Thủ phủ điều Bình Phước lao đao vì Covid-19

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 1:07 24/08/2020 |

Đại dịch Covid-19 khiến việc xuất khẩu các mặt hàng nông sản gặp khó khăn. Điều này khiến những người trồng điều cũng điêu đứng vì không bán được hàng.

Nông dân trồng điều ở Bình Phước lao đao vì Covid-19
Một vườn điều hơn 30 năm tuổi ở huyện Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước

Ở Bình Phước, có nhiều vườn điều từ 30 – 35 năm tuổi được trồng bởi một bộ phận người dân nhập cư đến khai hoang vào thập niên 70 – 80 của thế kỷ trước. Bà Trần Thị Hường (63 tuổi) ngụ thị xã Phước Long kể: “Gia đình tôi từ Huế vào Bình Phước lập nghiệp năm 1987. Thời điểm đó, ở đây toàn đất rừng, mình khai phá được bao nhiêu thì tự trồng trọt lấy. Những người bà con đến trước khuyên tôi trồng điều, vì công chăm sóc không nhiều, thể nào cũng có tiền đi chợ, nuôi con. Vườn điều nhà tôi đến nay đã được 32 năm tuổi rồi”.

Đối với những vườn điều cổ thụ này, người dân đa phần canh tác theo tập quán truyền thống. Họ không áp dụng những phương pháp tăng trưởng cho cây điều, chỉ bón phân, xịt thuốc rồi chờ đến vụ thu hoạch. Ở một số vườn điều được trồng sau này, nông dân có cơ hội tiếp cận nhiều giống điều ghép, cho năng suất cao hơn những vườn điều truyền thống.

Cứ như vậy, cùng với cao su và tiêu, hạt điều đã giúp những người dân Bình Phước có nhà cửa khang trang, đầu tư cho con cái đi học thành tài và ổn định cuộc sống.

Mấy năm qua, khi cao su và hạt tiêu qua thời hoàng kim, giá bán chạm đáy, không đủ bù công cán, chi phí thì hạt điều luôn giữ vững phong độ với kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng đều đặn. Mãi cho đến đầu năm 2020, khi đại dịch Covid-19 càn quét nhiều quốc gia trên thế giới, việc xuất khẩu các mặt hàng nông sản trong nước gặp khó khăn. Hạt điều Bình Phước cũng không ngoại lệ.

Nông dân trồng điều ở Bình Phước lao đao vì Covid-19 1
Hạt điều Bình Phước là mặt hàng nông sản quan trọng giúp phát triển kinh tế xã hội của tỉnh này

Ngay sau Tết Nguyên đán, người dân Bình Phước náo nức vào vụ thu hoạch. Năm nay trúng mùa nên ai nấy đều vô cùng phấn khởi. Anh Phạm Thăng ở xã Đồng Nai, huyện Bù Đăng cho biết, năm nay sản lượng điều nhà anh gấp đôi năm ngoái. Nhưng, ngay từ đầu vụ, giá hạt điều tươi chỉ quanh quẩn 26.000 đồng/kg, trong khi những mùa trước  trên 35.000/kg, thậm chí có năm mấp mé 40.000/kg rồi mới giảm dần khi vào giữa vụ và cuối vụ.

Năm nay, giá điều cuối vụ giảm chỉ còn 15.000-16.000 đồng/kg. Nhiều người dân khi thấy giá điều xuống thì không bán ngay mà phơi khô trữ lại chờ giá cao. Song đến nay, dù mùa điều đã kết thúc được hơn 3 tháng nhưng thương lái vẫn chưa mặn mà thu mua điều khô. “Mình tiếc  giá rẻ quá không nỡ bán, chứ phơi điều như vậy bị hao hụt nhiều lắm. Ví dụ, 1kg điều tươi, phơi đủ 2 nắng thì chỉ còn hơn 700 gam. Sau khi trữ trong bao mấy tháng sẽ còn hao hụt nữa. Vậy nên, giá bán điều khô phải tăng gần gấp đôi thì nông dân mới có lời, nhưng năm nay thì tôi thấy khó có khả năng đó”, 1 nông dân cho biết.

