Cách nào để tội phạm tham nhũng không thể lợi dụng khuyết tật của quan chức?

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 6:16 25/12/2020 |

Bên lề Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác phòng chống tham nhũng được tổ chức trực tuyến vào ngày 12/12 với sự tham dự của 5.000 đại biểuở 82 điểm cầu trên cả nước, Phó Ban Nội chính Trung ương – Nguyễn Thái Học cho rằng: “Sẽ không bao giờ hết tham nhũng vì tham nhũng được coi là khuyết tật của quyền lực. Ở đâu có quyền lực thì ở đó có nguy cơ phát sinh tham nhũng. Nếu như có thể chế tốt, có nhiều giải pháp kiềm chế, phòng ngừa chặt chẽ, nghiêm ngặt thì tham nhũng ở đó khó có cơ hội để phát triển, chứ không thể kỳ vọng một xã hội hoàn toàn không còn tham nhũng”. Đây là một ý kiến chân thành và gợi mở nhiều suy ngẫm.

tội phạm tham nhũng 1
Cuộc chiến chống tham nhũng cũng giống như cuộc chiến chống lại cái xấu và cái ác

Cuộc chiến chống tham nhũng cũng giống như cuộc chiến chống lại cái xấu và cái ác, luôn đòi hỏi niềm tin và hy vọng của cộng đồng. Theo kết quả điều tra dư luận xã hội do Ban Tuyên giáo trung ương tiến hành mới đây, đa số ý kiến người dân (93%) bày tỏ tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng trong đấu tranh phòng chống tham nhũng.

Cuộc chiến chống tham nhũng ở Việt Nam thời gian gần đây đã có những thành tựu rất rõ rệt. Điều này không những được người dân trong nước hoan nghênh mà còn được các tổ chức quốc tế ghi nhận. Tổ chức Minh bạch Quốc tế mỗi năm đều công bố Chỉ số Cảm nhận tham nhũng đối với 180 quốc gia và vùng lãnh thổ. Năm 2019, Chỉ số Cảm nhận tham nhũng tại Việt Nam đạt 37/100 điểm, xếp thứ 96/180. Nghĩa là so với năm 2018, thì Việt nam đã tăng 21 bậc trên bảng xếp hạng của Tổ chức Minh bạch Quốc tế.

Nhiều vụ án tham nhũng phức tạp đã được xử lý đúng tinh thần“nói đi đôi với làm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, không có đặc quyền”, như vụ án Dương Chí Dũng; vụ án Vũ Quốc Hảo; vụ án Huỳnh Thị Huyền Như; vụ án Phạm Công Danh; vụ án Hà Văn Thắm; vụ án Giang Kim Đạt; vụ án Đinh La Thăng; vụ án Trịnh Xuân Thanh; vụ án Phan Văn Anh Vũ (Vũ Nhôm); vụ án Đinh Ngọc Hệ (Út trọc); vụ án đánh bạc và tổ chức đánh bạc xảy ra tại Phú Thọ và một số địa phương;…

Với quyết tâm “lò đã nóng, củi tươi cũng cháy”, cuộc chiến chống tham nhũng đã thi hành kỷ luật hơn 87 nghìn cán bộ, đảng viên, trong đó, có trên 3.200 đảng viên bị kỷ luật liên quan đến tham nhũng; đã thi hành kỷ luật hơn 110 cán bộ thuộc diện trung ương quản lý (27 ủy viên Trung ương Đảng, nguyên ủy viên Trung ương Đảng, 4 ủy viên Bộ Chính trị, nguyên ủy viên Bộ Chính trị, hơn 30 sĩ quan cấp tướng trong lực lượng vũ trang).

Bên cạnh việc tập trung chỉ đạo xử lý nghiêm các sai phạm, công tác thu hồi tài sản tham nhũng cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Việc kê biên, thu giữ tài sản trong nhiều vụ án tham nhũng, kinh tế nghiêm trọng đạt khá cao. Tỉ lệ thu hồi tài sản tham nhũng trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế được nâng lên rõ rệt. Nếu như năm 2013, tỉ lệ thu hồi tài sản tham nhũng trong giai đoạn thi hành án chỉ đạt dưới 10%, thì bình quân giai đoạn 2013 – 2020 đạt 32,04%. Ví dụ, vụ án Giang Kim Đạt thu lại được hơn 300 tỉ đồng; vụán Hứa Thị Phấn thu lại được hơn 10.000 tỉ đồng; vụán Ngân hàng Đông Á thu lại được hơn 2.000 tỉ đồng; vụán Phạm Công Danh (giai đoạn I) thu lại được hơn 6.000 tỉ đồng; vụán Đinh La Thăng thu lại được hơn 20 tỉ đồng; vụán Trịnh Xuân Thanh thu lại được hơn 45 tỉ đồng; vụán AVG thu lại được hơn 8.500 tỉ đồng…

Trong năm 2020, dù tăng cường ứng phó đại dịch toàn cầu, thì nhiều vụ án tham nhũng tại Việt Nam vẫn được phát hiện và đưa ra xét xử, tiêu biểu như vụ án “vi phạm quy định đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” xung quanh việc nâng khống giá máy xét nghiệm Covid-19 mà Chủ tịch Quốc hội – Nguyễn Thị Kim Ngân gọi là “ăn quá dày”. Cho nên, Chỉ số Cảm nhận tham nhũng ở Việt Nam chắc chắn còn được cải thiện trong tương lai gần. Tuy nhiên, công tác phòng chống tham nhũng không thể chỉ trông cậy vào sự bao quát của Ban chỉ đạo phòng chống tham nhũng trung ương, mà mỗi địa phương cũng phải tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, phát hiện, xử lý tham nhũng ở cơ sở, để khắc phục tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”.

