Vì sao “ông trùm” về vũ khí hạt nhân Iran bất ngờ bị ám sát?

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 12:50 11/12/2020 |

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế tìm kiếm chứng thực các thông tin về việc ông Mohsen hỗ trợ đắc lực cho Iran trong việc phát triển vũ khí hạt nhân.

Vì sao “ông trùm” về vũ khí hạt nhân Iran bất ngờ bị ám sát 1
Hiện trường vụ ám sát

Để diệt trừ “tận gốc” những nguy cơ, tác nhân chiến tranh, nhiều khoa học gia, nhà nghiên cứu những vũ khí chiến tranh, sinh học, hạt nhân vô tình sẽ trở thành nạn nhân cho những cuộc thanh trừng. Ông Mohsen Fakhrizadeh Mahabadi, 62 tuổi, một nhà khoa học hạt nhân cấp cao của Iran đã bị giết trong một vụ tấn công bằng súng và bom cách Tehran khoảng 175km về phía đông. Mohsen từng được coi là người tử vì đạo sau nhiều năm nỗ lực nghiên cứu phục vụ cho nhu cầu an ninh quốc phòng, đặc biệt là đóng góp trong dự án mang tên “Hy vọng” của Iran.

Một cuộc đụng độ vũ trang giữa vệ sĩ của ông ta và những kẻ tấn công không rõ danh tính ở thành phố Absard, tỉnh Tehran đã khiến ông Mohsen tử vong. Xe của nhà khoa học đã bị đánh bom trước khi một vụ xả súng diễn ra. Ông Mohsen có tầm quan trọng lớn thế nào với Iran và thế giới để đối phương phải tìm cách tiêu diệt như vậy?

Tình báo phương Tây coi ông Mohsen Fakhrizadeh, nhà khoa học hạt nhân Iran vừa bị sát hại, là người chủ trì phía sau các chương trình phát triển vũ khí hạt nhân của Iran. Mohsen sinh năm 1958 là một sĩ quan trong Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran và là giáo sư vật lý tại Đại học Imam Hussein ở Tehran. Ông là một nhà khoa học cấp cao của Bộ Quốc phòng và Hậu cần Lực lượng Vũ trang và trước đây là người đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu Vật lý (PHRC). Mohsen đã bị Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc yêu cầu đóng băng tài sản và thông báo hạn chế đi lại với ông này. Hội đồng cho biết Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã yêu cầu thẩm vấn Mohsen nhưng Iran đã từ chối.

Liên quan đến công việc của Mohsen, Iran đã cung cấp một số thông tin mà IAEA nói là “không nhất quán với các phát hiện của mình”, nhưng IAEA tiếp tục tìm kiếm chứng thực cho các thông tin về việc ông Mohsen vẫn đang hỗ trợ đắc lực cho Iran trong việc nghiên cứu và phát triển vũ khí hạt nhân. Các cơ quan tình báo phương Tây cũng cáo buộc ông này phụ trách chương trình hạt nhân của Iran – Dự án 111, mà họ cho là một nỗ lực tạo ra bom hạt nhân. Phía Iran đã phủ nhận rằng chương trình hạt nhân của họ có khía cạnh quân sự, mà thay vào đó là phục vụ nghiên cứu cho các tiến bộ khoa học phục vụ cuộc sống.

Vì sao “ông trùm” về vũ khí hạt nhân Iran bất ngờ bị ám sát
Ông Mohsen Fakhrizadeh Mahabadi

Tờ The New York Times cung cấp nhiều thông tin cho biết Mohsen được phân loại trong các báo cáo tình báo Mỹ là tham gia sâu vào nỗ lực thiết kế đầu đạn hạt nhân cho Iran. Ông là linh hồn của những tiến bộ về vũ khí hạt nhân trong thời kì này và tương lai của Iran. Sau khi Dự án “Hy vọng” ngừng hoạt động, Mohsen trở thành nhà khoa học đứng đầu Tổ chức Nghiên cứu và Đổi mới Phòng thủ, một tổ chức được chính phủ tài trợ chuyên nghiên cứu và phát triển vũ khí hạt nhân.

Một tài liệu nội bộ năm 2007 của Iran bị rò rỉ cho tờ The Sunday Times xác định, Mohsen là chủ tịch Lĩnh vực Mở rộng Triển khai Công nghệ Tiên tiến (FEDAT), tên bìa của tổ chức điều hành chương trình vũ khí hạt nhân của Iran. Tài liệu có tựa đề “Triển vọng cho các hoạt động đặc biệt liên quan đến neutron trong 4 năm tới” đưa ra kế hoạch 4 năm để phát triển chất khơi mào neutron uranium deuteride. Đó là thứ mà phía Iran cho hay những nghiên cứu này nằm trong chương trình làm giàu uranium phục vụ mục đích dân sinh.

