Làm sao để người dân được thụ hưởng?

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 6:04 20/12/2020 |

Dự thảo văn kiện trình Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 13, đang được lấy ý kiến đông đảo các tầng lớp nhân dân. Có một điểm mới trong dự thảo văn kiện, mà nhiều người rất đồng tình về tâm đắc, đó là khái niệm “dân thụ hưởng”. Vậy thì làm sao để người dân được thụ hưởng đúng nghĩa?

dân thụ hưởng 1
Khái niệm “dân thụ hưởng” liên quan đến quyền lợi chính đáng của người dân.

Trước đây, quyền của người dân chủ yếu được nhấn mạnh khía cạnh kiểm soát quyền lực Nhà nước mà tiêu biểu nằm ở chủ trương “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”. Bây giờ, mục tiêu được hướng tới là “dân biết, dân bàn, dân làm, dân giám sát và dân thụ hưởng”. Một sự thu hoạch đáng phấn khởi ban đầu từ thực tế để làm nền tảng cho khái niệm “dân thụ hưởng”, đó là kết quả xây dựng nông thôn mới.

Qua đóng góp trực tiếp của mỗi hộ dân và mỗi người dân, đã có những xã đạt chuẩn nông thôn mới, những huyện đạt chuẩn nông thôn mới. Và cái danh hiệu ấy không nhằm đưa vào các bảng báo cáo thành tích, mà trực tiếp nâng cao chất lượng sống cho người dân trên địa bàn khang trang hơn, sạch đẹp hơn, trù phú hơn, giàu có hơn, văn minh hơn. 

Khái niệm “dân hưởng thụ” trong dự thảo văn kiện, được Phó Giáo sư – Tiến sĩ Bùi Thị An (Viện trưởng Viện Tài nguyên Môi trường và phát triển cộng đồng, nguyên Đại biểu Quốc hội khóa 13) cho rằng đây là một biểu hiện của sự quan tâm đến đời sống của người dân, đến những quyền lợi sát sườn, đến những nhu cầu xứng đáng được hưởng của người dân.

Còn Giáo sư – Tiến sĩ Phùng Hữu Phú nhận định: “Trước đây chúng ta nói cơ chế dân chủ: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”, nhưng lần này thêm “dân giám sát và dân thụ hưởng”. Cái đó là quy luật, làm thì phải được thụ hưởng, còn nếu làm mà không thụ hưởng thì không ai làm. Động lực chính là lợi ích. Lợi ích phải hài hòa tổng thể lợi ích của người dân, doanh nghiệp và Nhà nước. Bây giờ chúng ta phải hoàn thiện điều này”.

Khái niệm “dân thụ hưởng” liên quan đến quyền lợi chính đáng của người dân. Đối với người dân, thụ hưởng vật chất và thụ hưởng tinh thần đều quan trọng như nhau, nên đòi hỏi sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị. Khái niệm “dân thụ hưởng” cũng đòi hỏi mở rộng cơ chế dân chủ cơ sở. Người dân không chỉ được quyền cung cấp thông tin về đường lối của Đảng và Nhà nước, được quyền bàn bạc và chất vấn các văn bản hành chính, được quyền kiểm soát thực thi các chính sách, mà còn được quyền đón nhận những điều tích cực nhất.

Rõ ràng, để “dân thụ hưởng” thì đội ngũ công chức, viên chức trong bộ máy công quyền phải có những sự tận tụy và sự cống hiến vượt trội hơn nữa. “Dân thụ hưởng” cũng có nghĩa là phải chấm dứt các hành vi và các thủ tục mang xu hướng dồn đẩy cái khó cho người dân. Tùy vào hoàn cảnh mỗi địa phương, mỗi vùng đất mà biên độ “dân hưởng thụ” được cân nhắc khác nhau.

Cũng tương tự như khái niệm “dân hưởng thụ” trong dự thảo văn kiện trình Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 13, Đại hội Đảng bộ tỉnh Yên Bái nhiệm kỳ 2020-2025 đã đưa tiêu chí “chỉ số hạnh phúc” vào Nghị quyết. Theo tân Bí thư Tỉnh ủy Yên Bái – Đỗ Đức Duy: “Ý tưởng này xuất phát từ nhận định, nếu đặt nặng vấn đề tăng trưởng và thu ngân sách thì Yên Bái mãi là tỉnh khó khăn, mãi là tỉnh nghèo, có trình độ phát triển thấp. Bởi vậy, địa phương chọn hướng đi làm sao để người dân hài lòng và hạnh phúc”. Chỉ số hạnh phúc của người dân Yên Bái được đánh giá trên 3 yếu tố, thứ nhất là sự hài lòng về điều kiện kinh tế xã hội, thứ hai là tuổi thọ trung bình, thứ ba là môi trường sinh thái.

