fbpx

Thâm nhập thế giới tàn nhẫn của những chiếc ngà voi (kỳ 2)

Đăng lúc: 12:59 27/08/2019 -

Khi chúng tôi nói muốn có trong nhà bức tượng “cầu tài cầu lộc” bằng ngà voi, N. liền bê ra một khúc ngà voi châu Phi nguyên khối. Khúc ngà nặng trịch, to như thân chuối “ngự” trên cân, báo con số 2,2kg. N. nói khúc ngà đó có giá 70 triệu đồng/kg.

Thâm nhập thế giới tàn nhẫn của những chiếc ngà voi 1
Những chiếc vòng ngà lớn được bày bán ở một cửa hàng trên đường Y Ngông

Kỳ 2: Mời chào cả khúc ngà voi to như bắp đùi

Phía trong cửa hàng núp bóng quán cafe

Không chỉ ở “thủ phủ du lịch voi” Buôn Đôn, mà tại trung tâm TP. Buôn Ma Thuột (tỉnh Đắk Lắk), chỉ cần trong vai khách du lịch trọc phú thời mới, chúng tôi đã dễ dàng hỏi mua được nhiều món đồ làm từ ngà voi. Trên đường Y Ngông của TP. Buôn Ma Thuột, chúng tôi đã xâm nhập vào một cửa hàng đồ lưu niệm, mỹ nghệ, buôn bán xương và ngà “khét tiếng”. Theo thông tin chúng tôi nhận được từ một tổ chức điều tra về bảo tồn danh tiếng, thì cửa hàng này hoạt động dưới bóng một quán cà phê mang tên Ve Chai, vừa ma lanh vừa ngang nhiên như… bán hàng tạp hoá.

Từ phố nhìn vào, biển hiệu nhập nhèm, tấm baner quảng cáo quán “Cà phê Ve Chai” đã cũ xỉn, xộc xệch, không có dấu hiệu nào là đang hoạt động. Bên ngoài, chiếc xe ô tô màu đỏ như vô tình làm bình phong che chắn cho những hoạt động tấp nập bên trong. Ngôi nhà rộng, chúng tôi chưa vào căn phòng nào có nhiều đầu lâu lợn rừng, cùng một số loài hoang dã khác như vậy. Có vẻ họ đang chế tác, lắp răng nanh cho cái hộp sọ lợn lòi, trang trí tỉa tót cho các đầu lâu trắng hếu khác. Dưới các hốc mắt đen sâu hoắm là những chiếc răng to, dài. Nhiều sọ, vẫn còn nguyên ngoàm, khóa bằng sắt và kìm búa, vì ông thợ chế tác vừa đứng dậy hút thuốc lá.

Thâm nhập thế giới tàn nhẫn của những chiếc ngà voi 2
Đồ trang sức làm từ ngà được người đàn ông tên V. bán

Một thanh niên trẻ tuổi ngồi giữa phòng khách, vẫn đội mũ bảo hiểm và đeo khẩu trang, anh ta cặm cụi lấy thước đo bán kính của từng chiếc vòng ngà voi trong cái túi khá to. Cuộc trao đổi ngắn giữa thanh niên này và người bán hàng tên V. thể hiện anh ta là khách đến mua sỉ (mua buôn). Bên phải, một kệ kính bán đồ trang sức, vàng bạc, nhưng quầy hàng không mở thẳng ra mặt đường mà hướng về phía phòng khách, nửa kín, nửa hở. Lúc này, khi chúng tôi qua quầy, thì thấy la liệt các loại trang sức, lưu niệm làm từ ngà voi; bên trong nữa là hàng nghìn sản phẩm, rổ lớn rổ nhỏ bày ở tủ kính sau lưng người đứng bán.

Như vài người khách đang đứng mua hàng khác, chúng tôi cũng chỉ trỏ muốn xem món này, món kia. V. giới thiệu, cam kết các món đồ đó đều làm từ ngà voi, từ răng, xương của động vật hoang dã quý hiếm. “Các anh mua nhẫn, vòng ở đây, kể cả sau khi đã dùng vài năm mà phát hiện nó không phải là ngà voi thì quay lại đây, tôi đền mỗi vòng 100 triệu đồng, đền thêm cả cái ô tô kia!” – V. khẳng định và chỉ ra chiếc ô tô màu đỏ đỗ ở cửa quán.

