fbpx

Những mảnh ghép dang dở ở Thủ Thiêm, khi ước nguyện chưa thể vẹn toàn

Đăng lúc: 4:40 12/02/2019 -

Dân đi tứ tán, phận người long đong

Khu tạm cư An Phú (phường An Phú, quận 2, TP. HCM) những ngày cuối năm vắng vẻ hơn thường ngày. Một số dãy nhà không còn thấy bóng người, cửa đóng im lìm. “Gần đây, nhiều người bỏ đi đâu không rõ. Tôi ở nơi khác tới thuê mặt bằng bán quán nên không rành lắm”, một người phụ nữ bán cháo gà bên khu tạm cư nói có vẻ dè chừng. Một người đàn ông lớn tuổi đang ăn cháo ở quán có vẻ cởi mở hơn nhưng cũng không biết nguyên nhân khiến nhiều căn nhà vắng chủ.

“Nghe nói nhiều người lại ra Hà Nội để khiếu nại tiếp. Nói thiệt, bây giờ nói chuyện với nhà báo thoải mái chứ lúc trước rất ngại vì rất dễ bị gán cho tội này, tội nọ. Dân đâu có chống đối chính quyền, chúng tôi chỉ đòi lại những quyền lợi chính đáng thôi”, người này nói.

Ông Vũ Ngọc Hữu sống cảnh tạm cư ở đây hơn 10 năm nhưng đến giờ cũng chưa biết rõ trường hợp của gia đình mình sẽ được giải quyết ra sao. “Gia đình tôi lúc trước ở đường Cây Bàng, phường Thủ Thiêm. Nhà có diện tích 57 mét vuông, được bồi thường với giá 2 triệu rưỡi một mét vuông. Giá thấp quá, gia đình không đồng ý. Sau khi nhà bị cưỡng chế, chúng tôi về đây sống tới giờ”, ông Hữu nhớ lại.

Những khu nhà tạm cư lụp xụp của dự án khu đô thị Thủ Thiêm

Trưa nắng, căn phòng chật hẹp chỉ chừng 20 mét vuông ngổn ngang vật dụng của gia đình ông Hữu càng nóng hừng hực, nhiều người phải ra ngoài hiên hóng mát. Kế bên khu tạm cư là những dãy chung cư mới xây để bố trí tái định cư cho người dân nhưng khá vắng người.

Sau nhiều năm đưa vào sử dụng, hiện khu nhà tạm cư của dự án khu đô thị mới Thủ Thiêm đã xuống cấp, nhiều trần nhà bị bong tróc, lòi sắt ra ngoài, một số vách tường bằng tôn cũng đã gỉ mục, loang lổ. Dọc các lối giữa các dãy nhà tồi tàn là quần áo, đồ đạc cũ để ngổn ngang, chẳng khác gì những khu ổ chuột. Dù vậy, nhiều người vẫn chấp nhận sống ở đây vì sợ vào chung cư ở không có tiền đóng phí. “Nghe nói ở chung cư, tiền điện, tiền nước, tiền gửi xe… nhiều lắm. Mà dân tạm cư ở đây đâu có nghề gì kiếm ra tiền. Vào đó, tiền đâu mà đóng”, ông Hữu bày tỏ.

Trong khi những người tạm cư đang đau đáu về một tương lai bất định, những người được cho là đổi đời nhờ dự án Thủ Thiêm cũng cảm thấy nhiều phần nuối tiếc. Mỗi khi có dịp đi ngang qua nơi ở cũ, anh Phú – một trong những người dân bị di dời bởi dự án xây dựng khu đô thị Thủ Thiêm (quận 2) có nhà mới khang trang cũng không khỏi hụt hẫng. “Mình sinh ra ở Thủ Thiêm nên rất gắn bó với vùng đất này. Lúc trước, bà con họ hàng của gia đình mình ở Thủ Thiêm nhiều lắm. Sau khi bị giải tỏa, mọi người đi tứ tán khắp nơi, không còn gặp nhau nữa.