Theo thống kê, Bình Phước có hơn 176.000 héc-ta điều đang cho thu hoạch, sản lượng đạt bình quân 2,5 tấn/héc-ta. Năm 2019, kim ngạch xuất khẩu hạt điều cả nước đạt 3,5 tỷ USD. Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), mục tiêu xuất khẩu hạt điều năm 2020 là 4 tỷ USD. Nhưng với tình hình dịch bệnh hiện tại sức mua ở thị trường truyền thống là Mỹ và châu Âu giảm mạnh, hạt điều Bình Phước đang có vị trí vô cùng yếu ớt. Nguyên nhân là bởi hạt điều chỉ là thực phẩm phụ, người dân ở đây sẽ ưu tiên những thực phẩm chính, thiết yếu trong bối cảnh dịch bệnh. Con số 4 tỷ USD vì thế có thể phải điều chỉnh lại.

Nông dân trồng điều ở Bình Phước lao đao vì Covid-19 2
Vụ điều vừa qua, nông dân Bình Phước trúng mùa nhưng rớt giá do dịch Covid-19

Bình Phước là tỉnh có diện tích vườn điều chiếm 50% cả nước, sản lượng cũng chiếm 40% cả nước. Dù vậy, thực tế mỗi năm cả nước cần khoảng 1 triệu tấn điều nguyên liệu để chế biến xuất khẩu, trong khi đó, sản lượng điều trong nước chỉ mới đáp ứng được khoảng 300.000 tấn. Số còn lại buộc phải nhập khẩu từ các nước, chủ yếu là từ châu Phi. Chất lượng của hạt điều nhập khẩu lại thua kém nhiều so với điều trong nước, đặc biệt là điều Bình Phước. Nhưng khi nhập vào, hạt điều “ngoại” này lại ép giá hạt điều thô trong nước xuống. Việc này còn dẫn đến một hệ lụy là Việt Nam trở thành “đường đi” của hạt điều thô thế giới. Hơn nữa, khi nhập khẩu điều thô kém chất lượng, sản phẩm làm ra từ đó cũng không được đánh giá cao trên thị trường thế giới.

Ở Bình Phước, có rất nhiều công ty chế biến hạt điều và hàng ngàn xưởng nhỏ gia công hạt điều. Từ đầu năm đến nay, do ảnh hưởng của dịch bệnh, những xưởng điều nhỏ gần như phải đóng cửa. Anh Huỳnh Bình Tâm (33 tuổi) làm công nhân 1 xưởng điều ở thị xã Phước Long cho biết: “Chỉ một số xưởng lớn có hợp đồng quanh năm vẫn đang hoạt động. Nhưng họ cũng chỉ sản xuất cầm chừng. Những xưởng nhỏ thường chỉ gia công rồi bán lại cho các xưởng lớn này, giờ xưởng lớn không có nhu cầu thì họ buộc phải tạm ngưng”. Chính vì vậy, hàng ngàn công nhân ở Bình Phước đang lâm vào cảnh mất việc. Một số về quê, số khác đi tìm việc hay đi buôn bán hàng rong chờ tình hình ổn định trở lại.

Hạt điều làm giàu cho đất và người Bình Phước, nhưng người nông dân ở đây đa phần chỉ quan tâm đến chăm sóc cây điều và trông chờ một mùa vụ thắng lợi. Còn để giá trị hạt điều ngày càng được khẳng định trên thị trường thế giới, đó là câu chuyện của những người làm kinh doanh và làm công tác quản lý. UBND tỉnh Bình Phước cũng đề ra những kế hoạch trong những năm tới sẽ tăng diện tích trồng điều, đồng thời nâng cao sản lượng, kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng đều đặn hàng năm. Việc trước mắt, nông dân Bình Phước cần vững tâm tin tưởng giá trị hạt điều sẽ sớm quay lại trên thương trường thế giới.

Hàm Hương

Bình luận

Bạn có thể quan tâm