fbpx

Có thể chấn chỉnh giáo dục bằng biện pháp tài chính không?

Đăng lúc: 7:30 11/10/2018 -

Cách đây 5 năm, Bộ GD-ĐT từng ban hành một Quy định về xử phạt hành chính cho nhà trường, nhưng không mấy khả thi. Lần này, dự thảo Nghị định xử phạt hành chính trong lĩnh vực giáo dục có vẻ bài bản hơn, chi tiết hơn. Ông Nguyễn Huy Bằng- Chánh Thanh tra Bộ GD-ĐT cho rằng: “Những hành vi đưa vào dự thảo này đều xuất phát từ thực tế và theo tôi rất cần phải đặt ra cụ thể, trước hết để răn đe, để người tổ chức và hoạt động trong lĩnh vực giáo dục biết rõ đúng – sai mà tránh không phạm phải. Chúng tôi không đặt nặng việc phải xử phạt nhiều, càng không lấy việc phạt nhiều làm tiêu chí thi đua…

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục chưa áp dụng hình thức phạt nguội như vi phạm giao thông. Nếu người dân cung cấp clip cũng không thể xem là bằng chứng để xử phạt, mà đó có thể là căn cứ để lập đoàn kiểm tra, thanh tra xác minh sự việc trong một thời gian nhất định. Chỉ khi xác minh sự việc đúng như phản ánh thì mới có thể xử lý vi phạm được”. Tuy nhiên, chỉ cần đọc lướt qua một số điều khoản đã thấy những bất cập vừa trớ trêu vừa chua chát!

Dự thảo Nghị định đã nêu một khung giá đáng giật mình: xúc phạm nhân phẩm của giáo viên hoặc học sinh có thể bị phạt 10-20 triệu đồng, còn xâm phạm thân thể của giáo viên hoặc học sinh có thể bị phạt 20-30 triệu đồng. Nếu đem đồng tiền ra đo lường thì nhân phẩm được xem nhẹ hơn thân thể chăng? Đối với môi trường giáo dục, thì nhân phẩm còn quan trọng hơn thân thể. Một vết roi hiện hữu dù gây đau đớn cũng không thể để lại di chứng khủng khiếp bằng một lời nói tổn hại danh dự của giáo viên lẫn học sinh.

Với những trường hợp đã xảy ra trên thực tế như phụ huynh bắt giáo viên phải quỳ gối trước mặt đồng nghiệp nhiều giờ đồng hồ, hoặc giáo viên bắt học sinh uống nước giặt giẻ lau ngay tại lớp, mà lại nhẹ nhàng xử phạt hành chính ư? Muốn học đường không bạo lực, phải có những cách giải quyết cứng rắn và hợp lý hơn, chứ đừng áp dụng tư duy kinh tế! Hơn nữa, Tiến sĩ Vũ Thu Hương – ĐH Sư phạm Hà Nội phân tích: “Phạt học sinh bằng đòn roi, không phải lúc nào cũng là hành vi bạo hành. Vậy, hành động của giáo viên ở mức độ như thế nào, gây tác động như thế nào thì được xác định là “xâm phạm thân thể người học” và bị xử lý hành chính? Nghị định nếu không quy định rõ sẽ gây khó dễ cho việc thực thi.

Hình phạt bắt học sinh uống nước giẻ lau bảng khiến dư luận bức xúc

Là giáo viên, bất kể ai cũng mong học trò tiến bộ. Chỉ có điều, những người thầy đó có đủ kỹ năng để xử lý các vấn đề trước khi mất bình tĩnh hay không. Kết tội người thầy trong các trường hợp phạt trẻ mà không cần quan tâm người trò khi đó đã làm gì, đã cư xử hoặc hành động gì, có nguy hiểm đến ai không, có gây ra hậu quả gì không là một việc làm không thỏa đáng. Ví dụ, học trò hỗn láo bị thầy giáo phạt một roi nhưng sau đó người thầy có thể bị tước quyền dạy trẻ vài tháng, phạt vài chục triệu đồng. Đây là điều không hợp tình, hợp lý, khiến giáo viên tổn thương và dần mất đi tâm huyết với nghề!”.

Liên quan đến quyền lợi của người học, dự thảo Nghị định cho biết sẽ xử phạt 8-15 triệu đồng đối với hành vi sửa chữa học bạ, sổ điểm, phiếu điểm, làm sai lệch kết quả học tập… thì khác gì chỉ đường mở lối cho sự gian dối? Trong giáo dục, không thể chấp nhận bất kỳ yếu tố mờ ám nào. Nếu bị phạt tiền có thể thay đổi điểm số, thì sẽ có người dùng tiền để mua bán điểm số. Khi phát hiện dấu hiệu đánh tráo kết quả học tập hoặc kết quả thi cử, thì phải chuyển giao cho cơ quan chức năng khởi tố vụ án hình sự.

Dự thảo Nghị định xử phạt hành chính trong lĩnh vực giáo dục trình bày những điều khoản giống như xây dựng một mô hình dạy và học kiểu phẫu thuật thẩm mỹ không xâm lấn. Không dao kéo trong phẫu thuật thẩm mỹ thì đơn giản, nhưng không ngược ngạo lấp liếm trong giáo dục lại cực kỳ phức tạp. Có hai câu chuyện mà biện pháp khống chế tài chính không thể nào ngăn chặn triệt để là lạm thu và dạy thêm.