Theo đài Al Jazeera, Iran vẫn luôn bác bỏ thông tin nói ông Mohsen tham gia bất cứ hoạt động nào liên quan đến vũ khí hạt nhân.Ông Mohsen luôn được bảo vệ an ninh cẩn mật và chưa bao giờ các nhà điều tra hạt nhân của Liên Hiệp Quốc hay bất kỳ tổ chức nào khác có thể tiếp cận. Ông này cũng gần như không xuất hiện trước công chúng, do đó rất ít người biết diện mạo thật của ông này như thế nào. Số lượng người từng gặp gỡ trực tiếp Mohsen ngoại trừ các quan chức cấp cao của bộ quốc phòng thì cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Năm 2018, đài truyền hình Kan của Israel phát cuộc phỏng vấn của cựu Thủ tướng Ehud Olmert, trong đó ông Olmert hé lộ việc Mohsen có thể là mục tiêu bị tấn công. Theo Hãng tin Reuters, ngày 27/11, sau khi nhà khoa học hạt nhân hàng đầu của Irannày bị ám sát, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres kêu gọi các bên kiềm chế. “Chúng tôi đã nắm được các thông tin cho biết nhà khoa học hạt nhân Iran đã bị ám sát gần Tehran hôm nay. Chúng tôi kêu gọi kiềm chế và tránh mọi hành động có thể làm leo thang căng thẳng trong khu vực”, người phát ngôn Farhan Haq của ông Guterres nói.

Trong khi đó, ở diễn biến liên quan mới nhất, tham mưu trưởng Các lực lượng vũ trang Iran, thiếu tướng Mohammad Bagheri ngày 27/11 tuyên bố sẽ trả thù quyết liệt với những người đứng sau vụ ám sát nhà khoa học Iran. Ông Mohammad Bagheri cũng nói cái chết của ông Mohsen Fakhrizadeh là “một đòn đau đớn, nặng nề” giáng vào Iran, và những người Iran sẽ không an tâm cho tới khi săn lùng và trừng phạt được những kẻ liên quan tới vụ việc.

Cựu giám đốc CIA John Brennan thì cho rằng vụ ám sát nhà khoa học hạt nhân Iran hôm 27/11 là tội ác có nguy cơ làm bùng phát xung đột trong khu vực. John Brennan nhấn mạnh Mohsen không được xác định là kẻ khủng bố và cũng không phải là thành viên của Al-Qaeda hay nhóm Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Một phát ngôn khác đến từ người đứng đầu cơ quan tư pháp Iran Ebrahim Raeisi cho hay: “Đây là tội ác to lớn do các phần tử phản bội có liên hệ với người nước ngoài và chủ nghĩa phục quốc Do Thái với mục tiêu thâm độc là cản trở tiến bộ khoa học của đất nước thực hiện”. 

Ông Raeisi cũng ca ngợi vai trò của nhà khoa học Mohsen trong việc thúc đẩy sự tiến bộ của Iran trong các lĩnh vực khoa học khác nhau, bao gồm cả ngành công nghiệp hạt nhân. Ông nhấn mạnh, việc nhà khoa học hạt nhân Iran  bị ám sát sẽ không ngăn cản tiến trình khoa học của Iran. Ông kêu gọi các cơ quan an ninh và tình báo của đất nước cùng với các cơ quan tư pháp liên quan nỗ lực hết sức để bắt giữ những tên tội phạm và lính đánh thuê liên quan đến vụ ám sát càng sớm càng tốt.

Hiện chưa có bên nào đứng ra nhận trách nhiệm vụ ám sát. Cũng chưa có một kẻ tình nghi nào lộ diện bị bắt giữ khiến những thông tin xung quanh vụ việc của ông Mohsen chưa được làm sáng tỏ. Không thể loại trừ những tổ chức cực đoan mượn cớ ông Mohsen để gây chia rẽ tình hình ổn định thế giới, gây hiểu lầm và bất hòa giữa những quốc gia đang có mâu thuẫn. Chính vì thế, người đứng đầu chính phủ các bên đang cực kì thận trọng trong các phát ngôn, đánh giá cũng như không thể đưa ra bất cứ cáo buộc vô căn cứ nào ở thời điểm hiện tại.

Mộc Miên

Bình luận

Bạn có thể quan tâm