fbpx

Tổng kết năm học nào, điểm 10 cũng nhiều như sao trên trời!

Đăng lúc: 8:00 01/06/2019 -

Trước đây, học sinh được điểm 9, điểm 10 thật là hiếm hoi. Bây giờ, tiết học thường cũng như tổng kết năm học, điểm 9, điểm 10 tưng bừng.

Điểm 10 như mưa rào mùa hạ, như sao chi chít trên trời
Điểm 10 như mưa rào mùa hạ, như sao chi chít trên trời

Những năm 60, 70, 80 của thế kỉ trước, học sinh được điểm 9, điểm 10 thật là hiếm hoi. Điểm 10 văn lại càng vắng bóng. Thời tôi đi học phố thông 40 năm trước, suốt ba năm cấp ba “dăm thì mười họa” mới có học sinh được điểm 10 Toán, Lý, Hóa, còn môn văn thì không. Được điểm 10 là biết ngay. Vang động toàn trường. Học sinh được điểm 10 được tuyên dương toàn trường buổi chào cờ thứ hai đầu tuần trong con mắt thèm muốn, nể phục như thần tượng của đám học sinh đầy khao khát. Tôi được tiếng là học sinh giỏi văn, nhưng cả năm may ra cũng chỉ được vài điểm 8. Chỉ khi đi thi học sinh giỏi văn của tỉnh thì mới được điểm 9 là cao nhất.

Cả đời học hành của tôi, của nhiều bạn bè tôi chưa bao giờ được điểm 10. Ông bạn tôi là giáo sư, tiến sĩ toán, mà thời học học phổ thông cũng chỉ vài ba lần được điểm 10. Tôi cũng lấy làm lạ: Văn được điểm 10 thì khó, chứ toán làm bài  đáp số nào thầy cũng đáng chữ Đ (đúng), có nghĩa là không sai bài tập nào, và giải cũng đúng quy trình đi đến kết quả đúng, chứ không giải tắt, nhưng thầy cũng chỉ cho đến điểm 9 là cùng. Còn 1 điểm nữa, không cho, có thể thầy trừ vào viết chữ và trình bày không đẹp, hoặc thầy ngăn chặn tính tự kiêu tự đại và tâm lý dễ thỏa mãn dừng lại của học trò chăng?

Bây giờ, tiết học thường cũng như sơ kết học kỳ, tổng kết năm học… điểm 9, điểm 10 tưng bừng. Điểm 10 như mưa rào mùa hạ, như sao chi chít trên trời. Cả tổ điểm 10, cả lớp điểm 10. Tất nhiên là giấy khen cũng cả lớp. Trên mạng vừa rồi xuất hiện nhiều cô giáo khoe ảnh lớp học. Cô đứng cuối lớp nhìn lên, các trò mặc đồng phục ngồi ghế mỗi em cầm một tờ giấy khen giơ trước ngực với nỗi niềm đầy tự hào và hân hoan. Khen 100% mà, không có em nào là không giấy khen. Điển hình có 1 trường trung học cơ sở ở thành phố Vũng Tầu, một lớp 6 sĩ số 43 học sinh thì 42 em học sinh giỏi, chỉ 1 em học sinh khá. Cuối cùng, cả lớp 43 em đều được tặng giấy khen.

Cần ghi nhớ rằng: trường này không phải trường chuyên, cũng không phải trường chất lượng cao, mà kết quả giỏi và giấy khen phát đại trà như thế thì cái sự giỏi và tuyên dương có mất thiêng, mất ý nghĩa không? Nghĩ mà thương các thầy cô hiệu trưởng phải mỏi tay ký giấy khen thưởng. Cô và trò thì chắc chắn mừng vui rồi. Nhưng những người quan tâm đến sự học nước nhà thì chả biết vui hay buồn? Có một nghịch lý cần phải hóa giải là: Giáo viên suốt ngày kêu Bộ giảm tải. Học sinh và phụ huynh bốn mùa than thở: Chương trình học nặng quá, nhiều môn, lắm bài quá. Khó học. Khó nhớ. Học hành không còn cảm xúc. Nhưng, làm sao lắm điểm 9, nhiều điểm 10 như thế?

