Bảo vệ sức khoẻ người dân trong “mùa dịch” COVID-19: Tấn công vào “địa ngục chim trời” lớn nhất Việt Nam

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 1:27 11/04/2020 |

Để hưởng ứng Chỉ thị quyết liệt chặn đứng tình trạng buôn bán và sử dụng ĐVHD ở Việt Nam, nhóm PV đã đột kích vào “địa ngục chim trời” ở huyện Thạnh Hoá.

Bán khỉ ngang nhiên tại chợ chim trời Thạnh Hóa

Như loạt bài điều tra công phu của Báo Tuổi trẻ & Đời sống mới đây đã viết: Việc săn bắt, buôn bán, sử dụng động vật hoang dã (ĐVHD) có thể là nguyên nhân của đại dịch COVID-19 đáng sợ đang hành hoành ở ít nhất 192 quốc gia trên thế giới. Tháng 4 này, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc sẽ có Chỉ thị quyết liệt chặn đứng tình trạng buôn bán và sử dụng ĐVHD ở Việt Nam.

Để hưởng ứng chỉ thị đầy tính nhân văn, vừa bảo vệ sức khoẻ con người trước hiểm hoạ dịch bệnh, vừa bảo tồn đa dạng sinh học cho đất nước, chúng tôi đã khảo sát về tình trạng buôn bán ĐVHD ở các hang ổ khét tiếng nhất. Mục đích là để xem cơ quan chức năng ra quân và báo cáo có trung thực không. Mở màn là chiến dịch “thần tốc”, đột kích vào “địa ngục chim trời” ở thị trấn huyện Thạnh Hoá, tỉnh Long An, ngay ven Quốc lộ 62, cửa ngõ vào TP. HCM.

Tháng 3 năm 2020: Từ bất ngờ đến choáng váng

Cách TP. HCM khoảng 60km, chợ “nông sản” Thạnh Hoá từ lâu nay bị gọi là “lò sát sinh chim hoang dã”, “địa ngục chim trời”. Nó nằm cách trụ sở kiểm lâm, trụ sở ủy ban sở tại chắc chỉ hơn 1km. Hơn 50 hộ bày bán đủ thứ mặt hàng, trong đó hơn 30 ki-ốt bán động vật và ĐVHD. Họ bán công khai, suốt nhiều năm, ven quốc lộ (nay lùi vào một chút), treo xác, treo động vật sống lên bán, người mua như trảy hội. Xin hỏi, ở Việt Nam có chỗ nào “trắng trợn” đến thế?

Hàng chục câu hỏi vẫn treo ở khắp nơi, bất chấp tiếng chim hoang dã kêu điếc tai, kêu khản giọng ở khắp các xó xỉnh của chợ Thạnh Hoá. Người ta nhốt các loài chim trong sách đỏ, trong danh mục bảo vệ ở trong các lồng, các hốc bẩn thỉu chờ lên thớt, bất chấp các nỗ lực kêu gọi bảo tồn của Việt Nam và quốc tế. Ví như đàn cò ốc quý hiếm, ngay khi Đài PTTH tỉnh Đồng Tháp được Huy chương Vàng trong các cuộc thi báo chí, truyền hình của Bộ Tài nguyên Môi trường, với tác phẩm “Khi cò ốc trở về”; ngay khi lòng người lay động vì nỗ lực cứu đàn chim quý, thì ở chợ Thạnh Hoá, cò ốc hiền lành, mỏ to gục goặc kiểu mỏ bồ nông vẫn bị bày bán nhan nhản.

Tấn công vào “địa ngục chim trời” lớn nhất Việt Nam 3
Vượn quý bị rao bán

Các tổ chức bảo tồn danh tiếng như Pan Nature (Liên hiệp các hội Khoa học Kĩ thuật Việt Nam) đã nhiều năm điều tra và công bố về thảm hoạ bắt cò ốc và nhiều loài chim quý từ các khu bảo tồn ở Đồng Tháp, Long An đem ra chợ Thạnh Hoá. Khi chúng tôi chất vấn, lãnh đạo các khu bảo tồn này thậm chí còn nói hẳn: “Đây là vấn đề tế nhị”.

