Thủ tướng đề xuất trồng 1 tỷ cây xanh: Cây cũng có linh hồn

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 6:13 23/11/2020 |

Đề xuất trồng 1 tỉ cây xanh trong 5 năm tới của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã làm nức lòng nhiều người dân Việt Nam, nhất là người quan tâm đến môi trường.

trồng 1 tỷ cây xanh 2
Sự kiện ôm cây trong 1 phút tại Hàn Quốc

Sáng 10/11, trong phần trả lời chất vấn các Đại biểu Quốc hội, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã phát biểu: Thời gian qua, bão chồng bão, lũ chồng lũ đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của hàng triệu người dân ở miền Trung.Nguyên nhân tạo ra hiện tượng mưa lũ, sạt lở thì rất nhiều, thậm chí đã gây ra những cuộc tranh luận tại Quốc hội. Song, Thủ tướng nhấn mạnh: “Bất luận nguyên nhân trực tiếp là gì thì chúng ta vẫn phải tiếp tục bảo vệ rừng, nhất là rừng tự nhiên một cách nghiêm ngặt”. Và ông đã đề xuất sáng kiến trồng 1 tỷ cây xanh trong 5 năm tới, trồng cả ở các khu đô thị thuộc các thành phố lớn.

Đề xuất trồng 1 tỷ cây xanh của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã làm nức lòng nhiều người dân Việt Nam, nhất là những ai quan tâm đến môi trường, bảo vệ môi trường. Song làm thế nào để sáng kiến trồng 1 tỷ cây xanh ấy sớm trở thành hiện thực, hơn thế, có hiệu quả cao?

Thiết nghĩ, việc đầu tiên, cần phải truyền thông đến đông đảo quần chúng nhân dân để mọi người đều có ý thức trồng cây gây rừng. Thời chiến tranh, đánh giặc ngoại xâm bảo vệ Tổ quốc là yêu nước thì thời nay, trồng cây gây rừng, bảo vệ thiên nhiên cũng là yêu nước. Điều này, chúng ta có thể tham khảo cách làm của các nước phương Tây, đặc biệt là Hàn Quốc.

Trước kia, ở các nước phát triển, tiến trình đô thị hóa quá nhanh khiến nhiều mảng cây xanh bị chặt hạ cho các dự án hạ tầng, công xưởng, nhà máy, khu đô thị, các trung tâm thương mại… Và người phương Tây đã phải trả giá đắt cho chuyện này. Nhưng nay, ở hầu hết các thành phố lớn, nhiều công viên cây xanh mọc lên, tạo thành những khu rừng mini trong phố. Thậm chí, ngay cả khu nghĩa trang hay sân thể thao cũng rợp bóng cây xanh.

Xứ sở kim chi cũng thế. Trước đây, đất nước này được xem là một trung tâm công nghiệp bụi bặm, không khí bị ô nhiễm trầm trọng. Bởi nhiều khu rừng bị tàn phá do các hoạt động khai thác mỏ, khai thác gỗ nhằm đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa. Nhưng nay, Hàn Quốc được biết đến là quốc gia thành công trong việc cải tạo môi trường.

Nhiều năm qua, ý thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường, Chính phủ Hàn Quốc đã phát động nhiều chiến dịch lớn với những “chiêu độc” nhằm khuyến khích người dân trồng và bảo vệ cây xanh. Ví như nhân ngày Quốc tế rừng 21/3, Chính phủ Hàn Quốc đã tổ chức một loạt hoạt động thiết thực để thể hiện tình yêu với cây cối, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ cây xanh trong cộng đồng. Trong đó, đặc biệt nhất là “sự kiện ôm cây trong một phút” tại một khu rừng ở phía Bắc Thủ đô Seoul. Hơn 1.000 người đã đăng ký tham dự và đã ôm cây tới tận 10 phút thay vì một phút như dự kiến. Họ đều rất vui vẻ và hạnh phúc.

Người dân Hàn Quốc được khuyến khích trồng càng nhiều cây càng tốt, đặc biệt là những cây dễ trồng, tăng trưởng nhanh, tán rộng để phủ xanh các đô thị càng sớm càng tốt.Những chiến dịch quốc gia như vậy đã đem lại hiệu quả thiết thực. Đất rừng của Hàn Quốc đã tăng gấp đôi kể từ năm 1950 và khoảng 2/3 diện tích đất nước này đã được bao phủ trong tán cây xanh. Bảo vệ môi trường thực tế đã trở thành khẩu hiệu quốc gia của Hàn Quốc.

