Từ khuất tất mua bán máy xét nghiệm, cuộc chiến chống tham nhũng cần đồng hành cùng cuộc chiến chống Covid-19

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 7:00 12/05/2020 |

Sau khi cơ quan công an khởi tố và bắt giam Giám đốc Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hà Nội – Nguyễn Nhật Cảm và 6 đối tượng liên quan vì hành vi “vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng”, thì hàng loạt câu chuyện dở khóc dở cười xung quanh cái máy xét nghiệm Covid-19 đã xảy ra.

vụ máy xét nghiệm covid 19
Giám đốc Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hà Nội – Nguyễn Nhật Cảm bị bắt vì hành vi “vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng”

Máy xét nghiệm Real-time PCR tự động là tổ hợp các máy tách chiết, phân tích kết quả xét xét nghiệm, có ý nghĩa rất quan trọng để phục vụ cho cuộc chiến chống đại dịch toàn cầu. Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hà Nội đã móc nối với các doanh nghiệp tư nhân mua bán lòng vòng và thổi giá mỗi cái máy xét nghiệm lên đến 7 tỷ đồng, nghĩa là đắt gấp 3 lần so với giá phổ biến trên thị trường.

Tranh thủ cơn nguy khốn của cộng đồng để móc ngoặc tham nhũng là một việc làm không chỉ vi phạm pháp luật mà còn bộc lộ sự đê hèn tha hóa ở một bộ phận cán bộ biến chất. Tuy nhiên, sai phạm ở Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hà Nội có phải cá biệt và duy nhất không, lại là một vấn đề cần phải giám sát và điều tra nghiêm túc.

Chỉ với 3 máy xét nghiệm được mua gấp gáp, Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hà Nội đã ăn chặn khoảng 15 tỷ đồng ngân sách. Trong bối cảnh cần khống chế virus corona, bỏ tiền để trang bị máy xét nghiệm cho các đơn vị y tế là điều đáng ủng hộ. Thế nhưng, khi cái lợi phơi bày trước mắt những kẻ tham lam và ích kỷ, thì không thể không có quy trình theo dõi giá cả chặt chẽ.

Kỳ lạ thay, khi đường dây bẩn thỉu ở Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hà Nội bị phanh phui, thì nhiều nơi đang vận hành máy xét nghiệm Covid-19 lại khẳng định thiết bị hiện có của họ là phương tiện đi mượn. Quái lạ, sao lại có công ty nào dễ dàng chi ra bạc tỷ để nhập khẩu máy xét nghiệm rồi cho mượn khắp nơi như vậy? Nếu thật sự có đơn vị hảo tâm đến mức độ ấy, thì tại sao lâu nay những chỗ được mượn máy xét nghiệm không báo cáo với Ban chỉ đạo quốc gia phòng chống Covid-19 để biểu dương và khen ngợi kịp thời tấm lòng nhân ái cao thượng?

Trong vụ án vừa bị khởi tố tại Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hà Nội, có một nhân viên của Công ty TNHH thiết bị y tế Phương Đông cũng dính líu. Là một đơn vị tư nhân, Công ty TNHH thiết bị y tế Phương Đông đã trúng nhiều gói thầu cung cấp máy xét nghiệm cho một số tỉnh thành. Dấu vết của Công ty TNHH thiết bị y tế Phương Đông cũng thấy ở nhiều bệnh viện uy tín trên cả nước như Bệnh viện Nhi trung ương, Bệnh viện Phổi trung ương…

Ngoài máy xét nghiệm, Công ty TNHH thiết bị y tế Phương Đông còn trúng thầu cung cấp vật tư, hóa chất, sinh phẩm phục vụ chống dịch Covid-19, mà riêng tại Hải Phòng thì họ đã trúng gói thầu trị giá 14 tỷ đồng.    

Bên cạnh vài trường hợp máy xét nghiệm bỗng dưng được cho mượn thoải mái, thì giá cả của máy xét nghiệp được mỗi địa phương thẩm định theo một kiểu khác nhau. Đà Nẵng mua máy xét nghiệp với giá gần 1,4 tỉ đồng, còn TPHCM mua máy xét nghiệm với giá 1,7 tỷ đồng tỷ đồng. Quảng Ninh và Thái Bình sau khi đưa máy xét nghiệm vào sử dụng, thì lại yêu cầu đàm phán để giảm giá xuống dưới 6 tỷ đồng.

Trong khi đó, Lâm Đồng và Gia Lai được doanh nghiệp tư nhân tặng máy xét nghiệm với giá dưới 2 tỷ đồng. Có phải máy xét nghiệm có nhiều chủng loại và có nhiều công năng khác nhau để giá cả chênh lệch hàng tỷ đồng không? Hay mỗi máy xét nghiệm khi được nhập khẩu vào nước ta và được mua bằng tiền Nhà nước thì đã có nhiều chiêu trò dị hợm và khuất tất?