Thâm nhập thế giới tàn nhẫn của những chiếc ngà voi 5
Cửa hàng Minh T. còn trưng ra cả khúc đuôi voi lủa tủa lông

Quả thật, có đến 100% các lý do ban đầu để người ta tin đại bản doanh ngà voi này không phải là… hàng rởm. Ở đây có đủ các miếng ngà đeo ở cổ, vòng nhẫn đeo ở tay, các khúc ngà to để khắc con dấu, triện, các mặt ngà lớn đã chạm khắc để trưng bày lưu niệm. V. bê từ phía sau ra mấy rổ vòng, nhẫn đủ hình dạng, mẫu mã cho chúng tôi chọn. Có cái vòng to đến mức chúng tôi cứ hỏi: Tay nào đeo được cái vòng to như ống nứa này được? V. cười bảo: “Nhiều người thích chứ, người ta vẫn đeo đấy”.

V. còn khoe bán hàng online rất chạy, mỗi ngày bán qua mạng đã hơn 40 đơn. Chúng tôi vẫn lăn tăn chất lượng, đúng lúc V. kết thúc cuộc điện thoại. V. cười khì khì như chưa hề bán… hàng cấm bao giờ, anh ta bảo nhà mình chuyên bán buôn, còn bán lẻ chỉ qua mạng, chứ khách lẻ đến tận cửa hàng mua như chúng tôi thì rất ít. Và cuộc điện thoại V. vừa nhận là từ hướng dẫn viên du lịch, họ hẹn trong ngày hôm nay dẫn một đoàn khách du lịch đến mua hàng. Công khai giữa thanh thiên bạch nhật đến thế là cùng.

Khúc ngà voi trong cửa hàng đặc sản

Vẫn ở TP. Buôn Ma Thuột, trên đường Nguyễn Văn Cừ, cửa hàng Minh T. rất lớn, bày bán đủ các loại cây, trái đặc sản của cao nguyên. Khuất sâu phía trong nhà là quầy bán đồ trang sức, lưu niệm, mỹ nghệ lọt thỏm. Hoàng Tú N. đứng bán hàng, đon đả, xởi lởi mở tủ kính lấy cho chúng tôi xem từ vòng, nhẫn, bút, lược… làm từ ngà voi. Lúc sau, N. còn đưa cho chúng tôi một đoạn đuôi voi khô quắt, xung quanh vẫn lủa tủa những sợi lông đen, cứng như rễ tre và khẳng định đây là khúc đuôi voi “xịn” nhất.

Thâm nhập thế giới tàn nhẫn của những chiếc ngà voi 3
Khúc ngà nặng suýt soát 5kg, N. báo giá là 45 triệu đồng/kg

Chúng tôi nói mình là những người làm kinh doanh, muốn có trong nhà bức tượng “cầu tài cầu lộc” bằng ngà voi, mẫu tượng phải do chúng tôi phác thảo và mang đi đặt thợ chế tác. Sau một hồi thăm dò và chạy đi hỏi ý kiến ông chủ, N. bê ra một khúc ngà voi châu Phi nguyên khối. Khúc ngà nặng trịch, to như thân chuối “ngự” trên cân, báo con số 2.2kg. N. nói ngà nhà mình là ngà voi châu Phi, thức ăn bên đó phong phú nên chất lượng ngà tốt hơn ngà voi châu Á.

Vừa nghiêng mặt khúc ngà, N. vừa chỉ tay giảng giải: Làm tượng thì chỉ có loại này đạt yêu cầu, vì ngà voi châu Á xốp, khó đẽo tạc ra sản phẩm đẹp. N. nói nếu chúng tôi mua thêm một khúc nữa cũng được, nhà đang sẵn hàng, còn muốn mua nhiều chỉ cần đặt trước, bao nhiêu cũng có. Rồi N. báo giá của khúc ngà đó 70 triệu đồng/kg.