Theo dự thảo, cơ sở giáo dục ngoài công lập sẽ bị phạt 5-10 triệu đồng nếu không công khai thu, chi tài chính theo quy định hoặc không thông báo trước dự kiến học phí toàn khóa học và lộ trình tăng học phí. Với hành vi chi sai, tổ chức, cá nhân vi phạm bị phạt 10-15 triệu đồng. Ngoài ra, với việc tổ chức thu các khoản sai quy định, trường học cũng bị phạt 15-20 triệu đồng. Biện pháp khắc phục hậu quả gồm buộc thu hồi, nộp ngân sách nhà nước đối với các khoản chi không đúng quy định; buộc trả lại cho người học số tiền đã thu và chịu mọi chi phí tổ chức trả lại. Nếu chỉ phạt 15-20 triệu đồng cho hành vi tổ chức thu các khoản sai quy định thì vô số lãnh đạo các trường học sẽ sẵn sàng… nộp phạt. Bởi lẽ, mức phạt ấy quá thấp so với những khoản thu mà nhiều đơn vị giáo dục có thể “sáng tác” để người đi học phải “tự nguyện” đóng góp. Mặt khác, nhà trường chỉ cần thông qua hội phụ huynh thì hoàn toàn hợp thức hoá được các loại “sổ vàng” và các loại “quỹ đen”!

Dạy thêm cũng như lạm thu, vẫn sẽ là tệ nạn kéo dài, nếu không có chính sách cải cách tiền lương cho giáo viên! Năm 2012, Bộ GD-ĐT đã ban hành thông tư về quản lý dạy thêm, khiến ở nhiều địa phương có hiện tượng mai phục để vây bắt quả tang giáo viên mở lớp dạy thêm tại nhà. Bi kịch dở khóc dở cười ấy đến hôm nay được nhấn mạnh “cắt giảm nội dung chương trình ở buổi chính khoá để đưa vào nội dung dạy thêm, hoặc dạy trước chương trình nội dung chính khoá” với mức phạt 5-6 triệu đồng. Hành vi bị phạt nặng nhất là “ép học sinh học thêm” với mức phạt 10-15 triệu đồng. Nghe thật buồn cười, vì làm sao xác định “ép” hay không “ép”. Trước khi mở khoá dạy thêm, giáo viên chỉ cần kêu gọi học sinh viết một bản “đồng ý học thêm” thì dựa vào đâu để xử lý? Hơn nữa, dạy thêm là một dạng lao động ngoài giờ, chứ không phải hành vi buôn lậu hoặc trốn thuế! Hãy nhìn xem, với thu nhập tương đối tốt, giáo viên các trường quốc tế có cần dạy thêm đâu!

Một băn khoăn nữa dành cho dự thảo Nghị định xử phạt hành chính trong lĩnh vực giáo dục là câu hỏi: Ai có quyền xử phạt? Theo quy định, người có thẩm quyền xử phạt chỉ gồm thanh tra Bộ GD-ĐT khoảng 30 người, thanh tra tại các Sở GD-ĐT khoảng 300 người, cùng các chủ tịch UBND xã, huyện, tỉnh. Việc xử phạt cũng chỉ được thực hiện khi lập biên bản xử phạt. Rắc rối tiếp theo, không phải ai cũng lập biên bản xử phạt được mà phải là cán bộ công chức, viên chức đang thi hành nhiệm vụ. Ví dụ, như đoàn thanh tra, kiểm tra đang thi hành nhiệm vụ thì phát hiện và xử lý.

Dùng biện pháp tài chính có thể chấn chỉnh giáo dục không? Giáo sư Phạm Tất  Dong – Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam ái ngại: “Tôi không hiểu sao lại nghĩ ra cách đối xử với nhà giáo bằng cách phạt tiền. Giáo viên vi phạm đạo đức, chuẩn mực của nhà giáo thì xử lý cách khác chứ họ không phải là người buôn bán trốn thuế hay gian lận để vụ lợi mà phải xử phạt bằng tiền”.

Cũng có suy nghĩ tương tự, Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm – Chủ tịch Hội Tâm lý giáo dục Hà Nội chia sẻ: “Giáo dục là môi trường đặc thù, nên các hành xử trong nhà trường cần phải lưu ý để đừng gây nên những hệ quả phản giáo dục. Một sai sót xảy ra, thì trước hết xem xét trên yếu tố giáo dục. Nếu mức độ nghiêm trọng thì phải xử lý hành chính, thậm chí là xử lý hình sự. Nhưng trường hợp phải xử lý hành chính thì nên để các cơ quan chức năng xử lý, chứ không nên để ngành giáo dục phạt. Tôi nghĩ trong một nhà trường mà chỉ chăm chăm soi xét để phạt tiền cán bộ, giáo viên thì rất khó. Nhà trường không phải đồn cảnh sát!”.

Tuy Hòa

Tags:

Bình luận