Thông xe cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận và những thử thách cho miền Tây Nam Bộ

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 6:49 13/01/2021 |

Những ngày đầu năm 2021, người dân miền Tây Nam Bộ náo nức với tin vui thông tuyến cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận và khởi công cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ. Tết Tân Sửu, vùng đồng bằng sông Cửu Long có thể đón xuân với lộ trình thông thoáng hơn. Thế nhưng, khu vực trù phú này vẫn đang đối diện nhiều thử thách cho tương lai.

cao tốc trung lương - mỹ thuận
Cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận

Thực trạng các dự án giao thông ì ạch kéo dài ở đồng bằng sông Cửu Long nhiều lần làm nóng lên không khí tranh luận trên diễn đàn Quốc hội. Bởi lẽ miền Tây Nam Bộ là một vùng đất đầy tiềm năng, nhưng vẫn đang gặp trở ngại trong việc kết nối giao thông với đô thị trung tâm TP.HCM.

Sau khi nhiều cây cầu dây văng lần lượt được xây dựng để xóa bỏ sự bất tiện của những chuyến phà, thì vấn nạn kẹt xe vẫn xảy ra thường xuyên. Điều ấy khiến nông sản khu vực này bị hạn chế khả năng cạnh tranh, và du lịch cũng loay hoay khó khăn. Để miền Tây Nam Bộ có cơ hội trỗi dậy, thì bài toán giao thông phải được giải quyết thấu đáo.

Từ tuyến cao tốc TP.HCM – Trung Lương vận hành vào năm 2010 đến nay, quốc lộ 1A vẫn quá tải khi phải gồng gánh một lượng phương tiện khổng lồ mỗi ngày di chuyển cung đường qua tỉnh Tiền Giang về các tỉnh phía nam sông Hậu.

Sau khi thông tuyến cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận để kịp phục vụ người dân đón tết Tân Sửu 2021, thì dự án cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ cũng được khởi công. Dự án cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ là một đoạn trong tuyến cao tốc Bắc – Nam phía đông, nối dài từ Hà Nội đến Cần Thơ dài 1.814km.Đoạn cao tốc từ TPHCM về Cần Thơ dài khoảng 123km, sau khi hoàn thành đoạn TPHCM – Trung Lương dài 40km thì phải chờ đợi mỏi mòn 10 năm mới có thêm 60 km cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận.

Năm 2016, Chính phủtừng phê duyệt chủ trương đầu tư theo hình thức PPP cho dự án cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ. Bộ Giao thông Vận tải cũng đã tổ chức sơ tuyển mời thầu quốc tế vào năm 2018, nhưng lại bất ngờ tuyên bố hủy kết quả.Tháng 4/2020, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc giao cho Bộ Giao thông Vận tải lập kế hoạch triển khai dự án cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ theo hình thức đầu tư công, với mục tiêu thông xe kỹ thuật năm 2021.

Với chiều dài 23 km, dự án cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ có kinh phí khoảng 4.828 tỷ đồng. Nếu kêu gọi được nhà đầu tư mà không phải dùng ngân sách, thì quá lý tưởng.Tuy nhiên, trong bối cảnh đại dịch Covid-19 vẫn đang phủ bóng đen lên nền tài chính toàn cầu, thì tìm kiếm doanh nghiệp tư nhân chịu bỏ vốn cho dự án cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ không hề đơn giản. Nếu cứ kiên định ngồi chờ đáp án hoàn mỹ của bài toán PPP, thì cao tốc về miền Tây Nam Bộ vẫn muôn trùng gập ghềnh.

Đểứng phó dư chấn của Covid-19 gây tê liệt các mô hình dịch vụ thương mại và thất nghiệp tràn lan, biện pháp kích hoạt kinh tế cụ thể nhất và mạnh mẽ nhất là Chính phủ phải tăng cường chi tiêu cho phát triển cơ sở hạ tầng. Bởi lẽ, các dự án quy mô có thể hấp thụ một số lượng lớn lao động có trình độ thấp.

Do đó, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho phép chuyển dự án cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ sang hình thức đầu tư công, là một quyết định đúng đắn. Tại lễ khởi công dự án cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc một lần nữa nhấn mạnh: “Tôi khẳng định cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ được chuyển từ hình thức đầu tư BOT sang đầu tư công là nhằm giảm gánh nặng chi phí cho đồng bằng sông Cửu Long, giảm chi phí cho xuất khẩu nông sản. Tôi đề nghị Bộ Giao thông Vận tải, đơn vị thiết kế, giám sát, tư vấn và thi công trước hết là phải đảm bảo tiến độ, chất lượng công trình tốt nhất. Không để tình trạng làm trước hỏng sau, chất lượng kém. Các tỉnh cũng phải quan tâm sớm tạo đời sống mới để nhân dân vui lòng giao mặt bằng theo đúng quy định. Vì quyền lợi chung của đất nước, của cả vùng, tôi mong đồng bào của chúng ta thực hiện sớm chủ trương bàn giao mặt bằng”.

thông xe cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận
Sơ đồ toàn tuyến cao tốc TP. HCM – Cần Thơ, trong đó có đoạn từ Trung Lương – Mỹ Thuận

Dự án cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ do Bộ Giao thông Vận tải làm chủ đầu tư, Tổng Công ty hạ tầng giao thông Cửu Long được giao nhiệm vụ quản lý. Điểm đầu dự án từ Km107+363,08 (thuộc địa phận phường Tân Hòa, thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long), điểm cuối tại Km130+337 (thuộc địa phận xã Thuận An, thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long). Đó là một phần của giấc mơ kết nối miền Tây Nam Bộ với đô thị trung tâm TPHCM và cả nước.

