Nhói lòng những mảnh đời bất hạnh trong bệnh viện tâm thần (kỳ cuối)

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 3:18 10/06/2019 |

Bác sĩ Nguyễn Văn Hùng chia sẻ, đi thăm khám một bệnh nhân đang bị kích động, họ phải luôn nhìn đường trước để… thoát hiểm khi cần.

Bác sĩ Hùng thăm khám cho các bệnh nhân tâm thần
Bác sĩ Hùng thăm khám cho các bệnh nhân tâm thần

Kỳ cuối: Tiếp xúc với bệnh nhân tâm thần là một nghệ thuật!

Phải luôn tìm “đường rút”

28 năm công tác trong ngành, thường xuyên khám và điều trị cho các bệnh nhân tâm thần, bác sĩ Nguyễn Văn Hùng – Trưởng Khoa Tâm thần kinh (Bệnh viện Đa khoa Bạc Liêu) dường như đã nếm trải hết tất cả các tình huống, ngọt bùi đắng cay với nghề. Đến lúc này, ông vẫn nhớ như in những pha hú hồn ngày mới ra trường khi lần đầu tiếp xúc với bệnh nhân. “Lúc ấy, tôi chưa có kinh nghiệm nên đã bị bệnh nhân “tấn công”. Vì chưa chuẩn bị tinh thần nên cũng có đôi chút lúng túng. Bây giờ thì mọi chuyện đã quen như cơm bữa nên không có gì đáng lo”, bác sĩ Hùng chia sẻ.

Ông cũng thành thật tâm sự, một bác sĩ chuyên ngành tâm thần luôn phải chuẩn bị tâm lý đương đầu với những hoàn cảnh bất ngờ. Đi thăm khám một bệnh nhân đang bị kích động, họ luôn nhìn đường trước để… thoát hiểm khi cần.

Việc thăm khám cho một bệnh nhân tâm thần không hề đơn giản. Họ bị mất hoặc rối loạn giấc ngủ, đau mỏi cơ thể nhưng khi khám thường cho kết quả bình thường. “Những căn bệnh khác có thể siêu âm, nội soi, chụp X-quang, chụp cộng hưởng từ để xác định, còn bệnh tâm thần thì chỉ có thể dựa vào trao đổi trực tiếp với người bệnh, hoặc tiếp nhận thông tin từ người thân mà chẩn đoán. Vì vậy, để có được kết luận chính xác, đòi hỏi bác sĩ phải có cả một nghệ thuật giao tiếp”, ông Hùng đúc kết.

Theo bác sĩ này, trước tiên phải kiên nhẫn, nhẹ nhàng, mềm mỏng khi hỏi han bệnh tình. Và quan trọng là biết tùy cơ ứng biến trong từng trường hợp để khai thác tâm lý người bệnh, cố gắng đi hết câu chuyện để tìm ra phương pháp điều trị và loại thuốc phù hợp.

Cũng như bao bác sĩ chuyên khoa khác, bác sĩ điều trị tâm thần rất vất vả và áp lực. “Nhưng cái vất vả của chúng tôi không mấy ai hiểu và thấy được. Chúng tôi làm việc không dựa trên thiết bị máy móc mà chủ yếu dựa vào kiến thức và kinh nghiệm tích lũy được”, ông Hùng nói.

Gần 30 năm trong nghề, đã điều trị cho hàng ngàn bệnh nhân, bác sĩ Hùng hiểu rằng, người tâm thần tùy từng mức độ nặng nhẹ luôn là mối nguy hiểm tiềm ẩn cho những người xung quanh. Người bệnh cứ khóc, cười, nói vô cớ rồi bỗng dưng buồn rầu, bi quan, mất tự tin, cảm thấy bất lực trước công việc hàng ngày. Nghiêm trọng hơn, họ có thể nghe thấy tiếng người nói trong đầu và cảm thấy mình bị chửi mắng, nói xấu, thấy hình ảnh không giống với thực tại hoặc những hình ảnh mà người khác không thấy. Họ cho rằng, có người đang làm hại mình, theo dõi điều khiển mình. Tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến việc họ không chú ý vệ sinh cá nhân, bỏ ăn, đập phá đồ đạc, vô cớ tấn công người khác, có ý định và hành vi tự sát mà không phải do bế tắc trong cuộc sống.

Bác sĩ Nguyễn Văn Hùng
Bác sĩ Nguyễn Văn Hùng

Bác sĩ Hùng cho biết, điều trị bệnh tâm thần, đặc biệt là những bệnh nhân tiến triển mãn tính tại các cơ sở nội trú chỉ là một giải pháp nhất thời, mục đích chính là cần đưa người bệnh hòa nhập cộng đồng. Muốn vậy, phải vận dụng nhiều liệu pháp, phối hợp nhiều tổ chức trong xã hội và đặc biệt là sự hợp tác của gia đình và người bệnh trong suốt quá trình điều trị.