Nghe nói, những người nhận được tiền đền bù thấp phải xuống tận Nhơn Trạch, Đồng Nai mua đất cất nhà, tìm kế sinh nhai”, anh Phú bộc bạch. Theo anh Phú, lúc trước nhà anh ở gần bờ sông Sài Gòn, quang cảnh rất nên thơ. Anh chia sẻ: “Trong suy nghĩ của mình lúc đó, thành phố mới Thủ Thiêm sẽ có đường đi bộ dọc sông, có cây xanh rợp bóng. Chiều chiều, nhiều người dân sẽ đi dọc bờ hóng mát, chuyện trò. Bên trong là những khu nhà vườn, có không gian thoáng đãng. Những người bị di dời sẽ được bố trí một phần đất ở đây để cất nhà, không tứ tán khắp nơi”.

Những căn nhà hiếm hoi còn sót lại sau những đợt thu hồi đất vì người dân cho rằng nhà mình nằm ngoài ranh quy hoạch Thủ Thiêm

Mơ về một cái kết vẹn toàn

Những hình dung của anh Phú cũng như nhiều người dân bị giải tỏa về khu đô thị khác xa với hiện trạng khu đô thị Thủ Thiêm đang dần hiện ra. Đứng từ những tòa nhà cao tầng ở quận 1 nhìn sang Thủ Thiêm, thấy khu đô thị mới chưa ra hình hài rõ rệt. Sát bên những khu nhà cao vút mọc lên vẫn còn những căn nhỏ, lụp xụp. Xen lẫn giữa những khu nhà mới và cũ là những khu đất trũng thấp đầy cỏ dại. Cảm giác những khu nhà mới ở Thủ Thiêm giống như những mảnh ghép rời, chưa thể kết nối vào nhau.

Từ trung tâm Sài Gòn theo đường Nguyễn Hữu Cảnh (quận Bình Thạnh) vừa qua cầu Thủ Thiêm là đã đến địa bàn quận 2, nơi có nhiều người dân bị giải tỏa bởi dự án khu đô thị mới Thủ Thiêm. Từ bờ sông phía quận 2, nhìn ngược về trung tâm thành phố, thấy toàn những khu nhà cao tầng hiện đại. Hình ảnh đó càng làm cho mấy căn nhà nhỏ lụp xụp còn sót lại trên đường Lương Định Của (phường Bình An, quận 2) càng thêm lọt thỏm trong những bãi sậy cao vút. Trong căn nhà nhỏ màu trắng, vách tường phía sau nham nhở bởi những dấu vết cưỡng chế di dời của căn nhà liền kề, bà Nguyễn Thị Hà cùng con gái đang vội vã ăn trưa để đi làm.

Khu đô thị mới Thủ Thiêm đang dần hình thành nhưng những ước nguyện của người dân vẫn còn dang dở

“Tết nhất đến nơi rồi, sao chưa thấy gia đình mình chuẩn bị gì vậy chị?”, chúng tôi buột miệng hỏi làm bà Hà thêm chạnh lòng. “Hơn 15 năm rồi, có biết Tết nhất là gì đâu”, bà Hà nói. Câu trả lời làm chúng tôi khựng lại, cảm thấy mình vô duyên quá. Trong phút lúng túng, chẳng biết nói gì, chúng tôi hỏi chuyện mấy căn nhà hiếm hoi còn sót lại trên đường Lương Định Của không biết có còn ai ở không nhưng thấy cứ đóng cửa. Bà Hà nói: “Họ còn ở, nhưng mấy ngày nay đi Hà Nội rồi! Tôi bận quá nên đợt này không đi!”.

“Đi Hà Nội” cụm từ nghe có vẻ nhẹ nhàng ấy với người dân bị ảnh hưởng bởi dự án Thủ Thiêm là những nỗi ám ảnh chưa nguôi. Đó là những chuỗi ngày khổ sở, khăn gói ra tận Hà Nội tìm gặp những đơn vị trực thuộc Trung Ương để khiếu nại về những quyết định cưỡng chế di dời. Bà Hà cũng không nhớ nổi mình đã đi Hà Nội bao nhiêu lần để khiếu kiện về việc nhà nằm ngoài ranh dự án những vẫn bị di dời. “Hồi nhà bị đưa vào diện cưỡng chế di dời, tôi mới ngoài 30 tuổi, giờ đã 50 tuổi rồi. Mệt mỏi lắm”, bà nói với giọng có vẻ nhẹ nhàng nhưng ánh mắt lại chất chứa nhiều nỗi niềm uất nghẹn.