Công khai bán khỉ sống, với hàng “buôn 1 con 5 năm tù” ngay tại “địa ngục chim trời”

Chúng tôi làm cardvisit là “chủ nhà hàng ở Hà Nội”, muốn mua chim trời, thú hoang với số lượng lớn. Các chủ ki-ốt Yên Tâm, Diễm My… ở chợ Thạnh Hoá thi nhau chào hàng, cho xem hàng. Họ có thể lo giấy tờ nguỵ trang cho ĐVHD bị buôn bán trái phép ở đây, giúp chúng tôi vận chuyển ra Hà Nội, đi theo xe khách của một hãng lớn ở Bình Dương, hoặc đi đường hàng không, mang lên tận đường Trường Sơn trên Sài Gòn mà gửi. Gửi bao nhiêu cũng được, giá cả minh bạch. Gửi chim sống nguyên con cũng được.

Chúng tôi đã gọi cho một số “đại lý” xác minh điều này là đúng. Họ sẵn sàng cho xem giấy tờ vận chuyển. Họ có các trang trại là bình phong để lo giấy tờ. Nhóm PV cũng vào vai người “mua giấy tờ khống” ở một trang trại rùa, rắn ở An Giang, và tiếp cận với cả kiểm lâm của chi cục để lấy giấy tờ khống hẳn hoi. Bịa ra địa chỉ, bịa ra mặt hàng, cứ có tiền là có “giấy phép xác định nguồn gốc”, giấy phép vận chuyển bán buôn tùm lum các kiểu. Với các kẽ hở lớn thế, thì người ta cạo sạch, vét nhẵn, giết đến tuyệt chủng các loài hoang dã.

Tấn công vào “địa ngục chim trời” lớn nhất Việt Nam 1
Rái cá tại “địa ngục chim trời” Thạnh Hóa

Một người đàn ông tên Phong, chúng tôi làm quen ở Thạnh Hoá đã dẫn chúng tôi đến nhà ở tỉnh lỵ tỉnh Bến Tre “cho xem hàng”. Trong ngôi nhà khang trang của người đàn ông này có ít nhất 3 cái tủ đông. Ở đó chứa không biết là bao nhiêu chim hoang dã. Anh ta giới thiệu là một tấn hàng ở đó. Ước tính của chúng tôi khi mở tủ, thì con số này không sai. Với lưu lượng hàng xuất đi, nhập về, có hoá đơn chứng từ viết tay để thống kê mà anh ta khoe, với các tủ nhiều nghìn con chim hoang dã của anh ta, thì… chỉ 3 anh thế này có lẽ Việt Nam sẽ tiệt bóng chim trời.

Tại sao các vi phạm khủng khiếp trên chỉ có tại “địa ngục chim trời” ở thị trấn Thạnh Hoá? Cơ quan chức năng bất lực hay mặc kệ, hay có thế lực nào bảo kê cho sai phạm?

Qua khảo sát, táo tợn hơn, chúng tôi được chủ ki-ốt Diễm My rao bán cả một con vượn quý. Con này quý, “đắt đỏ” trên thị trường chợ đen, cũng như được pháp luật bảo vệ đến mức: Khi chúng tôi báo cáo, ai nấy đều choáng váng. Xin nhấn mạnh: Với các loài tuyệt đẹp và cả nhân loại đang bảo vệ đó, chỉ riêng việc “quảng cáo”, “rao bán” đã là vi phạm pháp luật rồi.

Đáng chú ý, trong lần vào cuộc điều tra trước, tôi – người viết bài này – bí mật hoá trang và đã ghi được toàn bộ việc trưng bày công khai một con khỉ sống van xin kêu khóc trong lồng được người ta thi nhau trả giá để đem về nấu cao. Diễm My (người chủ ki-ốt tự xưng như vậy, và tên ki-ốt cũng là Diễm My) bảo tôi, giá 5 triệu đồng thì bán. Giết mổ luôn! Nghe mà rợn người.

