Vú sữa Cần Thơ được thương lái đưa về Tiền Giang “hô biến” thành vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 1:25 20/12/2020 |

“Đây không phải là lần đầu trái vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim gặp họa. Trước đây khi trái vú sữa Lò Rèn được xuất khẩu sang Mỹ, thương lái cũng làm càn khiến trái cây đặc sản này điêu đứng”, ông Út Tú nói.

Vú sữa Cần Thơ được thương lái “hô biến” thành vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim
Đến tháng Chạp các vườn vú sữa ở Vĩnh Kim mới cho thu hoạch

Lò Rèn Cần Thơ hay Lò Rèn Tiền Giang đều… như nhau?

Giữa tháng 11, ông Nguyễn Văn Tú (Út Tú) đi mua trái cây gửi tặng người quen thì nhìn thấy trái vú sữa bán đầy các chợ ở Mỹ Tho. Út Tú hỏi thăm, thương lái nói đó là trái vú sữa Lò Rèn xứ Vĩnh Kim (Châu Thành, Tiền Giang), giá 25.000 đồng/kg loại nhỏ, 30.000 đồng/kg loại lớn. Tức mình, ông Út Tú cãi: “Mùa này làm gì có trái vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim nào. Gia đình tui có hơn 40 năm kinh nghiệm trồng vú sữa Lò Rèn ở xứ Vĩnh Kim – Song Thuận của huyện Châu Thành, tui biết rõ đến tháng Chạp vú sữa mới bắt đầu chín, kéo dài đến hết tháng 3, tháng 4 năm sau”. Nghe Út Tú cự nự, mấy tiểu thương cũng lớn tiếng cãi lại: “Tui cam đoan với ông đây đích thị là vú sữa Lò Rèn, ông không mua thì thôi, đi chỗ khác cho tụi tui làm ăn, buôn bán”.

Từ chuyện này, ông Út Tú tức mình đi tìm hiểu và té ngửa: Trái vú sữa đang bán đầy ngoài chợ đích thị là giống vú sữa Lò Rèn. Nhưng trái cây đặc sản này có xuất xứ từ miệt vườn Phong Điền (Cần Thơ), không phải hàng của xứ Vĩnh Kim, Song Thuận (Tiền Giang). Nhiều thương lái cho biết trái vú sữa Lò Rèn Cần Thơ vào vụ thu hoạch từ tháng 8, tháng 9, kéo dài đến nay đã gần hết mùa. Trong khi đó vú sữa Lò Rèn đặc sản Tiền Giang chưa có trái nào chín. Do danh tiếng lừng lẫy lâu năm, nên thương lái qua Cần Thơ mua trái vú sữa Lò Rèn Phong Điền với giá 17.000-20.000 đồng/kg, mang về Tiền Giang bày bán dưới danh nghĩa vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim.

“Khi bán thương lái nói vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim, ai biết rõ mùa thu hoạch của loại trái cây đặc sản này ở Tiền Giang cãi lại thì họ nói thật đó là trái vú sữa Cần Thơ. Còn ai không biết thì cứ đinh ninh mình mua được trái vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim chính hiệu”, ông Sáu T., thương lái chuyên mua bán trái cây liên tỉnh, cho biết. Theo ông Sáu, tuy là trái vú sữa Lò Rèn Cần Thơ nhưng nguồn gốc xuất xứ đều xuất phát từ giống vú sữa Lò rèn Vĩnh Kim nổi tiếng lâu nay.

Ông Sáu kể, khoảng 10-15 năm trước, nhà vườn Phong Điền – Cần Thơ mua giống vú sữa Lò Rèn từ xứ Vĩnh Kim về trồng. Lúc đầu chất lượng trái vú sữa Lò Rèn Phong Điền không thể sánh được với vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim, trái nhỏ hơn, vỏ dày hơn, ăn không ngọt bằng. Sau nhiều lần nghiên cứu cải tiến chất lượng bất thành, nhà vườn Phong Điền phải đến xứ Vĩnh Kim rước “thầy” là những ông chủ vườn trồng vú sữa có thâm niên, kinh nghiệm đầy mình, đưa về Phong Điền nhờ hướng dẫn kỹ thuật canh tác.

Vú sữa Cần Thơ được thương lái “hô biến” thành vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim 1
Vú sữa Phong Điền (Cần Thơ)

Sau một thời gian, trái vú sữa Lò Rèn Phong Điền hiện nay được giới sành ăn đánh giá là có chất lượng ngang ngửa với trái vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim, trái to, vỏ mỏng, cơm dày, vị ngọt thanh. Tuy nhiên về danh tiếng thì trái vú sữa Lò Rèn Phong Điền không thể so sánh. “Nhưng tui nghĩ, vú sữa Lò Rèn là tên 1 giống cây trồng. Lò Rèn Vĩnh Kim hay Lò Rèn Phong Điền thì đâu có gì khác, vì hiện nay chất lượng trái cũng suýt soát nhau rồi”, ông Sáu nói.

Nhưng ông Út Tú không đồng ý với quan điểm này. Út Tú cho rằng, thương hiệu “vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim” đã nổi tiếng từ xa xưa, cho dù cây giống được bán đi nhiều nơi, nhưng khi có trái chỉ có thể nói là trái vú sữa Lò Rèn, chứ không thể nói đó là vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim. “Vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim đã là 1 thương hiệu nổi tiếng lâu đời. Các địa phương khác nếu có trồng được giống vú sữa Lò Rèn cần phải đăng ký thương hiệu vú sữa của địa phương mình, không thể mang danh vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim được. Mạo danh như vậy là gây thiệt hại cho người trồng loại cây đặc sản này ở vùng Vĩnh Kim”, Út Tú bày tỏ.

Vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim nhiều lần “gặp họa” vì… nổi tiếng

Theo ông Út Tú, đây không phải là lần đầu tiên trái vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim gặp họa. Ông Tú kể, trước năm 1975 vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim được trồng trên diện tích hơn 5.000 héc-ta ở các xã dọc theo bờ sông Tiền như Vĩnh Kim, Song Thuận, Kim Sơn, Phú Phong, Bàn Long… của huyện Châu Thành. Nhưng theo thời gian, cây dần lão hóa, lại bị ảnh hưởng thời tiết, sâu bệnh, đến năm 2008 diện tích đất trồng chuyên canh chỉ khoảng 3.200 héc-ta. Càng ngày, diện tích trồng càng giảm, cho đến nay chỉ còn khoảng 500 héc-ta đang cho trái, sản lượng khoảng 10.000 tấn trái/năm.

Những năm gần đây UBND tỉnh Tiền Giang đã xác định vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim là cây trồng đặc sản của tỉnh và tìm cách khôi phục lại. Khoảng năm 2007, vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim từng được cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng toàn cầu Global G.A.P. “Nhưng lúc đó trái vú sữa sạch bán ra thị trường giá cũng như trái vú sữa trồng bình thường. Từ đó nhà vườn đâm nản không làm nữa, bởi giá bán không cao mà chi phí tái chứng nhận Global G.A.P hàng năm quá lớn”, ông Út Tú nhớ lại.

Vú sữa Cần Thơ được thương lái “hô biến” thành vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim 2
Năm 2018, vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim từng bị trà trộn sau khi được xuất khẩu sang Mỹ

Năm 2018 trái vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim được Cơ quan Kiểm dịch động thực vật Mỹ (thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ) cho phép nhập khẩu, nhiều nhà vườn trồng vú sữa vui mừng, dù số lượng chỉ có 250 tấn/năm. Ông Hồ Văn Tuấn, nhà vườn có thâm niên hơn 40 năm trồng vú sữa Lò Rèn ở xã Phú Phong, cho biết sau khi có thông tin “vú sữa đi Mỹ” thì giá bán loại trái cây này ở mức bình quân từ 22.000 – 25.000 đồng/kg loại 1; còn loại thường không dưới 12.000 đồng/kg, cao hơn trước khoảng 5.000 đồng/kg. Nhưng người trồng vú sữa Lò Rèn ở Tiền Giang chưa kịp mừng thì nhận tin “sét đánh”: Vú sữa Việt Nam đi qua Mỹ bị người tiêu dùng tẩy chay vì… có giòi bên trong.

Theo ông Nguyễn Văn Mẫn, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Tiền Giang, sau khi trái vú sữa được cấp phép nhập khẩu vào Mỹ thì xuất hiện một số doanh nghiệp làm ăn “chụp giựt”, chỉ quan tâm đến số lượng mà không lưu ý đến chất lượng. Vì vậy họ thu mua xuất khẩu những trái vú sữa bị ruồi đục trái gây hại, nên khi đưa qua Mỹ tiêu thụ thì người tiêu dùng phát hiện trong trái có giòi. Sau đó Cục Bảo vệ thực vật đã làm việc với các doanh nghiệp xuất khẩu để chấn chỉnh. Vụ việc vừa mới tạm ổn thì nay vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim lại bị vú sữa Lò Rèn Phong Điền mạo danh.

Nhắc đến tên gọi “vú sữa Lò Rèn”, ông Út Tú cười xòa, nói: “Ông bà xưa kể, vào những năm 1920-1930 ông Ngô Ngọc Quang (Huyện Trụ) là 1 điền chủ nổi tiếng trong vùng. Lần nọ nhà ông Huyện Trụ đám giỗ, có người mang đến biếu ông loại trái cây lạ, hình dáng tròn trịa, vỏ mềm mại màu hơi trắng, ánh vàng óng mỡ gà, khi xẻ ra mùi hương thơm phức, thịt quả màu trắng và có những giọt nước đục như sữa, ngọt lịm. Thấy trái lạ và quá ngon, ông Huyện Trụ giữ hạt lại, giao cho mấy ông tá điền tin cẩn gieo trồng, chăm sóc. Đám hạt ấy chỉ mọc được duy nhất 1 cây bên cạnh cái lò lửa chuyên rèn dao, cuốc, phảng… trong vườn nhà ông Hồ Văn Lễ, làm nghề thợ rèn ở xã Long Hưng, sát bên xứ Vĩnh Kim. Sau 3 năm cây cho trái, nhưng chẳng ai biết tên là gì, chỉ nói là cây “Lò rèn nhà ông Lễ”.

Nhiều năm sau, cây “Lò Rèn” được trồng nhiều từ Vĩnh Kim sang các xã lân cận như Song Thuận, Kim Sơn, Phú Phong… trở thành một vùng vườn cây đặc sản nổi tiếng. “Tui nghe các ông già xưa kể, do trái vừa nắm tay, khi chín da trắng ngà mịn màng giống… bầu ngực phụ nữ, bên trong trái lại chứa thứ nước trắng đục, ngon ngọt như dòng sữa, nên mới gọi là trái… vú sữa. Mấy ông già còn dặn, ăn trái vú sữa đúng điệu thì phải làm mềm lớp vỏ, sau đó mới tách nhẹ rồi đưa vô miệng hút sạch nước sữa và thịt trái ngon ngọt bên trong. Nếu dùng dao xẻ đôi rồi lấy muỗng múc ăn, tuy sang trọng văn minh nhưng… thất sách”, Út Tú cười cười, giải thích về cái tên của loại quả đặc sản miền Tây.

An Hòa

Bình luận

Bạn có thể quan tâm