Tuy nhiên, miền Tây Nam Bộ đâu chỉ đến Cần Thơ, cao tốc Bắc- Nam phải được triển khai đến tận Cà Mau. Đồng thời, cũng đã đến lúc phải tính đến cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng và cao tốc Hà Tiên – Rạch Giá- Bạc Liêu, để miền Tây Nam Bộ vốn nhiều kênh rạch thoát khỏi nỗi ám ảnh “đói đường cao tốc, khát đường giao thông”.

So với cả nước, thì khu vực miền Tây Nam Bộ có rất ít dự án giao thông đường bộ quy mô. Thế nhưng, miền Tây Nam Bộ còn phải đối mặt với nhiều bất cập khác. Phòng Thương mại Công nghiệp VN phối hợp với Trường Chính sách công và quản lý Fulbringt vừa công bố Báo cáo kinh tế thường niên Đồng bằng sông Cửu Long 2020. Đây là bản báo cáo kinh tế thường niên đầu tiên cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cũng là bản báo cáo kinh tế vùng toàn diện đầu tiên trong cả nước. Vì vậy, từ cơ sở này có thể nhìn ra nhiều thách thức phát triển cho miền Tây Nam Bộ.

Theo các chuyên gia kinh tế và các nhà xã hội học, thì Báo cáo kinh tế thường niên Đồng bằng sông Cửu Long 2020 rất cần thiết và kịp thời, như một lời nhắc nhở nghiêm khắc. Bởi lẽ, từ khu vực giàu tiềm năng ấy, những người trẻtuổi đã bỏđi quá nhiềutrong khi một sốđịa phương vẫn đang có kế hoạch tăng trưởng rất cao. Dòng chảy di dân liên tục vài năm qua cho thấy miền Tây Nam Bộ đang chậm phát triển so với tốc độ tăng trưởng chung của Việt Nam và đang dần mất giá trị vùng đất hứa.

Những người biên soạn Báo cáo kinh tế thường niên Đồng bằng sông Cửu Long 2020 không ngần ngại chỉ ra những bất cập đang tồn tại như hạ tầng cơ sở, nhất là giao thông, cảng biển, dịch vụ logistics… ở miền Tây Nam Bộyếu kém khiến chi phí sản xuất ở đây gia tăng. Hiện nay miền Tây Nam Bộ ít thu hút đầu tư nước ngoài, chỉ chiếm 5-6% cả nước. Đồng thời doanh nghiệp ở nơi khác cũng ít đầu tư vào miền Tây Nam Bộ. Trong khi đó các doanh nghiệp trong khu vực, chủ yếu thuộc ngành gạo và thủy sản, vốn đã ít lại phát triển tới ngưỡng nên hạn chế mở rộng, khiến công ăn việc làm cho người dân địa phương không được đáp ứng.

Miền Tây Nam Bộ từng được chia thành những “miệt” đặc thù như miệt vườn, miệt đồng, miệt bưng, miệt biển… nhưng giờ đây những yếu kém về hạ tầng giao thông, kinh tế, giáo dục, biến đổi khí hậu đã ảnh hưởng không riêng địa phương nào. Báo cáo kinh tế thường niên Đồng bằng sông Cửu Long 2020 cho rằng vùng đất của 9 nhánh sông phù sa đang trải qua một loạt những thách thức lớn nhất trong lịch sử hình thành và phát triển của mình, đồng thời đang đứng trước ngưỡng tới hạn của mô hình phát triển cũ.

Nếu mô hình này, bao gồm cả chính sách của nhà nước và tập quán của người dân và doanh nghiệp, không thay đổi, thì tụt hậu là điều không thể tránh khỏi và sự tan rã của Đồng bằng sông Cửu Long chỉ là vấn đề thời gian. Ngược lại, nếu đủ dũng khí và trí tuệ để chuyển sang mô hình phát triển mới, những thách thức hiện nay sẽ trở thành cơ hội to lớn để Đồng bằng sông Cửu Long tăng cường năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững, từ đó mở ra một tương lai xán lạn cho hơn 17 triệu đồng bào cũng như những thế hệ con cháu chúng ta sau này.

Cụ thể hơn, các tỉnh miền Tây Nam Bộcần có một cơ chế điều phối vùng đem lại hiệu quả cao, đó là một cấp chính quyền vùng (dưới cấp quốc gia nhưng trên cấp tỉnh) có quyền lực tài khóa, quy hoạch và nhân sự để theo đuổi lợi ích chung cho toàn vùng chứ không phải riêng lẻ từng địa phương.

Gia Quan

Bình luận

Bạn có thể quan tâm