Điều thứ 2, việc trồng cây, gây rừng, phủ xanh đồi trọc là ý tưởng rất hay, rất đúng và sẽ có hiệu quả lâu dài trong việc hạn chế thiên tai, lũ lụt. Song trồng loại cây gì để có tác dụng làm lá chắn chống lũ lụt thì chúng ta phải nghiên cứu kỹ. Vì thực tế hiện nay, nhiều nơi trồng toàn rừng keo, cao su, bạch đàn… Những loại cây này chỉ có giá trị về kinh tế nhằm cải thiện đời sống chứ không thể ngăn cản được lũ ống, lũ quét như rừng tự nhiên.

Điều thứ 3, quan trọng không kém, đó là đồng thời với việc trồng cây gây rừng, chúng ta phải bảo vệ quyết liệt những khu rừng nguyên sinh ỏn sót còn lại. Hàng chục năm qua, tình trạng phá rừng đã trở thành một trong những vấn nạn nhức nhối ở Việt Nam, khiến nước ta có tỉ lệ phá rừng nguyên sinh đứng thứ 2 trên thế giới, chỉ sau Nigeria. Nguyên nhân mất rừng thì quá nhiều. Đó là sự yếu kém trong công tác bảo vệ rừng, sự thông đồng, cấu kết, tiếp tay, chia chác của giới chức hữu quan cũng như nhiều cán bộ kiểm lâm đã tiếp tay cho bọn lâm tặc… Đáng buồn hơn, hình thức phá rừng ngày càng tinh vi, trắng trợn như phê duyệt các dự án đầu tư chuyển đổi rừng với sự tiếp tay của một số chính quyền địa phương.

Theo số liệu mới nhất của Tổng cục lâm nghiệp, Việt Nam đạt 14,6 triệu ha đất có rừng vào năm 2019 với độ che phủ ước đạt gần 42%. Nhưng trên toàn lãnh thổ Việt Nam, những khu rừng nguyên sinh còn nguyên chỉ có 0,25%. Cho nên, chẳng có gì ngạc nhiên khi đi hầu khắp các vùng sâu, vùng xa suốt một dải Tây Bắc, đâu cũng thấy đồi trọc, núi trọc. Đã đến lúc, chúng ta cần quyết liệt bảo vệ từng mét vuông rừng nguyên sinh, rừng phòng hộ bằng việc dẹp sạch nạn lâm tặc, quản lý rừng thật chặt không để dân phá rừng làm nương rẫy. Trồng cây để phục hồi diện tích rừng đã mất là việc cần làm ngay. Song bảo vệ rừng, nhất là rừng nguyên sinh, là việc khẩn thiết trước mắt. 

Đề cập đến vấn đề này, vẫn trong phiên trả lời chất vấn đại biểu Quốc hội, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định từ đầu nhiệm kỳ, ông đã yêu cầu đóng cửa rừng tự nhiên và sắp tới cần nhất quán với quan điểm đó.“Độ che phủ rừng hiện nay của chúng ta đã tăng trở lại trên 42%, song so với nhiều nước thì vẫn còn thấp. Do đó, chúng ta phải tiếp tục trồng cây, gây rừng, làm cho Tết trồng cây trở thành một hoạt động thực chất hơn nữa”, Thủ tướng nói. Thực chất hơn nữa, nghĩa là chúng ta vẫn còn làm hời hợt, hình thức, chưa thực sự hiệu quả?

Cũng nóivề vấn đề trồng cây, Tổng bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã có lần phê phán chuyện nhiều vị lãnh đạo ở các địa phương trồng cây mà đi găng tay trắng muốt, cán xẻng thì quấn vải xanh đỏ, cầm ô-doa tưới nước thì có người che ô. Xúc vài xẻng đất lấy lệ rồi người thì bưng chậu nước, kẻ đưa khăn bông trắng muốt đến tận nơi rửa, lau tay. Rất phản cảm.

