Khủng hoảng sách giáo khoa và nỗi lo của học sinh vùng bão lụt

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 6:40 18/11/2020 |

Sách giáo khoa đã trở thành đề tài nóng bỏng trên diễn đàn Quốc hội, khi những bất cập trong công tác biên soạn được mổ xẻ tại kỳ họp thứ 10. Chưa có ai đứng ra chịu trách nhiệm vềchất lượng sách giáo khoa, mà một diễn biến khác lại khiến nhiều người nhức nhối hơn, đó là học sinh miền Trung liên tục gánh chịu thiên tai đang đối mặt với nỗi lo không có sách giáo khoa để trở lại trường học.

thiếu sách giáo khoa 1
Rửa sách vở sau mưa lũ

Trong sự thiệt hại do ảnh hưởng thiên tai ở miền Trung, các đơn vị giáo dục cũng gánh chịu không ít hậu quả nặng nề. Bên cạnh thiệt hại về cơ sở vật chất, thì một khó khăn đang bủa vây học sinh là sự thiếu thốn sách giáo khoa. Những cuốn tập bị nhấn chìm trong nước lũ, dù được vớt lại và phơi khô, vẫn không thể tiếp tục làm dụng cụ đồng hành với trẻ em quay lại trường học.

Rất nhiều nỗ lực của cá nhân và tập thể trên cả nước đang dang tay giúp đỡ đồng bào miền Trung khắc phục hậu quả bão lũ, nhưng vẫn có quá ít sự quan tâm dành cho trẻ em vùng bão lụt. Đã có lương thực vượt qua cái đói, đã có quần áo phục vụ cái mặc, còn chuyện học hành thì sao? Trẻ em không thể đến lớp, mà thiếu sách giáo khoa.

Tại kỳ họp thứ 14 Quốc hội khóa 14, không ít ý kiến băn khoăn về giá sách giáo khoa tăng cao so với năm học trước. Bộ trưởng Bộ Giáo dục Đào tạo – Phùng Xuân Nhạ đã giải thích rằng, sở dĩ giá tăng như vậy do bộ sách giáo khoa hiện nay được soạn theo chương trình cải cách, chú trọng giảng dạy theo phân loại phẩm chất, năng lực học sinh. Số lượng trang sách nhiều hơn và chất lượng in tốt hơn nên giá thành cao hơn sách cũ. Ngoài ra, sách giáo khoa mới được biên soạn theo chủ trương xã hội hóa nên không được trợ cấp chi phí biên soạn như bộ sách cũ, mà chi phí biên soạn được tính vào giá thành bộ sách.

Oái oăm thay, chi phí cho sách giáo khoa tăng lên mà chất lượng sách giáo khoa lại đi xuống. Đại biểu Quốc hội – Phạm Thị Minh Hiền phân tích: “Là năm đầu tiên áp dụng một chương trình nhiều bộ sách theo hình thức xã hội hóa, trong điều kiện cơ sở vật chất thiếu thốn, đội ngũ giáo viên cấp tiểu học chưa thể đạt yêu cầu cao hơn, chắc chắn sẽ gặp nhiều bỡ ngỡ.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia đã nhận định, chúng ta học tập tham khảo rất nhiều nước và áp dụng mỗi nơi một ít vào chương trình giáo dục đổi mới, và vì vậy, sách giáo khoa khi biên soạn cũng bị gọt đẽo theo một hệ thống không hoàn thiện. Muốn biên soạn bộ hoàn chỉnh thì trước hết phải có sẵn hoặc xây dựng hệ thống khoa học chuẩn chỉnh nhưng chúng ta lại làm theo kiểu cuốn chiếu từng giai đoạn, chỗ nọ phá vỡ chỗ kia. Không riêng gì một bộ sách mà cả 5 bộ sách đều dính vào các lỗi cơ bản về nguyên tắc biên soạn, về bản quyền, về ngữ liệu, mà lỗi trong sách giáo khoa thì chỉ có sai hoặc đúng, chứ không có lỗi “chưa phù hợp”…

Điều đó càng bộc lộ rõ hơn về một quy trình, thẩm định, phát hành sách lỏng lẻo, dễ dãi, vội vàng đến khó tin. Cách đùn đẩy trách nhiệm như một trận đấu bóng không có trọng tài điều khiển khi xảy ra sự cố cũng thật là khó hiểu, không thể làm hài lòng dư luận. Tôi sẽ có nhiều cách xử lý sự cố này bằng chính sự tử tế của người làm giáo dục. Đọc báo cáo và lắng nghe giải trình của Bộ Giáo dục về bộ sách giáo khoa, tôi chỉ có thể nói rằng: người lớn đã sai rồi, sai trong cách tiếp cận ngược, sai trong lối tư duy ngược.

Chẳng có ở đâu làm sách cho trẻ nhưng lại mang ý chí và tham vọng đạt được của người lớn hay không? Sách giáo khoa là nền tảng xây dựng tri thức, có nơi nào lại xem sách là tài liệu thể hiện chương trình giáo dục như ở ta không? Và chúng ta sẽ dạy gì cho các con về thái độ trân trọng nâng niu đối với sách giáo khoa?

