Giải pháp nào phục hồi thị trường lao động để ứng phó thất nghiệp do Covid-19

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 6:02 26/01/2021 |

Giải pháp phục hồi thị trường lao động, giải bài toán thất nghiệp do Covid-19 cũng quan trọng không kém sứ mệnh đẩy lùi virus corona trong năm 2021.

thất nghiệp do covid-19
Gần 13.000 tỷ đồng được chi trả hỗ trợ người lao động mất việc làm trong 10 tháng năm 2020

Cục Thu thập dữ liệu và ứng dụng công nghệ thông tin thống kê của Tổng cục Thống kê vừa đưa ra con số đáng báo động: 1,3 triệu người mất việc làm trong năm 2020. Rõ ràng, hệ lụy của Covid-19, tình trạng thất nghiệp do Covid-19 đã thực sự phơi bày. Ngoài các gói hỗ trợ tài chính đã được áp dụng, có lẽ cũng cần thêm giải pháp kích cầu tiêu dùng trong xã hội, nhất là dịp Tết Tân Sửu sắp tới.

Việt Nam là một trong những quốc gia được xếp vào nhóm thành công nhất trên thế giới về khả năng ngăn chặn hiệu quả sự lây lan của virus corona. Thế nhưng, bên ngoài những khu cách ly, thì những chiếc khẩu trang không thể nào che giấu sự âu lo về sụt giảm tài chính của người dân.

Sự giằng co không mệt mỏi của cả xã hội với Covid-19 cũng dần dần chấp nhận một sự thật khá bẽ bàng, khi chúng ta tạm thời khống chế được đại dịch thì sức khỏe nền kinh tế cũng gánh chịu không ít tổn thương. Hoạt động doanh nghiệp gặp khó khăn thì thị trường việc làm cũng teo tóp lại, và lao động bị thất nghiệp tăng lên. Chỉ riêng 3 tháng cuối năm 2020 đã có khoảng 1,2 triệu người không còn cơ hội việc làm, tăng 136.800 người so với cùng kỳ năm 2019.

Theo khảo sát chưa đầy đủ, 81 triệu lao động trên thế giới rơi vào cảnh thất nghiệp do Covid-19. Việt Nam cũng không nằm ngoài quỹ đạo ấy khi nhiều lao động thất nghiệp do Covid-19. Những chuyên gia ngành thống kê phải thốt lên “mức giảm lao động có việc làm trong năm 2020 là điều chưa từng xảy ra trong suốt thập kỷ qua”.

Bà Vũ Thị Thu Thủy, Cục trưởng Cục Thu thập dữ liệu và ứng dụng công nghệ thông tin của Tổng cục Thống kê, nhận định với diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, đặc biệt là biến thể mới của virus với mức độ lây lan nhanh chóng như hiện nay, dự báo ảnh hưởng của dịch tới đời sống và sản xuất sẽ rất khó lường trong thời gian tới.

Các quốc gia đang phải đặt ra các biện pháp mạnh để kiểm soát sự lây lan của dịch bệnh, trong khi đó nền kinh tế của Việt Nam có độ mở lớn nên sẽ bị tác động rất nhiều. Từ thực tếcho thấy, việc tiếp cận các gói hỗ trợ do ảnh hưởng của dịch Covid-19 vừa qua vẫn còn nhiều rào cản. Trong thời gian tới cần tiếp tục tập trung tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp sản xuất, cải cách thủ tục để doanh nghiệp tiếp cận các chính sách hỗ trợ thuận tiện, kịp thời hơn, nhằm kích thích nền kinh tế cũng như nhu cầu sử dụng lao động.

Bên cạnh đó, cũng cần tích cực triển khai các gói hỗ trợ đặc thù, đa dạng hóa các hình thức trợ cấp, mở rộng các chương trình đào tạo hướng nghiệp phù hợp với nhiều đối tượng như: lao động không có trình độ chuyên môn kỹ thuật, lao động phi chính thức nhằm ổn định an sinh xã hội, tạo động lực cho người lao động làm việc.

Thời gian cận Tết, những hoạt động thuộc nhóm ngành nghề nội địa, hoạt động phục vụ nhu cầu đi lại và ngành thực phẩm sẽ có tín hiệu tốt hơn. Trong đó, xu hướng tuyển dụng lao động thuộc nhóm lĩnh vực như thương mại dịch vụ, bán hàng, kinh doanh… đều tăng lên. Từ những tháng cuối năm 2020 dự báo năm 2021 thì nhóm ngành nghề thương mại điện tử, công nghệ thông tin tiếp tục tăng nhu cầu tuyển dụng và sẽ bùng nổ hơn trong thời gian không xa.

Ngược lại, ở khối ngành dịch vụ lưu trú, khách sạn nhu cầu sử dụng lao động thời điểm này mọi năm đều tăng thì năm nay không có biến động nhiều, thậm chí sụt giảm. Hiện nay nhiều doanh nghiệp vẫn đang tiếp tục bịảnh hưởng bởi dịch, vì dù Việt Nam cơ bản đã khống chế được nhưng trên thế giới vẫn còn diễn biến phức tạp, chúng ta vẫn bị“ngăn sông cấm chợ” rất nhiều. Khi và chỉ khi hầu hết các quốc gia trên thế giới bãi bỏ phong tỏa và giãn cách thì cánh cửa xuất khẩu sẽ tạo ra hàng trăm nghìn việc làm mới.

thất nghiệp do covid
Lao động tìm việc khó khăn do hệ lụy của Covid-19 (ảnh minh họa)

Tính đến đầu năm 2021, Việt Nam có 32,1 triệu người từ 15 tuổi trở lên bị ảnh hưởng tiêu cực bởi dịch Covid-19, bao gồm người bị mất việc, người phải nghỉ giãn việc, người nghỉ luân phiên, người giảm giờ làm và người giảm thu nhập. Cụ thể hơn, có 69,2% người bị giảm thu nhập, 39,9% người bị giảm giờ làm, và khoảng 14% buộc phải tạm nghỉ hoặc tạm ngừng hoạt động sản xuất kinh doanh.