Đặc biệt, tệ nạn “tham nhũng vặt” cần có biện pháp đẩy lùi hiệu quả. Do đó, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân TPHCM – Nguyễn Thị Lệ đã nhấn mạnh: “Trong quy trình, thủ tục giải quyết hồ sơ hành chính, quan trọng hơn hết là phải đảm bảo thời gian trả hồ sơ cho người dân, doanh nghiệp và giảm bớt sự phiền hà của người dân. Lãnh đạo cơ sởcần vận động đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức hết lòng, hết sức vì công việc, với nhiệm vụ được giao để kéo giảm tình trạng “cò giấy tờ” tồn tại như hiện nay”.

Tội phạm tham nhũng xuất phát từ động cơ cá nhân, nhưng không thể tác oai tác quái trong giới hạn cá nhân. Tham nhũng luôn gắn chặt với lợi ích nhóm. Nói cách khác, tham nhũng là một chuỗi liên minh giữa “thầy” và “tớ” nhằm vơ vét cho thỏa lòng tham. Chỉ riêng sai phạm trong quản lý thu phí đối với dự án đường cao tốc TPHCM – Trung Lương, hai bị cáo từng đứng đầu Bộ Giao thông Vận tải cùng 18 bị cáo khác gây thất thoát của Nhà nước tổng số tiền 725 tỉ đồng.

Do vậy, Ban chỉ đạo phòng chống tham nhũng quốc gia lưu ý nhiệm vụ then chốt là phải tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát để bảo đảm quyền lực được vận hành công khai, minh bạch, đúng đắn, không bị“tha hóa”; phân công, phân cấp gắn với giao quyền, ràng buộc trách nhiệm, đồng thời thực hiện nghiêm việc xử lý, điều chuyển, miễn nhiệm, thay thế cán bộ có biểu hiện tham nhũng gây nhiều dư luận; xử lý nghiêm trách nhiệm người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng trong cơ quan, tổ chức, đơn vị do mình quản lý, phụ trách; và quan trọng hơn là phải ngăn ngừa tận gốc những sai phạm, khuyết điểm một cách căn cơ, bài bản bằng các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nói một cách hình ảnh là phải “nhốt quyền lực vào trong lồng cơ chế”.

Phải tăng cường giám sát việc sử dụng quyền lực của cán bộ lãnh đạo, nhất là người đứng đầu, tăng cường giám sát trong nội bộ tập thể lãnh đạo; công khai quy trình sửdụng quyền lực theo pháp luật để cán bộ, nhân dân giám sát. Tổng Bí thư – Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh: “Cán bộ lãnh đạo các cấp phải ghi nhớ, bất cứ ai cũng không có quyền lực tuyệt đối ngoài pháp luật, bất kỳ ai sử dụng quyền lực đều phải phục vụ nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân và tự giác chịu sự giám sát của nhân dân. Công quỹ là của công cho nên một xu, một hào cũng không được chi dùng bừa bãi; công quyền là vì dân cho nên không được mảy may vì riêng tư; phải thật sự chí công vô tư, công tư phân minh, công trước tư sau, vì công mà quên tư; mọi việc đều xuất phát từ dân, vì dân”.

tội phạm tham nhũng 2
Chỉ riêng sai phạm trong quản lý thu phí đối với dự án đường cao tốc TP.HCM – Trung Lương, các bị cáo gây thất thoát của Nhà nước tổng số tiền 725 tỉ đồng

Để tham nhũng không còn là khuyết tật của quyền lực, thì phải có một cơ chế để những quan chức không thể tham nhũng, không cần tham nhũng và không dám tham nhũng. Kết quả điều tra tâm lý tội phạm đã chứng minh, trộm cướp mỗi khi hành động đều sợ hãi ba yếu tố: đèn sáng, chó sủa và cảnh sát. Tham nhũng cũng giống như trộm cướp, chỉ thay đổi ít nhiều về sự khắc chế. Thứ nhất, “đèn sáng” là sự công khai và minh bạch. Thứ hai, “chó sủa” là sự giám sát của dư luận. Thứ ba, “cảnh sát” là những quy định chặt chẽ và những trừng phạt thích đáng.

Chống tham nhũng là một cuộc chiến để giành thắng lợi kép, vừa lấy lại tài sản cho Nhà nước vừa lấy lại đạo đức cho nhân quần. Do vậy, không thể lấy nguyên lý mơ hồ “tham nhũng là khuyết tật của quyền lực” để nao núng trước loại tội phạm cực kỳ nguy hiểm này. Ai cũng biết cuộc chiến chống tham nhũng, tội phạm tham nhũng rất khó khăn và nhiều thử thách, nhưng không ai có quyền nản chí. Đối đầu với tội phạm tham nhũng, kiên trì chưa chắc đã thành công tuyệt đối, nhưng buông xuôi thì nhất định thất bại ê chề./.

Gia Quan

Bình luận

Bạn có thể quan tâm