Nhà thơ Trần Đăng Khoa: Lại chuyện học hành

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 6:36 21/12/2019 |

Tôi nghĩ sách giáo khoa nên có hai phần. Phần cứng là những chương trình cơ bản, kiến thức cơ bản, em nào cũng phải học, năm nào cũng phải học. Bộ sách này không thay đổi. Còn phần mềm, là những kiến thức mới luôn cập nhật.

                     

sách giáo khoa 1
Việc có nhiều bộ sách giáo khoa sẽ tránh tình trạng độc quyền sách giáo khoa

– Bàn những chuyện tiêu cực mãi cũng mệt. Tuần này, chúng ta trở lại chuyện học hành lão nhé!

– Chuyện học hành, chúng ta cũng đã bàn quá nhiều rồi. Nếu tập hợp những bài viết, hay những cuộc “đấu khẩu” đó lại, khéo phải có đến cả chục cuốn sách dày…

– Nhưng chúng ta vẫn phải bàn vì lại có những điều phải bàn. Bộ Giáo dục đã có sách giáo khoa mới. Và lần này rất nhiều bộ sách giáo khoa. Chọn bộ nào cho các con học là quyết định của các thày các cô giáo…

– Đây là một cải cách mới mẻ, tránh độc quyền sách giáo khoa. Nhiều chương trình quá nặng, hoặc quá khô cứng, không phù hợp với các con, các thày cô cũng có thể điều chỉnh. Ở các nước họ cũng làm như thế. Nhưng không phải cái gì của nước ngoài, ta cũng rập khuôn theo được đâu. Nước ngoài họ có một nền hạ tầng sạch, nền giáo dục sạch, cán bộ nhân viên sạch, đội ngũ giáo viên sạch.

Ở ta mọi thứ đều có thể biến thái. Sợ nhất rồi sẽ loạn xà ngầu. Chẳng biết lấy tiêu chí nào để đánh giá. Rồi sẽ thành chợ giời. Ai cũng có thể làm sách giáo khoa. Rồi các nhà làm sách sẽ móc ngoặc với các hiệu trưởng, cũng như các nhà thuốc, “tiếp thị các thày thuốc kê đơn”, chỉ nhức đầu sổ mũi hay đau bụng dớ dẩn cũng phải uống cả một đống thuốc, miễn là không chết người. Hãi lắm…

– Nhiều bậc phụ huynh cũng lo như thế ông ạ…

– Thực ra, việc làm sách giáo khoa cũng rất đơn giản. Tôi học ở Nga 7 năm. Ở Nga, học sinh không phải mua sách giáo khoa. Cứ xuống thư viện nhà trường mượn. Nếu làm mất sách mới phải mua để hoàn trả thư viện. Có cuốn sách họ in từ năm 1952 của thế kỷ trước, bây giờ vẫn học. Ở ta, sách năm nào dùng năm ấy, sách của anh hay chị, em không dùng được, lãng phí và tốn kém vô cùng.

Tại sao ta không học họ điều này. Tôi nghĩ sách giáo khoa nên có hai phần. Phần cứng là những chương trình cơ bản, kiến thức cơ bản, em nào cũng phải học, năm nào cũng phải học. Bộ sách này không thay đổi. Còn phần mềm, là những kiến thức mới luôn cập nhật. Loại “sách” này in theo kiểu tài liệu, mỏng thôi, năm nào cũng bổ sung, điều chỉnh.

sách giáo khoa 2 1
Nhà thơ Trần Đăng Khoa cho rằng sách giáo khoa nên có phần cứng và phần mềm

Như thế, chương trình không lạc hậu mà các phụ huynh cũng không phải bỏ ra quá nhiều tiền thay sách mới. Đơn giản vô cùng. Tại sao chúng ta không làm. Mà cứ “cải cách”. Rồi lại “cải cách”. Tốn rất nhiều tiền của dân mà rồi rốt cuộc, ta chỉ thay cái dở này bằng cái dở khác, có khi lại còn dở hơn.

– Rất nhiều bậc phụ huynh học sinh bây giờ cứ kêu con em mình viết chữ quá xấu. Những con chữ mà ngay đến cả người viết ra chúng cũng không đọc nổi…

– Đúng như thế. Ngày xưa, hồi chúng tôi đi học, các thày cô rèn chữ rất kỹ. Một nhà thơ nổi tiếng, cũng từng là một thày giáo đã nhiều năm đứng trên bục giảng tâm niệm: Khi chấm bài thấy hiện lên tâm hồn và nét mặt. Chữa nét chữ câu văn là chữa tính người. Có lẽ cũng vì thế mà các thày cô xưa chấm bài rất kỹ. Học trò được uốn nắn chăm chút chu đáo.

Việc chăm chút đầu tiên là chăm chút nét chữ. Học sinh chỉ được dùng bút máy, bút bi khi đã lên cấp 3 (tương tự trung học phổ thông bây giờ), hoặc khi vào đại học. Còn khi mới bắt đầu vào học, đặc biệt là cấp I, (bậc tiểu học) từ lớp 1 đến lớp 4, học trò cấm không được dùng bút máy, bút bi, bởi viết những loại bút ấy, nét nào cũng giống nét nào, trông lại hoá vô cảm.