Gia đình có vai trò vô cùng quan trọng                            

Khi trong nhà có người thân bị bệnh tâm thần, mọi thành viên đều phải chịu sức ép về tâm lý, buộc họ phải nghiêm túc đối mặt để vượt qua thách thức. Mỗi người cần bình tĩnh chấp nhận người bệnh để họ cảm thấy mình luôn là một thành viên của gia đình, đừng cố tranh luận với người bệnh, hãy dành cho họ sự quan tâm, yêu thương, chăm sóc đặc biệt.

Ông Hùng cho biết, hiện chỉ có thể điều trị được những bệnh rối loạn tâm thần do rượu, ma túy, còn những bệnh tâm thần phân liệt muốn có kết quả tích cực phải kết hợp nhiều phương pháp. Bác sĩ sẽ chia sẻ tâm lý với họ, cho họ lao động, tái thích ứng xã hội. Tất cả các việc này phải thực hiện một cách kiên trì. Bệnh nhân sẽ được dùng thuốc an thần, chống loạn thần. Ngoài ra còn nhiều loại thuốc khác tùy vào diễn biến của bệnh sẽ được bác sĩ chỉ định. Những loại thuốc này có tác dụng dập tắt nhanh chóng các cơn kích động dữ dội.

Dù vậy, khi ổn định, người nhà bệnh nhân không được chủ quan mà cần tiếp tục điều trị củng cố và kết hợp các liệu pháp khác như can thiệp về tâm lý, gần gũi, chia sẻ với người bệnh. Đặc biệt, người mắc bệnh tâm thần căn nguyên do tâm lý thì nhất định phải dùng liệu pháp tâm lý mới có kết quả tốt. Bên cạnh đó, phải cho người bệnh lao động để khôi phục các hoạt động tâm thần, nếu không họ sẽ dễ bị tự kỷ và đi đến trạng thái tâm thần sa sút.

Bác sĩ Hùng nhấn mạnh, trong quá trình điều trị, gia đình phải chăm sóc toàn diện để phục hồi chức năng tâm lý xã hội. Muốn vậy, gia đình phải hiểu biết về bệnh, cảm thông chia sẻ với mặc cảm của người thân, giúp họ thích ứng với cuộc sống xã hội bằng cách tạo điều kiện để người bệnh tham gia lao động tập thể, học nghề, sinh hoạt giải trí thích hợp hoặc tối thiểu là lao động phục vụ sinh hoạt hàng ngày như nấu ăn, dọn dẹp vệ sinh, chơi thể thao… Có sự khen thưởng, động viên kịp thời nếu người bệnh làm được việc tốt hoặc cư xử theo ý muốn của gia đình để họ thấy được sự yêu mến của người khác dành cho mình, từ đó mới tích cực hành động theo sự hướng dẫn của gia đình.

Bệnh tâm thần dễ tái phát nếu dùng thuốc an thần không đều, nhất là trường hợp bệnh nhân không dùng thuốc, hoặc bỏ thuốc. Đây là vấn đề rất nguy hiểm. Mặt khác, yếu tố giúp đỡ, động viên, tâm lý cho người bệnh là một trong những vấn đề quan trọng giúp bệnh nhân giảm căng thẳng dẫn đến phục hồi hiệu quả. Nếu thấy họ đột nhiên thu mình lại, trầm lặng, không thích giao tiếp hoặc hiếu động và nói nhiều bất thường hay có biểu hiện sợ hãi, dễ kích động đập phá đồ hoặc dùng hung khí tấn công mọi người xung quanh thì không nên đến gần.

Khi người nhà phát hiện họ có những hành vi nguy hiểm thì phải ngay lập tức cất giấu những vật dụng sắc nhọn, dễ cháy nổ gây thương tích, đồng thời thông báo cho mọi người xung quanh để họ tránh xa, đề phòng người bệnh tấn công. Tiếp theo là báo chính quyền địa phương hay bệnh viện nơi gần nhất. Nếu họ có ý định gây thương tích cho bản thân hoặc tấn công, dọa nạt những người xung quanh, cần cố định họ lại và chuyển đến ngay bệnh viện.

Bác sĩ Hùng thông tin thêm, hiện nay các bệnh nhân tâm thần điều trị ở các bệnh viện trung ương thì được miễn phí hoàn toàn. Ở các bệnh viện tuyến tỉnh, các bệnh nhân nên mua bảo hiểm y tế để được hỗ trợ tốt hơn.

Hàm Hương

Nhói lòng những mảnh đời bất hạnh trong bệnh viện tâm thần (kỳ 3)

Hơn 30 năm trước, ông Đỗ Hùng Cường tình cờ gặp cô gái tâm thần tên Nguyễn Thị Mèo. Động lòng trắc ẩn, ông nhận cưu mang rồi ngược xuôi tìm cách chạy chữa cho người con gái ấy. Rồi cho đến một ngày…

Read more

Bình luận

Bạn có thể quan tâm