Tấn công vào “địa ngục chim trời” lớn nhất Việt Nam
Đội đặc nhiệm kiểm lâm vào cuộc

Con vượn quý thì cô còn thận trọn bàn kế hoạch giao ở Sài Gòn ra sao, “đi lại” với kiểm lâm thế nào. Bởi cả trăm triệu một con, nếu bị bắt là sạt nghiệp. Sau này, ảnh vượn và khỉ do My trưng bày, rao bán đã được tôi “công bố” đến tay cơ quan chức năng tỉnh Long An. Lần này vào, rất xúc động, cả hai bức ảnh đã được cơ quan chức năng tỉnh Long An làm thành pano to như gian nhà, ảnh màu đẹp đẽ. Pano dựng ven Quốc lộ 62, tuyên truyền nói không với buôn bán, giết thịt, săn bắt, quảng cáo rao bán các loài ĐVHD. Nếu vi phạm thì bị tội gì…

Xúc động chưa kịp rưng rưng, quay ra, tôi gặp lại “Em My”. Em không đeo khẩu trang và cửa hàng ki-ốt vẫn tên là Diễm My nên tôi nhận ra ngay. Em vẫn dùng tay đập vỡ đầu, toét máu các loài chim hoang dã to như con gà, hoặc để sống nguyên con, rồi bật đèn khò chạy bằng ga xanh lè phụt vù vù lên.

Rất may, vì đại dịch nên chúng tôi đều lấy cớ đeo khẩu trang y tế. My không nhận ra “khách vàng” nên vẫn thao thao rao bán, móc nối làm ăn, đi cửa sau với cán bộ nào giá bao nhiêu. Và, trên cái lồng lớn, vẫn có một con khỉ con. Bị buộc chân, chú ta cứ bò quanh cái lồng hoen ghỉ tìm lối chạy trốn, dưới cái lồng là vô thiên lủng các loài chim hoang dã. Diễm My lại rao bán khỉ về nấu cao. Sau 2 năm điều tra, báo cáo tỉnh, báo cáo kiểm lâm, báo cáo huyện, gặp trực tiếp, gửi thông tin, ảnh điều tra của tôi đã vinh dự thành pano tuyên truyền cho tỉnh. Vậy nhưng, cái mấu chốt thì không đổi. Các chủ vẫn bán động vật quý hiếm. Cụ thể, tháng 3 năm 2020, chúng tôi phát hiện, một chủ ki- ốt bán cả rái cá lông mượt. Cá thể động vật này, nếu buôn 1 con, án tù có thể lên đến 5 năm; 2 con, án có thể lên đến 10 năm!

Đội đặc nhiệm của Cục Kiểm lâm Việt Nam vào cuộc

Vậy mà họ bán công khai. Cũng cần nhấn mạnh: Chỉ bán chim trời hoang dã, chim ri, chim sẻ cũng đã vi phạm các quy định luật pháp và cần phải xử lý! Theo bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên Việt am (ENV), buôn bán bất kỳ loài chim hoang dã nào, tuỳ theo số lượng, có thể bị phạt tới 400 triệu đồng và bị xử lý hình sự đến 12 năm tù. Dĩ nhiên, bán những loài trong Sách đỏ, trong nhóm IB, IIB thì vấn đề rất là hệ trọng.

Có đủ tài liệu, trước các dấu hiệu đang nghi ngại ở địa phương, nhóm PV đã quyết định cùng đồng nghiệp gửi tố cáo lên Tổng Cục Lâm nghiệp, Bộ NNPTNT Việt Nam. Lập tức, Cục Kiểm lâm cử Đội trưởng Đặc nhiệm bay vào TP. HCM, phối hợp với chúng tôi…

Trần Quân

Bình luận

Bạn có thể quan tâm