Ngồi ở mây xanh làm chính sách

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 3:08 26/03/2019 |

Bây giờ, lại là đề nghị của ông Bộ trưởng Giao thông Nguyễn Văn Thể “Mất bằng lái xe phải thi lại”. Cụ thể, ngày 6/3, tại phiên Ủy ban Tư pháp Quốc hội, giải trình về tình hình vi phạm pháp luật và xâm phạm an toàn giao thông, để giải quyết những bất cập trong việc cấp giấy phép lái xe, ông Bộ trưởng Giao thông nói rằng: “Chúng tôi cũng đề xuất phương án những người nào mất bằng lái xe thì phải thi lại toàn bộ để tránh tình trạng lợi dụng nhằm có thêm bằng lái thứ 2, thứ 3 để hoạt động kinh doanh”.

Các cụ ngày xưa nói “Nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan truy”. Một lời nói đã phát ra rồi thì bốn ngựa đuổi không kịp. Ý tiền nhân muốn cảnh báo cho mọi người hãy cẩn thận khi phát ngôn. Tục ngữ Việt Nam có câu: “Uốn lưỡi bảy lần trước khi nói”.

Thực chất, không ai uốn lưỡi cả, đó là cách nói hình tượng uốn 7 lần là thời gian vừa đủ để chuẩn bị nội dung, sắp xếp câu chữ, nghĩ ngợi, suy xét đúng sai một cách cẩn thận trước khi nói. Sảy chân còn hơn sẩy miệng. Sảy chân còn rút lại được, chứ sảy miệng thì thu lại lời nói sao được. Ca dao có câu “Sảy chân gượng lại còn vừa/ Sảy miệng biết nói làm sao bây giờ” quả thật chẳng sai.

Mất bằng lái xe cũng có dăm bảy đường mất. Bị mất trộm mất cắp. Bị lũ lụt, hỏa hoạn. Bị hư hỏng… Có nguyên nhân chủ quan, nhưng cũng có nguyên nhân khách quan mất giấy phép lái xe ngoài ý muốn công dân. Xưa nay, mất các loại giấy tờ tùy thân, chứng thân, chứng nghề… thì cấp lại. Nước nào cũng thế. Thời nào cũng vậy. Chả lẽ mất bằng cử nhân, kĩ sư thì phải thi lại tốt nghiệp đại học? Mất Giấy đăng ký kết hôn, phải kết hôn lại? Mất bằng tiến sĩ phải tổ chức bảo vệ lại? Mất Thẻ Đảng viên phải phấn đấu kết nạp đảng lại? Mất quyết định bổ nhiệm Bộ trưởng phải làm thủ tục bổ nhiệm lại? Mất giấy chứng tử thì sao?

Việc đề xuất mất Giấy phép lái xe phải thi lại là trái với đạo nghĩa, đạo lý, là vi hiến, là gây lãng phí tốn kém không cần thiết.

Người dân đã quá khổ với các loại thuế và phí rồi. Người dân sơ ý mất giấy phép lái xe chỉ nội cái việc đi xin cấp lại đã khốn khổ rồi, huống chi là… thi lại. Nền hành chính nặng nề trì trệ bao nhiêu năm cải tiến mà chẳng tiến bộ là bao. Đạo lý ở đâu khi đặt ra những chính sách trời ơi đất hỡi ở mây xanh để hành dân? Là cơ quan quản lý nhà nước, khi ra các quy phạm luật, các chính sách cũng phải căn cứ vào thực tiễn cuộc sống, chứ không phải muốn ban hành cái gì cũng được, không phải hôm nay ra chỉ thị cấm cái này, ngày mai ra quyết định ban hành cái kia. Đôi vai người dân nghèo nhỏ mọn, đã phải gánh bao nhiêu thứ cực nhọc trên đời, lại phải gồng gánh việc lẽ ra không phải làm, thì họ có đáng thương hay không?

Thi lấy bằng lái xe tại một trung tâm

Về mặt pháp lý, khi được cấp Giấy phép lái xe là nghiễm nhiên Nhà nước công nhận trình độ chuyên môn, sức khỏe của công dân đủ điều kiện hành nghề. Cũng như, sở hữu tấm bằng đại học là nghiễm nhiên đạt trình độ cử nhân, kĩ sư. Việc mất văn bằng không còn tăm tích, hay văn bằng được bọc trong vải nhung đỏ, cất giữ trong rương vàng… cũng không vì thế mà thay đổi giá trị chuyên môn của một con người lái xe. Người lái xe cũng là một công dân, nghiễm nhiên có đầy đủ nghĩa vụ và quyền công dân. Các nghĩa vụ và quyền lợi ấy được Hiến pháp công nhận và bảo vệ. Bắt người mất giấy phép lái xe phải thi lại là… vi phạm quyền công dân đấy.

“Việc quy định người mất bằng lái xe phải thi lại liên quan đến hạn chế quyền công dân nên phải quy định bằng Luật và thẩm quyền thuộc Quốc hội. Còn Bộ trưởng Bộ GTVT đề xuất nhưng kể cả Bộ GTVT và Chính phủ cũng không có thẩm quyền ban hành văn bản quy định liên quan đến vấn đề này”, ông Nguyễn Đình Quyền, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nói.