Xôn xao nhất có lẽ là tiếng khóc của Giám đốc Sở Y tế Quảng Nam – Nguyễn Văn Hai tại buổi giải trình về biểu giá bất thường của máy xét nghiệm. Sau khi Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam yêu cầu thanh tra việc mua hệ thống máy xét nghiệm, thì Giám đốc Công ty CP Thương mại và đầu tư Giải Pháp Việt tuyên bố hạ giá máy từ 7,23 tỉ đồng xuống còn 4,583 tỷ đồng. Sở Y tế Quảng Nam cho rằng đã xem xét 3 báo giá của 3 đơn vị, trong đó thấy đơn giá 7,56 tỷ đồng là thấp nhất, do Công ty CP thương mại và đầu tư Giải Pháp Việt cung cấp.

Đồng thời, liếc mắt thấy Quảng Ninh mua với giá 8,4 tỷ đồng và Hà Nội mua với giá 7 tỷ đồng, nên Quảng Nam quyết định mua 7,23 tỷ đồng. Ông Nguyễn Văn Hai trình bày: “Trong quá trình chạy thử máy xét nghiệm Realtime PCR tự động, Sở Y tế chưa nghiệm thu, chưa tạm ứng cho đơn vị cung cấp máy. Nếu có lỗi gì trong chuyện này là do tôi, tôi không đổ lỗi cho ai, không nói ai được”, ông Hai nói và bậc khóc ngay tại cuộc họp”.

máy xét nghiệm covid - 19
Hàng loạt câu chuyện dở khóc dở cười xung quanh cái máy xét nghiệm Covid-19 đã xảy ra

Máy xét nghiệm đâu phải mớ rau con cá, mà mua bán tùy tiện như vậy? Vai trò phối hợp giữa Sở Y tế Quảng Nam và Sở Tài chính Quảng Nam ra sao? Nếu dư luận không lên tiếng, và nếu không có vụ án bị khởi tố ở Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hà Nội, thì cuộc mua bán máy xét nghiệm ở Quảng Nam sẽ đầu xuôi đuôi lọt chăng? Năng lực của cơ quan chức năng đã bị doanh nghiệp qua mặt đơn giản như vậy ư?

Giám đốc Công ty CP thương mại và đầu tư Giải Pháp Việt- Lê Thị Tuyến phân bua cũng không thể nào biết được giá nhập khẩu thiết bị là bao nhiêu, nên khi nhà nhập khẩu chào giá bán, công ty đã mua hệ thống thiết bị xét nghiệm Realtime PCR với số tiền 5,2 tỉ đồng, sau đó bán lại cho Sở Y tế tỉnh Quảng Nam với giá này. Ngoài ra, còn bán kèm hóa chất xét nghiệm, 550 triệu đồng; chi phí kỹ sư, chuyên gia chuyển giao công nghệ… hết 50 triệu đồng.

Tổng giá trị gói thầu là 7,23 tỉ đồng. Lợi nhuận trước thuế của công ty là 1,43 tỉ đồng và lợi nhuận sau thuế là 1,047 tỉ đồng. Oái oăm thay, chỉ cần một động thái của tỉnh Quảng Nam là yêu cầu thanh tra, thì Công ty CP thương mại và đầu tư Giải Pháp Việt đã lập tức giảm giá hơn 2 tỷ đồng. Hành vi ấy “như một sự đóng góp nhỏ bé để cùng chung tay phòng, chống dịch trên địa bàn tỉnh Quảng Nam”, hay một kỹ năng thoát tội khôn ngoan?

Vì sao máy xét nghiệm được mua với giá cao, rồi đàm pháp giảm giá sâu, hoặc chuyển sang cho mượn một cách khôi hài? Các chuyên gia pháp lý phân tích: Hình thức lập hợp đồng phụ để “mượn” máy móc của doanh nghiệp dưới góc độ pháp luật dân sự việc thỏa thuận là hoàn toàn tự nguyện giữa các bên mà pháp luật không cấm.

Tuy nhiên, ở một góc độ khác, nhiều khả năng loại hợp đồng đó về bản chất không phải là hợp đồng dân sự thuần túy mà có khả năng đó chính là hợp đồng giả cách để che đậy. Cơ quan cảnh sát điều tra cũng cần vào cuộc làm rõ, nếu có sai phạm cũng phải xử lý nghiêm khắc. Tại sao họ phải làm như vậy? Rõ ràng chúng ta có quyền đặt ra nghi ngờ, phải chăng trước đây các hoạt động mua bán, tổ chức đấu thầu, chỉ định thầu không phù hợp với quy định pháp luật?

Từ sự xuống cấp đạo đức thầy thuốc và đạo đức công chức rất thảm hại ở Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hà Nội và sự phản ứng tiền hậu bất nhất ở nhiều địa phương khác xung quanh quá trình mua bán máy xét nghiệm, có lẽ quyết tâm chống tham nhũng cần song hành mạnh mẽ cùng quyết tâm chống Covid-19.

Bộ Công an đã đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Y tế và UBND các tỉnh thanh tra việc thực hiện các gói thầu mua sắm trang thiết bị y tế, vật tư tiêu hao, thuốc chữa bệnh… phục vụ công tác phòng chống dịch COVID-19. Trong quá trình thanh tra có thông tin về móc ngoặc nâng giá, đủ tài liệu căn cứ, công an cũng sẽ khởi tố. Nếu công an có tài liệu riêng biệt cũng sẽ làm ngay, giống như Hà Nội khi có thông tin tố giác tội phạm thì công an đã chủ động điều tra.

Tâm Huyền

Bình luận

Bạn có thể quan tâm