Vì vậy, thách thức lớn nhất của Việt Nam khi bước vào mùa xuân Tân Sửu, đó là cần một giải pháp để phục hồi thị trường lao động. Bởi lẽ, Covid-19 không chỉ tước đi việc làm cũ mà còn cản trở cơ hội việc làm mới. Khi nhiều hoạt động sản xuất và thương mại co cụm, thì người lao động không thể làm đúng chuyên môn đào tạo, mà cũng không thể tìm công việc phổ thông để mưu sinh tạm thời. Chịu tác động nặng nề nhất là lĩnh vực dịch vụ, với 71,6% lao động loay hoay trong nỗi ám ảnh thất nghiệp.

Chính phủ cũng đã có nhiều chính sách nhằm vừa đảm bảo chống dịch Covid-19 vừa duy trì phát triển kinh tế xã hội. Trong điều kiện bình thường, mỗi năm thị trường lao động Việt Nam sẽ có thêm 1,6 triệu việc làm mới. Tuy nhiên, 1,6 triệu việc làm mới kia đã không xuất hiện trong năm 2020. Nghĩa là, quý 1/2021 sẽ có một lực lượng lao động mắc kẹt giữa hai trạng thái mất việc làm và thiếu việc làm.

Theo đánh giá của Bộ Lao động – Thương binh & Xã Hội, để ổn định và phát triển thị trường lao động, cần tăng cường công tác dự báo, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính tạo thuận lợi cho các nhà đầu tư, sản xuất kinh doanh, xuất nhập khẩu cũng cần nhanh gọn hơn.Cần rà soát chính sách hỗ trợ cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh.

Một số ngành gặp khó khăn như du lịch, hàng không cần có biện pháp hỗ trợ kịp thời để đơn vị này vượt qua khó khăn. Bức tranh thị trường lao động trong năm 2021 dù còn nhiều khó khăn song vẫn có những điểm sáng nhờ thu hút làn sóng đầu tư, các doanh nghiệp đã nỗ lực tìm hướng sản xuất kinh doanh khác, đẩy mạnh cung cấp hàng hóa nội địa.

Bên cạnh những tác động tiêu cực, nhiều chuyên gia kinh tế khẳng định, dịch Covid-19 vừa qua cũng là cơ hội để các doanh nghiệp cải tiến kỹ thuật, ứng dụng công nghệ. Hiện nay có một trở ngại là thị trường lao động Việt Nam vẫn có khoảng 75% lao động không được đào tạo chuyên môn kỹ thuật.Đây là hạn chế lớn của nền kinh tế trong bối cảnh đại dịch vẫn đang lan rộng và cuộc cách mạng 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ. Vì vậy, trong thời gian tới cần có chính sách đào tạo, đào tạo lại nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để thích ứng với việc làm mới khi tham gia thị trường lao động.

Người lao động đang ngấm đòn, tỷ lệ thất nghiệp cao do ảnh hưởng của Covid-19 mà . Giải pháp phục hồi thị trường lao động, giải bài toán thất nghiệp do Covid-19 cũng quan trọng không kém sứ mệnh đẩy lùi hoàn toàn virus corona trong năm 2021. Tăng cường đầu tư công để hấp thụ lao động phổ thông, đã và đang được triển khai tích cực. Ngoài dự án cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ vừa khởi công, thì dự án quốc lộ 45- Nghi Sơn và dự án Nghi Sơn – Diễn Châu cũng đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép dùng vốn Nhà nước để triển khai.

Thế nhưng, muốn kích cầu tiêu dùng để làm đòn bẩy tạo ra việc làm, thì không thể không tính tiếp bài toán giảm thuế thu nhập doanh nghiệp và miễn thuế thu nhập cá nhân. Luật sư Trương Thanh Đức- Chủ tịch thành viên Công ty luật Basico, nhấn mạnh: Trong nền kinh tế, hai đối tượng nộp thuế chính là doanh nghiệp và cá nhân người lao động.

Trong khi hàng loạt chính sách hỗ trợdoanh nghiệp đã được đưa ra ngay sau khi dịch Covid-19 xảy ra và mặc dù có thể chưa mang lại hiệu quảnhư mong muốn, chưa phù hợp một số đối tượng… nhưng dù sao cũng có. Riêng cá nhân cũng là đối tượng nộp thuế thì vẫn phải đóng đủ hằng tháng, hằng quý mà không được hoãn nộp, không được giảm thuế.

Nhưng trong bối cảnh hiện nay, việc kích cầu tiêu dùng là quan trọng nhất vì để kích thích sản xuất kinh doanh, để doanh nghiệp có thêm sức sống. Vì vậy nên xem xét giảm 50% số thuếthu nhập cá nhân cho người nộp thuế hoặc tối thiểu cũng phải giảm 30%, bằng với chính sách giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đã công bố.  

Tâm Huyền

Bình luận

Bạn có thể quan tâm