Sự phi lý của giá điện lũy tiến so với giá điện bình quân

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 6:39 11/05/2019 |

Rất nhiều người dân ngỡ ngàng khi thấy hóa đơn thanh toán tiền điện tháng 4 tăng từ 50-70%.

Giá điện tháng 4 khiến nhiều người choáng váng (ảnh minh họa)
Giá điện tháng 4 khiến nhiều người choáng váng (ảnh minh họa)

Để được giá điện thấp hơn giá bình quân, chỉ có thể là cực nghèo

Gia đình gồm ông, bà, ba, mẹ, 2 con, mức tiêu thụ điện tháng 3 là 400.000đ thì tháng 4 đã lên tới con số 800.000 đồng. Với mức lương công nhân viên chức hiện nay ở độ tuổi từ 30 -40 trung bình khoảng từ 6-8 triệu đồng/tháng, thì tỷ lệ chi phí tiêu thụ điện chiếm 10% lương là rất khó chấp nhận.

Theo ông Nguyễn Xuân Nam (Phó TGĐ EVN), biểu giá điện đang dùng thực hiện theo Luật điện lực, trong đó quy định theo cơ chế thị trường và có sự điều tiết của nhà nước. Trong đó hai bậc đầu dưới 100kwh thì giá bán thấp hơn so với bình quân nhằm ủng hộ người thu nhập thấp. Còn các bậc sau giá bán cao hơn, mục đích là tiết kiệm điện và sử dụng điện có hiệu quả.

Tuy nhiên theo phân tích của chuyên gia kinh tế, PGS.TS Ngô Trí Long thì mức giá bình quân sau khi được điều chỉnh là 1.864 đồng/kWh. Chính phủ giao cho Bộ Công Thương xây dựng biểu giá điện đạt được 2 mục đích: Thứ nhất là đảm bảo chính sách an sinh xã hội (tạo điều kiện cho người nghèo); thứ 2 khuyến khích người dân sử dụng tiết kiệm điện.

Chính vì thế, Bộ Công Thương đã không để giá điện sinh hoạt một bậc mà phải chia làm nhiều bậc, để tránh tình trạng, người nghèo chịu giá điện quá cao, mà người giàu lại chịu giá điện rẻ, dẫn đến việc sử dụng lãng phí. Thế nhưng, biểu giá điện sinh hoạt hiện nay chỉ có bậc 1 (từ 0 -50kWh) và bậc 2 (từ 51-100kWh) là thấp hơn so với giá điện bán lẻ bình quân (1.864 đồng/kWh), còn lại từ bậc 3 đến bậc 6, giá điện bán lẻ lại cao hơn nhiều so với giá điện bình quân.

Trong khi đó, hầu hết các hộ gia đình đều phải sử dụng điện trong mức từ trên 100kWh trở lên, đặc biệt là trong thời tiết nắng nóng gần như quanh năm tại các tỉnh phía Nam.

Theo thống kê, năm 2018, Việt Nam có 9 triệu hộ sử dụng điện mức 100kWh một tháng trở xuống, chiếm trên 35% tổng số hộ dùng điện sinh hoạt.

Quả thật hộ dân nào mà chỉ dùng dưới 50, 100kwh để hưởng “khuyến khích” của EVN chỉ có thể là hộ quá nghèo không có đồ điện, vùng sâu vùng xa, nhà neo người và chủ yếu là các hộ để trống do người dân đã bỏ đi làm ăn ở nơi xa.

Đây là những hộ không có nhu cầu sử dụng nhiều điện chứ không phải là tiết kiệm điện.  Vì chỉ cần một cặp vợ chồng cùng 2 đứa con với nhu cầu tối thiểu là đèn chiếu sáng; Ti vi; Quạt điện; Nồi nấu cơm, thì số điện tiêu thụ một tháng đã vượt 100kwh. Chính vì thế, con số thống kê hộ dân tiêu thụ dưới 100kwh này không đủ căn cứ để tính là họ tiết kiệm điện.

Theo PGS.TS Ngô Trí Long thì mức giá điện bình quân sau khi được điều chỉnh là 1.864 đồng/kWh
Theo PGS.TS Ngô Trí Long thì mức giá điện bình quân sau khi được điều chỉnh là 1.864 đồng/kWh

Như vậy, ngành điện đã tính toán ra một mức giá có lợi cho mình. Vì hầu hết người dân phải sử dụng điện với giá trên mức giá bán lẻ bình quân 1.864 đồng/kWh. Theo ông Ngô Trí Long, biểu giá điện cần được chia nhỏ nhiều bậc thêm nữa, không chỉ dừng lại ở 6 bậc như hiện nay.

Sẽ tính lại biểu giá điện bậc thang

Ngay sau những phản ánh của người dân về hoá đơn tiền điện tăng đột biến, Thủ tướng đã yêu cầu Thanh tra Chính phủ vào cuộc kiểm tra về việc tăng giá điện. Theo ông Hoàng Quốc Vượng – Thứ trưởng Công Thương chia sẻ thì Bộ sẽ phối hợp chặt chẽ với Thanh tra Chính phủ, Bộ Tài chính theo chỉ đạo của Thủ tướng để kiểm tra lại. “Còn trong nội bộ, chúng tôi đã chỉ đạo EVN giải đáp đầy đủ, thấu đáo các thắc mắc của khách hàng. Nếu có sai sót ở quá trình ghi chỉ số, lập hoá đơn sẽ truy thu hoặc hoàn tiền cho khách hàng, đồng thời xử lý trách nhiệm các cá nhân, tập thể theo quy định.