Làm thế nào để Tết trồng cây trở nên thực chất, hiệu quả và đi vào đại chúng? Thiết nghĩ, cần bắt đầu từ việc thay đổi một cách sâu sắc nhận thức cho mọi người về vấn đề bảo vệ môi sinh, môi trường và biến đổi khí hậu Trái Đất. Biết bao năm qua, chúng ta đã đối xử với người mẹ thiên nhiên, người mẹ Trái Đất quá tàn nhẫn. Toàn thể nhân loại và muôn loài vật, cỏ cây… có một ngôi nhà chung là quả địa cầu. Nhưng vì cái lợi trước mắt, cái lợi của riêng mình mà chúng ta đã phá hủy môi sinh của núi rừng, biển cả.

trồng 1 tỷ cây xanh
Người Việt quan niệm “vạn vật hữu linh”, cái cây, ngọn cỏ cũng có linh hồn

Theo Thiền sư Thích Nhất Hạnh, sở dĩ phần lớn chúng ta không hành động gì để đối phó lại trước nguy cơ trái đất bị hâm nóng, cho dù đã có vô số các chứng cứ khoa học, là vì chúng ta không có khả năng tự cứu mình khỏi những khổ đau của tự thân thì làm sao có thể lo lắng cho vận mệnh của đất Mẹ. Nếu nhận thấy tính cách tương tức của vạn vật trong vũ trụ, chúng ta sẽ vượt thoát ý niệm cho rằng, chúng ta là những thực thể tách biệt. Khi đó, tình thương, lòng từ bi trong ta sẽ trở nên rộng lớn và chính năng lượng đó thôi thúc ta hành động để bảo hộ đất Mẹ.

Tổ tiên người Việt từng quan niệm: “Vạn vật hữu linh”. Cái cây, ngọn cỏ cũng có linh hồn. Vì thế, phải ứng xử với chúng như với con người. Nhà thơ Trần Đăng Khoa kể, hồi nhỏ, mẹ thường sai ông ra vườn hái trầu. Bà dặn, nhớ vặn to ngọn đèn, để cây trầu nhận ra chủ, không phải là kẻ trộm. Trước khi hái, phải nói: “Trẩu trẩu trầu trầu. Mày làm chúa tao. Tao làm chúa mày. Tao không hái ngày. Thì tao hái đêm. Tỉnh dậy cho tao hái”. Không nói như vậy, giàn trầu sẽ lụi.

Khi bà ngoại ông mất, mẹ xé chiếc khăn tang ra thành hàng trăm mảnh nhỏ, dúi vào tay ông, bảo: “Con hãy ra vườn đeo tang cho cây cối đi, không cây nó héo lụi mất. Bà mất rồi. Con thấy cây cối nó có buồn không?”. Nghe lời mẹ, nhà thơ Trần Đăng Khoa ra vườn, nước mắt ướt nhèm, lụi cụi đeo tang cho từng cây trầu, cây cau, cây na… Cả khu vườn trắng xoá một màu tang tóc.

trồng 1 tỷ cây xanh 1
Tục “chít” khăn tang cho cây kho có người nhà qua đời ở một số nơi tại Việt Nam

Nhà thơ Đỗ Thị Tấc nhiều lần tâm sự với tôi rằng mỗi lần đi công tác xa về, việc đầu tiên là chị chạy ra vườn, trò chuyện với cây. Chị cảm nhận rất rõ, cái cây buồn vì nhớ chị. Mỗi khi cắt tỉa lá cành, chị đều bảo: “Để tao cắt tóc cho mày nhé” vì chị sợ cây nó đau. Chị dạy con về tình thương cũng bắt đầu từ việc dạy con yêu cây. Một người biết yêu thương từng cái cây, ngọn cỏ thì người đó khó có thể sống ác, làm điều ác được.

Trở lại với đề xuất trồng 1 tỷ cây xanh của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc. Trồng 1 tỷ cây xanh đã khó song chăm sóc, giữ gìn cho chúng thành những cánh rừng vâm váp để ngăn ngừa lũ lụt càng khó hơn nếu không quyết liệt bảo vệ rừng và cao hơn, không bắt đầu từ nhận thức: “Vạn vật hữu linh” – Cây cũng có linh hồn và “Vạn vật nương tựa vào nhau” – con người không thể sống tách rời thiên nhiên.

Hoàng Anh Sướng

Bình luận

Bạn có thể quan tâm