fbpx

Thăm “Cốc ngồi yên” của Thiền sư Thích Nhất Hạnh

Đăng lúc: 3:10 25/11/2019 -

Nơi ở của Thiền sư Thích Nhất Hạnh ở Làng Mai Pháp mang một cái tên rất mộc mạc, rất Việt Nam, rất thiền: Cốc Ngồi Yên.

Thăm "Cốc ngồi yên" của Thiền sư Thích Nhất Hạnh
Cốc Ngồi Yên rộng chừng 30m2, nằm khép mình trong cánh rừng yên tĩnh

Ngày 11 tháng 10 vừa qua, đúng ngày sinh lần thứ 93 của Thiền sư Thích Nhất Hạnh, hàng ngàn Phật tử từ khắp nơi trên thế giới đã náo nức đổ về chùa Từ Hiếu (Huế) để mừng ngày tiếp nối của Thiền sư. Cách đây tròn 93 năm, cậu bé Nguyễn Xuân Bảo đã cất tiếng khóc chào đời tại một ngôi làng ở Thừa Thiên – Huế. Khi lên 7 tuổi, lần đầu tiên được nhìn thấy hình ảnh của Đức Phật trên một tờ tạp chí, Ngài ngồi trên cỏ, thật bình an và mỉm cười, trong tâm hồn ngây thơ của cậu bé Nguyễn Xuân Bảo đã dấy lên một niềm xúc động rất lớn. Cậu chưa từng thấy ai, ngay cả cha mẹ cậu, những người xung quanh cậu, có được năng lượng bình an như Đức Phật.

Thế là, ngay từ ngày ấy, cậu bé Xuân Bảo đã mong muốn, khát khao được như Đức Phật. Cậu cứ ôm ấp, nuôi dưỡng ước mong đó cho đến năm 16 tuổi, khi thuyết phục được cha mẹ cho đi tu, thầy xin xuất gia tại chùa Từ Hiếu (Huế), dưới sự chỉ dạy trực tiếp của Thiền sư Thanh Quý Chân Thật. Ngày 1/5/1966, tại chùa Từ Hiếu, Thiền sư Chân Thật đã trao ấn khả cho Thầy Thích Nhất Hạnh. Từ đây, Thầy chính thức trở thành một thiền sư (thầy dạy về thiền). Thầy là tổ của nhánh Từ Hiếu đời thứ 8, dòng Liễu Quán, đời thứ 42 của thiền phái Lâm Tế.

1. Thiền sư Thích Nhất Hạnh là một trong những thiền sư nổi tiếng nhất thế giới, tác giả của hàng trăm cuốn sách, trong đó, rất nhiều cuốn được xếp hạng bestsellers như: “An lạc từng bước chân”, “Phép lạ của sự tỉnh thức”, “Chúa ngàn đời, Bụt ngàn đời”… Thầy là một văn nhân, một thi nhân, một học giả và cũng là một người đấu tranh cho hòa bình bằng phương pháp bất bạo động. Năm 1967, khi đề nghị Hội đồng Nobel trao giải Nobel Hòa bình cho Thiền sư Thích Nhất Hạnh, mục sư nổi tiếng người Mỹ Martin Luther King đã phát biểu: “Ông thầy tu mãnh khảnh xuất thân từ Việt Nam này, ngài là một học giả uyên thâm. Những phát kiến cho hòa bình của ngài, nếu áp dụng được, sẽ dựng nên một tượng đài cho tinh thần hòa đồng, tình huynh đệ và nhân bản”.

Thiền sư chính là người thành lập dòng tu tiếp hiện, hành trì theo lý tưởng “Đạo phật đi vào cuộc đời” với phương pháp thực tập chánh niệm được xây dựng căn bản trên 14 giới tiếp hiện. Phương pháp thực tập chánh niệm của Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã trở nên nổi tiếng khắp thế giới vì thực hành đơn giản nhưng kết quả lại vô cùng sâu sắc. Chỉ cần đem tâm trở về với thân bằng chú ý hơi thở, chú tâm vào những hành động hằng ngày, chúng ta có thể từ từ chuyển hóa, trị liệu nhiều vết thương trong ta và những người khác bằng lòng từ, tâm thương yêu.