Chỉ số hạnh phúc là một khái niệm được đề cập một cách sốt ruột trong thế giới hội nhập, khi nhu cầu danh lợi đang tạo ra những cạnh tranh sôi sục và những hệ lụy nhức nhối. Nhiều quốc gia đã chọn ngày 20/3 hàng năm làm Ngày Quốc tế Hạnh phúc, nhưng để cân đong hạnh phúc đích thực thì vẫn còn nhiều tranh cãi.Với tỉnh Yên Bái, ông Đỗ Đức Duy khẳng định “bà con nói đường đi tới đâu thì chủ nghĩa xã hội tới đó, tức là với bà con, có được con đường đi xe máy là đã rất hạnh phúc”. Còn nhìn rộng ra toàn quốc, Việt Nam phải có chỉ số hạnh phúc như thế nào?

Năm 2012, tổ chức New Economics Foundation của Anh đã đưa ra Chỉ số hành tinh hạnh phúc (Happy Planet Index – HPI) và công bố Việt Nam xếp thứ 2 trong số những quốc gia hạnh phúc nhất thế giới. Tuy nhiên, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam lại cho rằng chỉ số HPI chưa phản ánh chính xác thực tế tại Việt Nam. 

Việt Nam từng được 1 tổ chức của Anh xếp thứ 2 trong số những quốc gia hạnh phúc nhất thế giới.

Thông qua đề tài “Hạnh phúc của người Việt Nam: Quan niệm, thực trạng và chỉ số đánh giá”, Phó Giáo sư Tiến sĩ Lê Ngọc Văn băn khoăn: “Chúng tôi đã khảo sát khắp nơi trên thế giới mà không tìm ra cách tính toán hạnh phúc chung. Hiện tại, các quốc gia và các tổ chức quốc tế vẫn đang tiếp tục xây dựng chỉ số hạnh phúc một cách độc lập. Chúng tôi phải nhờ nhiều chuyên gia để tính toán, tìm ra chỉ số đo lường hạnh phúc của người Việt Nam”.

Con người sinh ra không chỉ chăm lo cho cái ăn và cái mặc, mà còn nhiều quan hệ tình cảm cũng như nhiều khát vọng tương lai. Ước mơ giàu sang hoặc cơ hội sáng tạo của từng cá nhân, cũng là đòn bẩy quan trọng cho mỗi địa phương và mỗi quốc gia trên con đường phát triển.Hiện nay, đã có nhiều nước đặt Tổng hạnh phúc quốc gia – GNH ở vị trí then chốt hơn cả Tổng sản phẩm nội địa – GDP. Vì vậy, từ câu chuyện Yên Bái cũng gợi mở nhiều suy tư cho cả Việt Nam về chỉ số hạnh phúc, khi tài nguyên thiên nhiên và niềm tin con người đang bị khai thác cạn kiệt bởi các tệ nạn dai dẳng từ “tham nhũng vặt” đến “ăn quá dày”.

Muốn “dân hưởng thụ” thì có lẽ phải nghĩ đến túi tiền của người lao động. Mức thuế thu nhập cá nhân hiện nay đã hợp lý chưa? Từ ngày 1/7/2020, mức giảm trừ đối với đối tượng nộp thuế là 11 triệu đồng/ tháng, và mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 4,4 triệu đồng/ tháng. Nghĩa là cá nhân có thu nhập dưới 15 triệu đồng và phải nuôi dưỡng một người thân thì không phải nộp thuế.Đành rằng, thuế thu nhập cá nhân cũng là một nguồn thu quan trọng cho ngân sách.

Thế nhưng, nếu làm phép toán để người nộp thuế chỉ đủ duy trì cơm áo thì không thể thúc đẩy xã hội phát triển.Ở ngưỡng thu nhập phải chịu thuế thu nhập cá nhân, thì người lao động vẫn đảm bảo cái ăn, cái mặc nhưng không thể đầu tư cho những hoạt động khác nhằm nâng cao năng lực và hoàn thiện bản thân. Nếu từng công dân chỉ biết quanh quẩn cơm canh thường ngày, thì rõ ràng chất lượng sống của cộng đồng rất thấp.

Khái niệm “dân thụ hưởng”, nói cho cùng, là làm sao mọi văn bản được ban hành hay mọi dự án được triển khai đều hướng đến lợi ích thiết thực của người dân, và ngăn chặn mọi biểu hiện “lợi ích nhóm”. Khi một khu đô thị mới hình thành, thì người dân được thụ hưởng cuộc sống nhộp nhịp và tiện nghi, chứ không phải hốt hoảng vì những phần đất bị giải tỏa nằm ngoài ranh quy hoạch vì sự tắc trách đáng phẫn nộ.

Khi một con đường mới xây dựng, thì người dân được thụ hưởng sự đi lại thông thoáng, chứ không phải băn khoăn những “đường cong mềm mại” vì sự uốn nắn toan tính thấp hèn. Khi một kế hoạch trợ giá áp dụng cho thị trường, thì người dân được mua hàng với nhiều ưu đãi, chứ không phải bẽ bàng vì chứng kiến doanh thu tăng vọt của những đầu nậu tinh khôn.

Người dân chỉ thực sự được thụ hưởng, khi và chỉ khi mối quan hệ giữa người dân và chính quyền trở thành dịch vụ công ích minh mạch, chứ không phải “xin- cho” hay “ban phát”.

Tuy Hòa

Bình luận

Bạn có thể quan tâm