Bà Hà là một trong số ít người kiên quyết không chấp nhận di dời vì tin rằng nhà của mình nằm ngoài ranh quy hoạch. Từ một người phụ nữ nhỏ bé hiền lành, hơn 10 năm đi khiếu nại, bà Hà như trở thành con người khác, sắt đá hơn. Đó cũng là hình ảnh của nhiều người dân bị ảnh hưởng bởi dự án Thủ Thiêm. Từ những người chân chất hiền lành, không am tường về luật đất đai, nay họ như trở thành những chuyên gia thật sự về lĩnh vực này.

“Để chứng minh nhà mình nằm ngoài ranh quy hoạch, không thuộc diện phải thu hồi đất, tôi đã tìm kiếm không biết bao nhiêu tài liệu, đọc không biết bao nhiêu điều luật liên quan. Bây giờ, dân Thủ Thiêm còn rành luật nhà đất hơn cán bộ Nhà nước. Nhưng đó là chuyện bất đắc dĩ, chẳng ai muốn cả. Bà con ở đây chỉ muốn sự thật được phơi bày. Đó là vì sao những khu vực nằm ngoài ranh quy hoạch vẫn bị thu hồi đất. Vì sao khu vực bố trí tái định cư cho người dân lại giao cho doanh nghiệp phân lô bán nền…”, bà Hà bày tỏ.

Những lần tham dự các buổi đối thoại giữa lãnh đạo TP. HCM với người dân Thủ Thiêm, chúng tôi không khỏi bùi ngùi khi thấy phần lớn người dân đến dự đều lớn tuổi, nhiều người tóc đã bạc trắng, mắt đã nhăn nheo, những bước đi cũng không còn vững. Ấy vậy mà những con người già nua lớn tuổi ấy, ai cũng có thể dùng smatphone (điện thoại thông minh) để ghi âm, ghi hình một cách thành thục. Đó là một trong những công cụ giúp người dân lưu giữ lại những thông tin, tư liệu quý giá suốt quá trình đấu tranh, đi tìm công lý.

Gần 80 tuổi nhưng bà Trần Thị Mỹ vẫn cố gắng đến dự các buổi đối thoại với lãnh đạo chính quyền TP HCM với mong mỏi những sai phạm ở Thủ Thiêm sẽ được xử lý và người dân được giải quyết những quyền lợi chính đáng của mình. Bà hy vọng câu chuyện Thủ Thiêm sẽ được khép lại trong cái kết vẹn toàn: “Bà con ở đây ai cũng mong chuyện Thủ Thiêm sớm được giải quyết để đời con, đời cháu mình có được cuộc sống bình yên”.

Diễn biến vụ Thủ Thiêm

Quy hoạch khu đô thị mới Thủ Thiêm được công bố vào năm 2002. Theo quy hoạch, nơi đây sẽ trở thành trung tâm tài chính, thương mại tầm cỡ quốc tế. Để thực hiện dự án khu đô thị mới Thủ Thiêm, đến nay TP. HCM đã giải tỏa, di dời hơn 15.000 hộ dân. Tuy nhiên, nhiều khu vực, người dân phát hiện đất bị thu hồi không nằm trong vùng quy hoạch. Những cuộc khiếu kiện từ đó phát sinh và kéo dài đến nay.

Theo thông báo kết quả thanh tra của Thanh tra Chính phủ, các đơn vị liên quan như UBND TP. HCM, Bộ Xây dựng và Văn phòng Chính phủ đã có nhiều sai phạm trong quá trình quy hoạch Thủ Thiêm, gây ra khiếu nại, khiếu kiện kéo dài. Sai phạm ở khu đô thị mới Thủ Thiêm chủ yếu xoay quanh việc thu hồi đất, điều chỉnh ranh quy hoạch và bố trí đất tái định cư…

AN NHIÊN- YÊN HÒA

Bình luận