Khi chúng tôi lấy lý do khúc ngà quá lớn so với tượng muốn làm để “rút”, N. hẹn chúng tôi đợi thêm ít ngày nữa, khi nào có khách tương tự, N. sẽ báo lại để cắt ra, chia đôi. Ít ngày sau, N. gửi qua zalo hình chụp một khúc ngà mà anh ta đang có: Vẫn ngà voi châu Phi, đường kính 11cm, dài 23cm, nặng 4,918kg. N. bảo khúc này đường kính nhỏ hơn, nên giá chỉ… 45 triệu đồng/kg.

Những hoạt động ma mãnh

Một tổ chức về bảo tồn động vật hoang dã còn cung cấp thông tin cho chúng tôi về đối tượng buôn bán ngà và các sản phẩm từ ngà “có số có má” khác ở TP. Buôn Ma Thuột tên là Phương N., khoảng 35 tuổi. Trên zalo, Phương N. “quảng cáo” vô thiên lủng các sản phẩm làm từ ngà, đa dạng về mẫu mã, và số lượng thì lớn hơn những nơi chúng tôi đã khảo sát rất nhiều.

Thâm nhập thế giới tàn nhẫn của những chiếc ngà voi 6
Một trông rất nhiều sản phẩm ngà voi được đối tượng Phương N. chào hàng

Một ngày, Phương N. “chào hàng” trên zalo mấy bận, khi là hình chụp những chuỗi ngà hạt tròn, khi là những miếng ngà vuông, tròn được chạm khắc đủ hình thù khá tỉ mỉ. Phương N. bán đủ loại làm từ ngà, vòng tay tròn li lớn li nhỏ, nhẫn nạm vàng và không nạm…; từ những món đã là sản phẩm đến những thứ mới là thành phẩm. Có hôm, đối tượng này còn tải lên cả clip giới thiệu một bộ ấm chén ngà. Nhìn hình ảnh của anh ta trên zalo và những gì anh ta thể hiện, thì có vẻ Phương N. là “dân anh chị”, “người của giang hồ”, chứ không đơn giản như V. trên đường Y Ngông hay N. trên đường Nguyễn Văn Cừ mà chúng tôi đã gặp.

Gi. là người Lào, lấy chồng ở Buôn Đôn rồi chọn khu du lịch Bản Đôn làm chốn kinh doanh buôn bán. Như hầu hết các gian hàng ở đây, Gi. cũng bán đồ lưu niệm. Ban đầu chúng tôi hỏi vòng, nhẫn ngà, Gi. nói ở đây chỉ có vòng xương voi, nhẫn xương voi hoặc nhựa, chứ làm gì có ngà. Đến khi chúng tôi nói chuyện với nhau về vân ngà xịn và vân nhựa nhân tạo, hoặc không vân thì Gi. đổi thái độ, chị ta vào nhà bưng ra một rổ nhựa đầy các vòng tay bằng ngà voi.

Cũng như nhiều điểm khác chúng tôi khảo sát, Gi. bảo muốn mua khúc ngà to bé, nặng nhẹ, hoặc nguyên chiếc chị ta cũng cung cấp được. Đặc biệt, Gi. còn rỉ tai chúng tôi rằng ở ngay xã Krông Ana này có một nghệ nhân thức thời chuyên chế tác ngà voi làm đồ trang sức. Chị ta sẵn sàng nhận mẫu của khách để nhờ người đó chế tác. Gi. sẵn sàng nói tên tuổi người đàn ông chế tác bí ẩn kia, nhưng khi chúng tôi hỏi xin số điện thoại để trao đổi trực tiếp về mẫu mình muốn làm, thì Gi. dứt khoát không cho. Sau này, chúng tôi mới biết họ là một đường dây khép kín rất tinh vi, quy mô không hề hỏ.

Trần Quân

Thâm nhập thế giới tàn nhẫn của những chiếc ngà voi (kỳ 1)

Với đồng bào Tây Nguyên, voi còn như thành viên thân thiết trong gia đình, buôn làng, được đặt tên, cúng rước và thờ phụng. Thế nhưng sấp mặt vì tiền, người ta vẫn sẵn sàng tàn sát dã man “những người bạn khổng lồ” ấy để làm đồ trang sức lấy may, làm cả đồ trưng bày thể hiện cái gọi là “đẳng cấp”, thậm chí là để… “chữa bệnh” một cách mù quáng.

Bình luận