Thăm "Cốc ngồi yên" của Thiền sư Thích Nhất Hạnh 4
Chiếc bàn nhỏ là nơi thiền sư thường thưởng trà, tiếp khách

2. Ở Làng Mai, các quý sư thầy không nói “Mừng ngày sinh nhật” mà nói “Mừng ngày tiếp nối” (Continuation Day). Nói về điều này, Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã có lần phân tích, giảng giải: “Tiếp nối cái gì? Và ai tiếp nối ai? Hôm nay chúng ta quán chiếu về sự tiếp nối của thầy trong thầy và trong các con của thầy, xuất sĩ cũng như cư sĩ. Các con tiếp nối thầy nghĩa là sao? Sự tiếp nối có hai phần, nơi thân tâm mình và nơi thân tâm những người được tiếp nhận những gì mình truyền trao. Bụt có dạy về trao truyền như sau: người trao truyền, người nhận trao truyền và vật được trao truyền là một, tam luân không tịch. Không có chủ thể trao truyền, không có người nhận trao truyền, chỉ có sự trao truyền, thế thôi”.

3. Được biết, những ngày này, Phật tử cả nước một lòng đang hướng đến Thầy. Nhiều người bày tỏ khát khao được một lần đảnh lễ Thầy. Ngặt nỗi, kể từ sau cơn bạo bệnh năm 2014, thầy ngày một già yếu nên nhiều người đã không thể thực hiện được mong mỏi rất chính đáng ấy. Nhưng mong quý vị đừng buồn. Bởi như một lần Thầy đã chia sẻ với tôi, năm 2013, lần theo chân Thầy trong chuyến hoằng pháp Đạo Phật dọc nước Mỹ. Hôm ấy, Thầy tổ chức khóa tu cho cả ngàn giáo sư, bác sĩ tại Đại học Havard (Mỹ). Buổi trưa, lúc ăn cơm, tôi tranh thủ phỏng vấn một số vị giáo sư.

Một giáo sư sử học rất nổi tiếng ở Mỹ đã nói với tôi rằng: “Tôi rất lấy làm tiếc cho người Việt Nam các anh. Bởi đất nước Việt Nam đã sản sinh ra một trí tuệ lớn, một nhân cách lớn, một trái tim lớn cho nhân loại là Thiền sư Thích Nhất Hạnh mà người Việt Nam các anh lại không được hưởng. Cuối cùng, người được hưởng, lại chính là chúng tôi, những người phương Tây và người Mỹ”. Nghe vị Giáo sư khả kính nói vậy, thú thực, mắt tôi lúc ấy cay xè. Một nỗi niềm chua xót trào dâng trong lòng.

Kết thúc khóa tu, gặp Thầy, tôi có tường thuật lại câu nói ấy. Nghe xong, Thầy mỉm cười hiền lành, nhìn tôi với ánh mắt đầy nhân từ: “Thân xác Thầy mặc dầu bây giờ đang ở bên Mỹ nhưng trái tim Thầy, tâm hồn Thầy, tư tưởng Thầy vẫn đang ở Việt Nam, dưới hình thái những trang sách, những đệ tử xuất gia và tại gia. Nếu vị GS đó nói Thiền sư Thích Nhất Hạnh chỉ đang ngồi ở Đại học Harvard Mỹ thì họ chưa thấy Thầy. Họ mới chỉ mới thấy một phần nhỏ của Thầy thôi”.

Thăm "Cốc ngồi yên" của Thiền sư Thích Nhất Hạnh 2
Nhà báo Hoàng Anh Sướng tại Cốc Ngồi Yên

Bởi thế, năm 2017, trong buổi giao lưu tại Khóa tu chùa Giác Ngộ (TP Hồ Chí Minh), một Phật tử lớn tuổi cũng bày tỏ nỗi tiếc nuối khi hàng triệu Phật tử Việt Nam  không được sống gần Thiền sư Thích Nhất Hạnh. Với tuệ giác của Thầy, tôi đã nói: “Tuy thân xác Thầy đang ở Làng Mai Thái Lan nhưng Thầy vẫn đang có mặt với chúng ta ngay tại đây nếu như mỗi hơi thở, bước chân của chúng ta đều có chánh niệm. Và nếu như đọc sách Thầy, nghe pháp thoại của Thầy xong, mỗi chúng ta đều biết cách chế tác hạnh phúc, an lạc, chế tác tình thương thì Thầy không những ở bên cạnh ta mà còn ở trong chính chúng ta”.

