉnh trung bình mỗi suất diễn khoảng 30 triệu đồng, nếu lưu diễn dài ngày cát-sê có thể ít hơn. Nhưng một chương trình có 9, 10 ngôi sao lưu diễn cỡ chục ngày thì tiền ứng trước cho ca sĩ cũng lên đến bạc tỷ. Những ông bầu đủ sức bạo chi không nhiều, chỉ một vài người trong giới làm được mà thôi. Vì vậy các ngôi sao được coi “ăn khách không chịu nổi” như Hoài Linh, Đàm Vĩnh Hưng, Cẩm Ly, Thanh Thảo… khó thoát khỏi tay mấy ông “bầu vua”.

Một tờ bích chương giới thiệu chương trình đại nhạc hội của Sài Gòn trước đây do bầu Duy Ngọc thực hiện

Mạnh vì gạo, bạo vì tiền ư? Điều đó chỉ đúng phần nào. Một trong những ngôi sao ca nhạc hàng đầu hiện nay cho biết, cái mà ít ông bầu nào bì được với bầu Duy Ngọc là cung cách tổ chức chuyên nghiệp, lấy uy tín làm trọng và đặc biệt là trả cát-sê rất đàng hoàng. Đáp lại, nhiều ngôi sao cũng sẵn sàng “lì xì” cho ông 5 – 10 triệu đồng, nếu suất diễn có khán giả lèo tèo.

“Bầu tèo”

Một suất diễn của “bầu tèo” thường mời 1, 2 ngôi sao, đôi khi là ngôi sao “sắp lặn” cũng được coi là bầu chịu chơi. Còn lại 6, 7 ca sĩ hát lót, hầu hết là những ngôi sao chưa mọc. Thế nên “bầu tèo” rất sợ tổ chức gần những ông bầu lớn có nhiều ngôi sao thượng hạng. Hơn nữa các chương trình luôn được giữ bí mật đến phút chót, vì thế bầu nhỏ thường cho “trinh sát” thám thính kỷ sân bãi rồi mới xin giấy phép, ký hợp đồng. Nhưng cách né mấy ông “bầu vua” tốt nhất là vô tuốt vùng sâu.

“Bầu tèo” bị đẩy vào những nơi “khỉ ho cò gáy”, nhưng hóa ra nó cũng có cái lợi. Vì  từ nhà tổ chức cho đến khán giả không mấy quan tâm đến chất lượng nghệ thuật, họ ngầm hiểu đi xem biểu diễn chỉ là cái cớ, vui mới là chính nên chất lượng biểu diễn “cóc nhái” đôi khi cũng được chấp nhận. Chất lượng nghệ thuật “bình dân” nên giá vé cũng bình dân 20.000 – 30.000 đồng, tùy theo sàn diễn ở bến chợ hay sân đình. Trong khi đoàn của các “bầu vua” có cả chục ngôi sao thì giá vé gấp cả chục lần là chuyện đương nhiên. “Coi như chia nhau đất mà sống”, một bầu sô chia sẻ. Song, tổ chức ở những vùng sâu lo nhất vẫn là điện. Nhiều bầu non kinh nghiệm, không chu đáo với mấy “ông điện” rất dễ “dính” sự cố mất điện đột xuất. Biểu diễn nghệ thuật mà gặp sự cố mất điện kể như “toi”, chỉ còn cách hoãn hoặc hủy chương trình. Bầu sô thì chỉ còn nước bán đạo cụ để trả tiền cát sê cho ca sĩ.

Từ đó mới có chuyện bầu sô quỵt tiền ca sĩ, được ca sĩ đặt cho tục danh là bầu “lựu đạn”. Còn bầu không quỵt tiền thì cũng làm bộ khóc lóc than vãn để được ca sĩ giảm cát-sê nên mới có biệt danh “bầu khóc”. Trường hợp này thường xuyên xảy ra với ca sĩ trẻ, ngôi sao “chưa mọc”. Những ca sĩ này bị bầu sô ăn chặn, ăn quỵt nhưng không bao giờ dám đứng ra tố cáo vì sợ tương lai không còn đất diễn. Trước đây đã có một vài trường hợp ca sĩ chưa mấy tên tuổi bốc đồng đứng ra tố cáo bầu sô đã phải nghỉ hát vì bị giới bầu sô lên án công khai: “Thằng đó phản thầy”!