Giá trị một bộ sách giáo khoa khác hoàn toàn với một sản phẩm hàng hóa thông thường. Nếu chấp nhận các bộ sách như một lốp xe đầy những mảnh chắp vá để tiếp tục vận hành, thì tôi cho đó một thái độ thỏa hiệp rất nguy hại, là sự xem nhẹ giá trị nhân văn, trong sáng của tiếng Việt rất cần được truyền dạy một cách thấu hiểu, cẩn trọng, tận tâm và tận tụy đối với từng đứa trẻ vừa bước qua tuổi mầm non”.

Cũng liên quan đến vấn đề trên, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam chia sẻ: “Trong các phiên họp gần đây của Chính phủ đều có thảo luận về sách giáo khoa. Thủ tướng đã nhắc nhiều lần. Tôi trực tiếp họp 2 lần với Bộ Giáo dục Đào tạo, Ủy Ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, các chuyên gia, kể cả những người tham gia thẩm định sách giáo khoa. Cá nhân tôi đã có nhiều cuộc gặp riêng các chuyên gia và thầy cô giáo. Có thể thấy sách Tiếng Việt lớp 1 của bộ sách Cánh Diều đã được thẩm định, phê duyệt có sai sót”.

Đồng thời, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cũng kiến nghị: Bộ Giáo dục Đào tạo cần tận dụng công nghệ thông tin công khai các bản thảo sách giáo khoa trước khi phê duyệt, thậm chí trong quá trình thẩm định, để mọi người dân, trong đó có rất nhiều giáo viên, người có kinh nghiệm dạy trẻ, góp ý và qua đó chắt lọc, tiếp thu những ý kiến đúng, giải thích lại những ý kiến chưa đúng để toàn xã hội đồng thuận. Tất cả chúng ta đều vì tương lai của đất nước, đều vì con cháu. Với sự đóng góp tâm huyết, trách nhiệm cho ngành giáo dục của xã hội, với việc kế thừa những thành tựu đã đạt được nhất định chúng ta sẽ đổi mới giáo dục thành công.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục Đào tạo – Phùng Xuân Nhạ cho rằng “sách giáo khoa được hiệu đính, chỉnh sửa thường xuyên để phù hợp thực tiễn chứ không phải đã ban hành là xong”, khiến nhiều trí thức không hài lòng. Nhà giáo – nhà văn Từ Nguyên Thạch phản biện: “Sách giáo khoa không thể và không bao giờ phải chỉnh sửa thường xuyên. Ngược lại, sách giáo khoa phải ổn định dài lâu. Ít thì mươi năm hoặc hơn nữa, thậm chí một đời người.

Sách giáo khoa chỉ bị thay khi chương trình cũ không còn phù hợp với thời hiện tại. Lúc đó, toàn bộ sách giáo khoa cũ được bỏ đi và viết lại sách giáo khoa theo chương trình mới. Dường như Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ muốn đánh tráo khái niệm. Sách giáo khoa không phải là con đường. Đường mới xây bị nứt toác, ổ gà ổ voi, lún sụt thì có thể dặm vá, sửa chữa để đi tạm. Còn sách giáo khoa thì không. Sách giáo khoa phải là một sản phẩm toàn bích trước khi được ban hành. Cũng như viên thuốc phải tuyệt đối an toàn trước khi cho bệnh nhân uống. Và hơn cả viên thuốc chỉảnh hưởng trên một người, sách giáo khoa ảnh hưởng cả thế hệ”.

thiếu sách giáo khoa 2
Một hoạt động quyên góp sách giáo khoa

Sách giáo khoa không rẻ đối với thu nhập dân thành thị, thì càng đắt đỏ đối với dân nông thôn liên tục hứng chịu thiên tai. Người miền Trung vừa chắt chiu mua sắm sách giáo khoa cho con em bước vào năm học mới, không ngờ bão lũ đã cuốn đi tất cả. Trẻ em miền Trung đang thiếu sách giáo khoa để học hành. Nỗi âu lo ấy chắc chắn sẽ được các mạnh thường quân chú ý. Thế nhưng, trước hết Bộ Giáo dục Đào tạo cần có chủ trương giảm giá sách giáo khoa cho những chuyến hàng cứu trợ hướng về miền Trung.

Mỗi năm, doanh thu từ sách giáo khoa luôn mang lại một khoản lợi nhuận khổng lồ. Minh chứng là trong hệ thống xuất bản nước ta, không có doanh nghiệp nào thịnh vượng bằng Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Vì vậy, đã đến lúc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam nên bày tỏ thiện chí với học sinh miền Trung chịu nhiều khốn khó vì đợt thiên tai vừa qua.

Không thể bắt những nhà hảo tâm phải mua sách giáo khoa đúng với giá thị trường, để trao tặng trẻ em vùng bão lụt. Bởi lẽ, nếu chỉ tính riêng chi phí sách giáo khoa cho học sinh cấp 1 ở các tỉnh miền Trung bị thiên tai, thì số tiền đã lên đến hàng chục tỷ đồng. Nếu Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và các công ty phát hành sách cứ ung dung hưởng lợi từ nguồn bổ sung sách giáo khoa sau mỗi mùa thiên tai, thì những bài học “tương thân tương ái”, “lá lành đùm lá rách” không thể đưa vào giảng dạy trong trường học nữa.

Tâm Huyền

Bình luận

Bạn có thể quan tâm