4. Tôi có mặt tại Trung tâm thiền tập Làng Mai ở Pháp. Nơi ở của Thiền sư Thích Nhất Hạnh ở Làng Mai Pháp mang một cái tên rất mộc mạc, rất Việt Nam, rất thiền: Cốc Ngồi Yên.

Cũng giống như tất cả các cốc khác, Cốc Ngồi Yên rộng chừng 30m2, nằm khép mình trong cánh rừng yên tĩnh, trước mặt là thiên nhiên rộng lớn, bao la, xa xa là những dãy núi xanh mờ. Giống như chủ nhân của nó, Cốc Ngồi Yên vô cùng giản dị. Giản dị đến mức thanh bần. Thanh bần đến mức không thể thanh bần hơn. Một chiếc giường đơn nhỏ bé. Cuối giường là chiếc móc treo mấy bộ quần áo nâu. Một chiếc bàn gỗ mộc mạc, trên bày mực Tàu, bút lông – là nơi Thiền sư hàng ngày đọc sách, viết sách, dịch Kinh, viết thư pháp.

Một chiếc bàn nhỏ, thấp hơn, trên bày biện mấy bộ đồ trà – là nơi Thiền sư thường thưởng trà, tiếp khách. Trên tường gỗ là mấy giá đựng đầy sách, vài bức ảnh Thiền sư chụp chung với các học trò và thứ không thể thiếu là những bức thư pháp do chính tay Thiền sư viết với những câu thiền ngữ. Tiện nghi duy nhất của thời hiện đại hiện diện trong cốc của Thiền sư là chiếc bếp điện và chiếc tủ lạnh. Tất cả đều nho nhỏ, đủ dùng cho một người.

Thăm "Cốc ngồi yên" của Thiền sư Thích Nhất Hạnh 1
Những bức thư pháp do chính tay Thiền sư viết với những câu thiền ngữ

Có một thứ dường như không thể thiếu ở tất cả các cốc, đặt gần đầu giường, nơi thiền sư nằm ngủ là chiếc đồng hồ để bàn. Nó cũng vô cùng giản dị và cũ kỹ. Điều đặc biệt, Thiền sư dùng chiếc đồng hồ này không chỉ để xem giờ, báo thức mà điều quan trọng hơn, Thiền sư dùng để… thở. Nương vào tiếng tích, tắc, tích, tắc đều đặn, chậm rãi của chiếc đồng hồ để thở cho đều, cho nhẹ. Đó là lý do tại sao Thiền sư là một trong những bậc thầy nổi tiếng nhất trên thế giới về dạy hơi thở có chánh niệm. Đó cũng là lý do tại sao, cuối năm 2014, khi bị tai biến nặng, chìm trong hôn mê suốt 6 tháng trời mà hơi thở của Thiền sư vẫn đều, vẫn nhẹ, không cần đến sự trợ giúp của máy móc, khiến tất cả các y bác sĩ người Pháp đều kinh ngạc.

Có một cảm giác đặc biệt khi ở đây đó là sự bình an đến kỳ lạ. Dường như năng lượng bình an từ Thiền sư đã lan tỏa, đã thấm vào từng mảng tường, vuông đất, từng vật dụng trong căn nhà. Và mặc dầu Thiền sư không ở đây đã lâu nhưng căn phòng vẫn ấm áp. Dường như Thiền sư vừa rời khỏi căn phòng ít phút để đi thiền hành trên con đường đầy lá rụng.

Tôi định rời Cốc Ngồi Yên của Thiền sư để về phòng trọ thì trời bất chợt đổ mưa. Cơn mưa thu thật nhẹ nhàng, êm dịu. Ngồi ở mái hiên, nơi thiền sư mắc chiếc võng, nhìn ra ngoài trời. Mưa rơi từng giọt trên mái. Mưa vuốt ve từng chiếc lá đang đổi màu vàng nhạt. Mưa thì thầm, thủ thì trong làn gió thu dịu dàng, phảng phất mùi hương thơm của hoa. Chợt thấy thân và tâm thật lắng dịu.

Lần đầu tiên trong đời, tôi nhìn mưa, tôi nghe mưa một cách thư thái và tĩnh lặng đến vậy. Mà đâu chỉ nghe mưa. Dường như tôi nghe thấy cả những thanh âm nhỏ, vi tế trong sâu thẳm tâm hồn.

Nhà báo Hoàng Anh Sướng

Bình luận