Một trong số nhiều đại nhạc hội do bầu Duy Ngọc tổ chức 1971, Sài Gòn

Chọn mặt gửi… tiền

Một ca sĩ hàng đầu ở TP.HCM cho biết, “bầu tèo” thường trả tiền cát sê cho ca sĩ không cao, thiếu sòng phẳng, làm ăn lại lôm côm, biểu diễn cho họ dễ mang tiếng. Bởi vậy có ngôi sao rất dễ dãi cát sê với “bầu vua” nhưng lại khắt khe từng đồng với “bầu tèo”. Còn các ca sĩ hát lót hay các ngôi sao “chưa mọc” thì lại cần đến những ông “bầu tèo”. Họ coi đó là cơ hội tốt để rèn luyện, làm quen với công chúng. Tuy nhiên cũng có trường hợp ngôi sao thượng thặng nhưng Tết vẫn đi diễn cho “bầu tèo” một hai suất, đó chẳng qua là mối ruột, chứ thật tình họ chẳng muốn biểu diễn cho “bầu tèo” chút nào. Từ đó mới có trường hợp, gần Tết “bầu tèo” đi năn nỉ “bầu vua” nhường ngôi sao này, ca sĩ nọ cho họ một hai đêm.

Trong những ngày Tết, ngoài những sân khấu nổi tiếng lâu nay ở Sài Gòn đã có người cát cứ quanh năm, mảnh đất màu mỡ của bầu sô vẫn là khán giả miền Tây. Theo bầu M.T, một người khá nổi tiếng trong giới bầu sô hiện thời, tâm sự, đừng thấy dân miền Tây chất phác mà nói họ không biết thưởng thức nghệ thuật. Vài năm trước, thánh địa của họ còn là sân khấu cải lương, nay họ đã thức thời đổi “gu” sang nhiều thể loại khác. Như khán giả An Giang thích nhạc sôi động, nhạc trữ tình. Khán gia Cần Thơ thì thích nhạc trẻ. Khán giả vùng sâu, vùng xa Đồng Tháp Mười, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Trà Vinh thì thích trích đoạn cải lương hoặc ca nhạc tạp kỹ. Cho nên tiêu chí của nhiều ông bầu bây giờ thích chọn ca sĩ hát tân nhạc được mà cổ nhạc cũng hay.

Trong giới bầu sô hiện nay cũng có không ít ông làm ăn theo kiểu liều mạng. Tờ rơi, áp phích thì giới thiệu toàn ca sĩ ngôi sao, lúc biểu diễn chỉ thấy ngôi sao “nửa mùa”. Nơi nào khán giả dễ dãi bỏ qua, không có ngôi sao này thì thế ngôi sao khác có sao đâu. Vui là chính! Nhưng có nơi khán giả chẳng thẳng mặt là quân lừa đảo, làm ăn bất chính… Đến nước đó thì không có bầu nào dám nghĩ đến chuyện quay lại tổ chức thêm lần nữa.

Người ta gọi bầu sô là những người ăn đình, ngủ chợ, lăn lóc chợ đời. Nhiều người lầm tưởng họ gan lì. Nhưng có nghe một ông bầu làm ăn tử tế tâm sự mới biết họ sợ tất cả, từ khán giả, ca sĩ ngôi sao, giang hồ “ruộng” cho đến ông nhà đèn. Chỉ cần làm mất lòng bất cứ một ai trong số đó, dẫu đó là ngày mùng một Tết họ cũng chẳng nể nang. Một khi thiếu nể nang thì bể sô là cái chắc.

Thục Phương

Tags:

Bình luận