Cắt nghĩa ra sao khi thời nay sự học mưa sao điểm giỏi? Sơ kết điểm giỏi, tổng kết càng nhiều điểm giỏi? Một kết quả mưa điểm 10, nhưng lại có nhiều nguyên nhân: Điểm 10 của học sinh học giỏi thật sự? Điểm 10 của học sinh quay cóp, chép tài liệu, chép bài nhau? Điểm 10 của phụ huynh? Điểm 10 của thầy cô? Điểm 10 của bệnh thành tích ngành giáo dục?

Triết lý nhận thức là một quá trình, nhưng bao giờ tri thức và tài năng cũng phát triển theo đồ hình cái nón. Càng lên đến đỉnh chóp thì càng ít người tài năng. Người tài ít mà người trung bình và yếu thì nhiều là tất nhiên. Công bằng mà nói, học trò giỏi xuất sắc cũng có, nhưng ít, hiếm. Bằng tài năng và học hành tử tế nghiêm túc, có những em giải quyết chương trình học phổ thông không mấy khó khăn, điểm 9 điểm 10 là của các em thực sự. Song, cũng có em điểm giỏi không phải của mình, mà từ đâu đó dội xuống. Không được điểm 9, điểm 10 thì cô giáo giận, phụ huynh tức. Em nào cũng phải gồng sức lên, quyết giành cho được điểm 9, điểm 10 bằng mọi giá. Quay cóp chép bài. Mang tài liệu vào lớp. Khóc lóc xin cô tăng điểm… Đủ cả. Nhân cách bị lệch lạc phần nào cũng bởi cuộc chiến giành giật điểm giỏi.

Dân gian có câu: “Lợi bất cập hại” và “Gậy ông lại đập lưng ông”. Áp lực điểm giỏi đến từ nhà trường, cô giáo, phụ huynh, khiến học trò nào cũng… gắng gượng, gồng mình quá sức. Hậu quả của mưa điểm giỏi là học sinh mệt mỏi, con cái gầy mòn. Để được điểm 10 các em phải chịu áp lực rất lớn. Có em phải kêu lên: “Hàng tá tài liệu, bài vở cần học khiến em cũng cảm thấy kiệt sức”. Vả lại, có quá nhiều thứ phải học, đến vài chục phút nghỉ ngơi cũng không. Trên mạng lan truyền bộ ảnh một em học sinh lớp 12 chụp các tư thế ngủ: dựa vào cây ngủ, gục bàn ngủ, nằm gục vào lan can ngủ, nằm chéo sà xép ngủ… Vậy mà, được dân mạng đồng cảm, chia sẻ; vì hiện thực ấy đúng với những gì các em phải trải qua.

Con phấn đấu đạt điểm 10, bố mẹ cũng quyết liệt giành điểm 10. Điểm 10 của bố mẹ cũng lắm nỗi bi ai. Không may, con bị điểm 7, điểm 8 về nhà bố đánh, mẹ mắng mỏ; phụ huynh nào nhẹ thì cũng lặng im làm mặt giận. Có bà mẹ chì chiết: Con người ta toàn được 9, được 10; con nhà mình thì mỏi mắt chờ trông. Đi làm nghe bạn bè khoe con cái mà mẹ tủi thân muốn khóc.” Sợ cô giáo không bằng sợ mẹ. Cứ nhìn thấy, là mẹ kêu học đi học đi. Có học trò được điểm 9 mà không dám về nhà vì mẹ cuồng điểm 10. Có học sinh than thở “Để học giỏi rất mệt. Bị bố nhắc. Mẹ ngồi bên kèm. Con phải học thêm ngoài giờ học”. Dường như phụ huynh chẳng bao giờ hài lòng với điểm số của con mình. Được điểm 8, mẹ không hài lòng muốn con được điểm 9. Được điểm 9 lại muốn con được điểm 10. Giá như có thang điểm 11 thì phụ huynh cũng khao khát, bắt con mình giành bằng được.