Xưa nay, có cái tệ là cứ không quản lý được là… cấm. Cần phải nhấn mạnh rằng: Việc mất giấy phép lái xe là việc của người lái xe, muốn lái xe tiếp không phạm luật thì phải xin cấp lại. Việc phải cấp lại giấy phép ấy là đương nhiên, là nhiệm vụ của cơ quan liên quan. Việc này, đã được quy định và thực hiện từ trước đến nay thành nề nếp. Còn việc giả vờ, gian lận mất giấy phép lái xe để xin cấp lại làm chuyện mờ ám lại là việc khác – việc vi phạm pháp luật.

Việc vi phạm pháp luật này, đã có công an, viện kiểm sát, tòa án xử lý. Công dân có nghĩa vụ và quyền lợi, có công thì thưởng, có tội thì phạt. Mỗi cơ quan nhà nước sinh ra để đảm trách các nhiệm vụ khác nhau. Bộ Giao thông cứ yên tâm mà đề ra tầm nhìn chiến lược, quy hoạch, xây dựng đường sá tốt, đào tạo, sát hạch, thi lái xe tốt…, còn việc tài xế vi phạm thì đã có lực lượng chuyên ngành, chẳng hạn như cảnh sát giao thông xử lý. Đừng xỏ nhầm giầy, đá lộn sân.

Trách người phải nghĩ đến ta, để ra nông nỗi kẻ xấu “lợi dụng nhằm có thêm bằng lái thứ 2, thứ 3”…  là thuộc trách nhiệm cơ quan quản lý nhà nước. Quản lý yếu, kiểm tra kiểm soát kém, lơ là tắc trách thì mới để lọt tội phạm gian lận bằng. Những kẻ gian dối, vi phạm pháp luật này không thể đánh đồng với số đông người đang sử dụng giấy phép lái xe mà không may bị mất.

Nói về vấn đề này, ông Nguyễn Sỹ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội không ngần ngại phân tích trên truyền thông rằng “… nguyên nhân của việc lợi dụng cơ chế cấp lại giấy phép lái xe khi bị mất là do hệ thống cấp bằng và quản lý bằng lái xe có vấn đề. Do đó, muốn xử lý được vấn đề này thì phải giải quyết ở khâu cấp và quản lý bằng lái chứ không phải ở người dân”. Xử lý các vấn đề thuộc về quản lý nhà nước là phải làm từ gốc, chứ ai lại làm phần ngọn? Cũng như trong y tế, điều trị phải cắt ung nhọt từ gốc, chứ kê đơn chữa triệu chứng thì biết bao giờ hết bệnh?

Phát ngôn của Bộ trưởng Thể được báo chí dẫn lại

Vả lại, chúng ta đang sống trong thời đại cách mạng khoa học kĩ thuật 4.0. Mọi hoạt động của con người đều được quản lý bằng kĩ thuật số với các phần mềm khác nhau. Chính phủ kiến tạo đang nỗ lực sử dụng các thành tựu của thời đại 4.0. Vậy thì, hà cớ gì lại không quản lý được hồ sơ lái xe? Mỗi người đi học lái ô tô, hay xe máy đều có bộ hồ sơ khai báo, có kết quả học tập và thi sát hạch. Tất cả đều được lưu trữ, thời đại kĩ thuật số, chỉ cần click chuột máy tính là hiện ra ngay.

Bộ Giao thông có lưu trữ các hồ sơ này không? Nếu có lưu giữ thì sử dụng nó để phát hiện bằng giả, bằng cấp lần 2, lần 3 như thế nào? Sao lại để ra nông nỗi Bộ trưởng phải đề xuất thi lại cho người mất bằng lái xe để tránh gian lận? Thưa bộ trưởng! Hoàn toàn có thể kiểm soát được khi cấp lại bằng lái xe mới, và lập tức hủy bằng lái xe cũ đã cấp trước đó không còn hiệu lực bằng một giải pháp kĩ thuật không quá khó.

Ở nước Mỹ mất bằng lái xe sẽ cấp lại bằng mới, và sẽ in chữ nổi Duplicate (tái cấp hay bản sao). Còn bằng lái xe cũ được cấp trước đó bị hủy, hết giá trị. Một khi tài xế vi phạm luật giao thông, cảnh sát truy cập đến Trung tâm lưu trữ hồ sơ, số phận bằng lái xe cũ hay mới có hiệu lực sẽ được xác định ngay. Việc làm này không quá khó, chả lẽ Việt Nam ta không làm nổi? Cũng có thể cơ quan tham mưu của Bộ Giao thông Vận tải quá lạc hậu, không tiếp cận khoa học kĩ thuật vào quản lý điều hành giao thông. Bộ nào cũng như thế thì “Chính phủ kiến tạo” của thủ tướng rất khó thành hiện thực.

Rõ ràng là đề xuất “mất bằng lái xe phải thi lại” còn sai cả “trách nhiệm hoạch định chính sách và vấn đề tư duy chính sách” của cơ quan quản lý Nhà nước. Thay vì ra những chính sách lơ lửng ở tận mây xanh, Bộ Giao thông Vận tại hãy tập trung chấn chỉnh nội bộ đã. Trước hết, quản lý chặt chẽ, kiểm tra kịp thời, nâng cao chất lượng ở các Trung tâm đào tạo, cơ quan cấp và quản lý giấy phép lái xe. Sau đó, làm trong sạch lực lượng thanh tra giao thông, kết hợp với Bộ Công an lành mạnh hóa đội ngũ cảnh sát giao thông, thì Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể không phải ra trước Ủy ban Tư pháp Quốc hội điều trần những chính sách lửng lơ khiến dư luận xã hội nổi sóng ba đào thế đâu.

Nhà văn Sương Nguyệt Minh

 

 

Bình luận

Bạn có thể quan tâm