Học trò chỉ được dùng một loại bút, là bút dông, loại bút có quản, có ngòi, chấm mực, nên nét thanh, nét đậm rất phân minh, mềm mại và uyển chuyển. Thày sao thì trò vậy. Trò giỏi cũng vì có những ông thày mẫu mực. Không phải chỉ kiến thức, tính nết, nhân cách, học sinh còn mang cả nét chữ của thày đi theo trọn đời mình. Ngày nào, học sinh cũng có giờ Tập viết. Rồi cao hơn nữa, có giờ chính tả.

Thày đọc cho học sinh chép. Thì cũng vẫn cứ là tập viết đó thôi. Hỗ trợ cho việc luyện chữ, rèn chữ ấy, hàng tháng, nhà trường còn tổ chức thi Vở sạch chữ đẹp. Những cuốn vở sạch, chữ đẹp đoạt giải còn được mang đi triển lãm, rồi đưa vào Phòng truyền thống nhà trường.

Bây giờ không còn cái mỹ tục đó nữa. Nếu có tổ chức thi thì người ta cũng chỉ thi tin học, thi sử dụng computer, rồi thi học sinh thanh lịch, một dạng hoa hậu học đường. Điều đó cũng cần thiết, nhằm tôn vinh trí tuệ và cái đẹp. Nhưng cũng không phải vì thế mà bỏ đi truyền thống đã trở thành mỹ tục của tuổi học trò: thi viết đẹp, thi vở sạch, chữ đẹp.

Còn nhớ những năm trước đây, chúng ta bắt đầu cải cách giáo dục. Điều đáng tiếc là Bộ Giáo dục lại thay bộ chữ rất đẹp đã trở thành truyền thống bằng lối viết rất xấu, lại bớt nét, nên trông những con chữ rất cẩu thả và quấy quá. Một cuộc cải cách khá tốn kém mà rồi rốt cuộc lại làm hỏng đến mấy thế hệ học sinh.

sách giáo khoa 3 1
Luyện viết chữ đẹp cũng là cách để uốn nắn các em nhỏ

Đấy là việc làm sai lầm, cũng là một trong những tác nhân đẩy học sinh đến tình trạng viết chữ rất xấu. Cũng may mà ta còn kịp chấn chỉnh. Nghĩa là trở lại với cách viết ngày xưa. Có lần, nhân cuộc gặp vui, tôi nói với một đồng chí có chức sắc trong ngành Giáo dục: “Hay là ta lại làm một cuộc Cải cách mới, nghĩa là trở về với vẻ đẹp ngày xưa. Rồi nhân đó, ta cũng nên thay lại tên gọi của các trường: Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học Phổ thông… bằng những cái tên cũ: Trường cấp I, Cấp II, Cấp III, vừa gọn, vừa giản dị lại thuần Việt”.

Đồng chí cán bộ bảo: “Trở lại tên cũ rất hay. Trong thâm tâm, tôi cũng muốn như thế. Nhưng khổ nỗi, chúng ta đã cải cách thế rồi, giờ thay đi đổi lại, tốn kém lắm. Chỉ tính sơ sơ những thứ sơ đẳng nhất, như thay hàng vạn con dấu, hàng vạn tấm biển trường, cũng đủ mất vài chục tỷ rồi!”. Bây giờ chúng ta đang sống trong một xã hội văn minh, hiện đại với tốc độ phát triển công nghệ như bão lốc. Nhiều người đã viết bằng Computer. Đọc sách điện tử. Rồi dần dần, Computer sẽ thay thế cho các loại giấy bút.

Chính vì vậy, việc rèn luyện cho học sinh viết chữ đẹp là vô hạn cấp thiết. Cần phải khôi phục lại những vẻ đẹp đã trở thành mỹ tục mà chúng ta đã từng có trong những năm trước đây. Buổi sáng đầu tuần chào cờ. Thày hiệu trưởng tuyên dương những em học giỏi, những em viết chữ đẹp, những em làm được việc tốt, nhặt được của rơi trả lại người mất. Không nên coi thường những việc làm cụ thể như thế. Bởi đó là vẻ đẹp thường ngày. Cần phải quan tâm hơn đến con em chúng ta.

Việc uốn nắn các em phải bắt đầu từ những việc cụ thể, trong đó có cả việc rèn từng nét chữ. Đời sống càng văn minh hiện đại lại càng phải chú ý đến những việc tưởng như là rất nhỏ nhặt ấy. Phải xem việc viết chữ xấu của học sinh cũng là việc cần chú ý uốn nắn, chấn chỉnh. Nếu không, e rằng sẽ đến ngày con em chúng ta không còn biết viết nữa. Lúc ấy, học trò chỉ còn thành thạo mỗi một thao tác, là bấm ngón tay xuống bàn phím. Điều ấy ai giám bảo không phải là một thảm hoạ?

– Xin cảm ơn ông!

                                                Tú quyên (ghi)

Bình luận

Bạn có thể quan tâm