Áp lực điểm giỏi gây ra bệnh thành tích
Áp lực điểm giỏi gây ra bệnh thành tích

Học sinh giỏi và xuất sắc nhiều như thế, dĩ nhiên thầy cô cũng giỏi và xuất sắc. Mùa điểm 10 thuộc về công lao các thấy cô, thành tích của nhà trường. Đã là thành tích thì được đem để ví dụ, để tuyên dương, để xét thưởng, lên lương, lên chức, để so sánh với trường bạn. Điểm 10 của cá nhân học sinh sẽ thành điểm 10 của cô, của tổ giáo viên, của công đoàn trường, của phụ nữ trường, đoàn trường, và dĩ nhiên là của trường, của phòng giáo dục, của sở. Ở đâu cũng đem kết quả dạy và học toàn điểm giỏi ấy vào bản báo cáo cuối năm. Báo cáo kêu như chuông, như là niềm tự hào. Điểm mười do bệnh thành tích mà ra. Thành tích lại bắt nguồn từ thói háo danh, thua chị kém em một tí là không chịu được. Bao nhiêu danh hiệu đổ lên đầu giáo viên, hiệu trưởng phải phấn đấu: “Trường chuẩn quốc gia”, “lớp giỏi”, “giáo viên dạy giỏi”, “học sinh giỏi”… Thế là cô chủ nhiệm dễ tính, sốt ruột, mà cô bộ môn cũng sốt ruột dễ tính phóng bút chấm điểm 9, điểm 10. Học sinh được điểm xuất sắc cứ ảo tưởng nghĩ rằng mình tài giỏi, mà không biết cả thầy cô, cả phụ huynh, cả nhà trường làm nên điểm 10.

Nhà thơ Samuel Johnson người Anh nói rằng: “Tương lai được mua bằng hiện tại”. Hiện tại hành động như thế nào thì tương lai sẽ gặt hái như thế. Điểm 9, điểm 10 ảo hay điểm 1, điểm 2 thực chất chưa nói được gì về tương lai của đứa bé. Thành công của một con người là tổng hợp nhiều yếu tố: ý chí, niềm đam mê, nền tảng kiến thức chuyên môn, kỹ năng làm việc và giao tiếp, môi trường phù hợp, may mắn…, thậm chí có người còn nói phụ nữ đẹp đã bảo đảm 50% của thành công. Không phải học trò nào được điểm 10 thì tương lai cũng thành đạt. Chẳng phải học trò nào bị vài ba điểm kém sau này cũng trở thành người thất bại.

Tôi có anh bạn nhà nghèo, anh ấy chủ trương giành thời gian, tạo điều kiện hợp lý cho con ăn học: mua tài liệu, học thêm ngoại ngữ, vợ chồng còng lưng làm các việc nặng dành thời gian cho con học bài, đưa con đến thầy giỏi để phụ đạo với thời gian hợp lý… Đứa con học xong đại học thi được học bổng toàn phần đi Nhật học thạc sĩ và tiến sĩ. Thay vì đem tiền thuê nhà, trả tiền ăn, tiền tài liệu, đóng học phí cho con, thì bạn tôi đầu tư ban đầu cho con đủ tri thức thi được học bổng toàn phần, ăn học 5 năm không phải mất đồng nào, mà nó còn để ra được một khoản không tiêu hết. Đầu tư vào giáo dục, nâng cao tri thức của vợ chồng anh bạn tôi xem ra rất có hiệu quả. Hiệu quả ở chỗ: đầu tư cho con tích luỹ tri thức, chứ không đầu tư để thu nhận những điểm 9, điểm 10. Đầu tư lấy điểm 10 của thầy cô chắc chắn sẽ được tuyên dương toàn trường, được giấy khen của cô hiệu trưởng, được tiếng thơm, phụ huynh mát mày mát mặt với người thân và bạn bè. Nhưng, nếu không có sự hỗ trợ bằng tiền, chưa chắc đã thi đỗ đại học trong nước, chưa chắc đi ra ngoài biên giới học tiếp bằng chính kiến thức được định lượng giỏi xuất sắc ấy.

Xin đừng lấy điểm 9, điểm 10 là kết quả nỗ lực khát khao của người lớn để làm thước đo học lực của học sinh. Bởi “tương lai được định đoạt từ hiện tại”.

Bình luận