 Bộ cũng đã lập đoàn kiểm tra với sự tham gia của đại diện Hội bảo vệ người tiêu dùng, Mặt trận Tổ quốc, Uỷ ban Kinh tế Quốc hội, đại diện một số hiệp hội ngành hàng… Đoàn cũng sẽ kiểm tra tình hình sử dụng điện của một số khách hàng lớn tại từng khu vực, qua đó đánh giá mức độ ảnh hưởng của việc điều chỉnh giá điện tới chi phí mua điện và giá thành sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Phương án giá điện bậc thang hiện nay được chọn sau khi lấy ý kiến rộng rãi và tính tới đa mục tiêu như bảo đảm an sinh xã hội, khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm. Điện năng là hàng hóa đặc biệt, sản xuất và tiêu dùng diễn ra đồng thời. Lưu trữ điện năng rất đắt và tốn kém.

Khi huy động các nhà máy phát điện, về nguyên tắc, ngành điện sẽ để nhà máy có giá rẻ phát điện trước, đắt phát sau cho đến khi đáp ứng đủ nhu cầu sử dụng điện của khách hàng. Vì đặc điểm này nên nhiều nước trên thế giới (Nhật, Hàn Quốc, Thái Lan, Malaysia…) đều áp dụng giá điện bậc thang với giá tăng dần theo từng bậc.

Tuy nhiên, đúng là khi nhu cầu điện sinh hoạt tăng cao và công tơ điện tử được dùng thay thế công tơ cơ ngày càng nhiều thì việc đưa ra biểu giá điện bậc thang mới là cần thiết. Vì thế, Bộ Công Thương sẽ nghiên cứu, đề xuất biểu giá điện mới nhằm giảm bù chéo giữa các hộ tiêu thụ, khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả” –ông Hoàng Quốc Vượng cho biết.

Có nên tính giá điện theo khung giờ?

Việc sử dụng điện tiết kiệm là đáng khuyến khích, tuy nhiên tăng giá điện lũy tiến chưa phải là cách khuyến khích tiết kiệm điện hữu hiệu. Điện là thứ hàng hóa đặc biệt gần như không thể tích trữ được. Có nghĩa là lúc nào cũng phải sản xuất điện. Dùng nhiều sản xuất nhiều, dùng ít sản xuất ít. Không thể sản xuất thật nhiều rồi “trữ lại” dùng dần. Vào giờ cao điểm, các nhà máy thủy điện sản xuất cật lực vẫn không đủ dùng.

Mùa hè, nhu cầu sử dụng điện tăng cao
Mùa hè, nhu cầu sử dụng điện tăng cao

Nhất là vào mùa khô, ngành điện đối mặt với nguy cơ thiếu điện nên phải mua từ các nơi khác như các nhà máy nhiệt điện, nhập khẩu điện với giá cao. Từ đó dẫn đến tình trạng lỗ và phải tăng giá điện. Trong khi đó giờ thấp điểm, lượng điện tiêu thụ ít hơn rất nhiều, các nhà máy điện tuy thừa điện nhưng không thể cất tích trữ được.

Nếu một hộ rất tiết kiệm, chỉ dùng 200kWh/tháng nhưng chủ yếu tiêu thụ điện vào giờ cao điểm thì mục đích tiết kiệm điện còn không hiệu quả bằng hộ dân tiêu thụ nhiều điện hơn, nhưng chủ yếu sử dụng vào giờ thấp điểm.

Khung giờ cao điểm là khoảng thời gian các đơn vị sản xuất làm việc ở cường độ cao nhất. Đó cũng là thời gian các hộ gia đình dùng một lượng điện lớn cho việc nấu ăn, chạy máy giặt, bình nóng lạnh, điều hòa v.v… Khung giờ cao điểm thường được tính

từ 9h30 đến 11h30 phút sáng và từ 17h đến 20h tối. Khung giờ thấp điểm từ 20h hôm trước đến 4h sáng ngày hôm sau. Ngoài các khung giờ trên được coi là giờ bình thường.

Theo các chuyên gia, việc tính giá điện theo khung giờ này đã được nhiều quốc gia áp dụng. Nhưng ở ta mới chỉ áp dụng cho các đơn vị sản xuất kinh doanh, chưa dành cho các hộ dùng điện sinh hoạt. Hiện nay các công tơ điện tử đã được đưa vào thay thế công tơ cơ khá nhiều.

Nếu áp dụng kỹ thuật, tính giá điện theo giờ này là việc không quá khó. Người dân có thể đặt chế độ hẹn giờ cho máy giặt, máy rửa bát, nồi nấu cơm, bật bình nóng lạnh v.v… vào giờ thấp điểm. Đó mới thực sự là khuyến khích sử dụng điện khoa học, tiết kiệm cho cả người dân và ngành điện. Còn tính giá điện lũy tiến như hiện này quả thực gây rất nhiều khó khăn cho người dân.

Minh Hải

Bình luận

Bạn có thể quan tâm