fbpx

“Trạm thu phí” đổi thành “trạm thu tiền” như một trò chơi ngôn ngữ?

Đăng lúc: 6:35 21/05/2019 -

Dự thảo mới đang được Bộ GTVT lấy ý kiến rộng rãi nhằm thay thế Thông tư số 149/2016, có một khái niệm khác được đưa ra: Trạm thu tiền dịch vụ sử dụng đường bộ!

Bộ GTVT lại đề xuất đổi tên “Trạm thu phí” thành “Trạm thu tiền”

Nếu dự thảo được ban hành, công chúng sẽ phải tiếp nhận một tấm biển có tên gọi độc đáo “Trạm thu tiền” khi đi ngang những cung đường dày đặc các dự án nâng cấp hoặc mở rộng hạ tầng giao thông! Trong khi người dân cả nước vẫn đang ngao ngán về sự bất cập của các dự án BOT, thì các chuyên gia Bộ GTVT đang cố tình phô diễn khả năng sử dụng ngôn ngữ biến hóa khôn lường chăng?

Theo lý lẽ đầy biện chứng của những người soạn thảo, thì các tên gọi trước đây như “Trạm thu phí” hoặc “Trạm thu giá” đều không chính xác khi áp dụng với Luật giá. Liệu cái tên gọi “Trạm thu tiền” có phù hợp thực tế cuộc sống và phù hợp tinh thần văn bản quy phạm pháp luật hay không, thì chưa ai dám chắc.

Người tham gia giao thông chỉ biết rằng, sự thay đổi về mặt ngôn ngữ hoàn toàn không thay đổi bản chất của những trạm thu phí đã và đang đặt nhầm vị trí, từ hiện tượng hai trạm thu phí không đảm bảo khoảng cách tối thiểu 70 km theo quy định đến hiện tượng trạm thu phí đặt trên con đường nọ lại nhân danh thu phí cho con đường kia.

Thay vì kiểm tra, giám sát và xử lý những bức xúc đang tồn tại xung quanh các trạm thu phí, thì Bộ GTVT lại tỏ ra hứng thú với chuyện cân đong giá trị thuyết phục của “Trạm thu phí”, “Trạm thu giá” với “Trạm thu tiền”!

Năm 2016, Bộ GTVT viện dẫn Luật phí và lệ phí để đổi tên “Trạm thu phí” thành “Trạm thu giá” khiến dư luận một phen nổi sóng. Tại diễn đàn Quốc hội tháng 6/2018, Bộ trưởng Bộ GTVT – Nguyễn Văn Thể xin rút kinh nghiệm để tìm tên gọi khác, nhưng Chủ tịch Quốc hội – Nguyễn Thị Kim Ngân đã phản biện rõ ràng: “Không việc gì phải nghiên cứu hay trình gì nữa, cứ đưa về tên cũ “Trạm thu phí” là ổn.

“Trạm thu phí” là cái tên rất đúng và quen gọi, không có lý do gì để đổi. Nếu Bộ GTVT cứ nghiên cứu rồi trình thì sẽ rất mất thời gian, không cần thiết”. Bây giờ, Bộ GTVT lại bỏ công bỏ của để kiến thiết “Trạm thu tiền” thì thật khó hiểu!

Nếu dự thảo được ban hành, công chúng sẽ phải tiếp nhận một tấm biển có tên gọi độc đáo “Trạm thu tiền”

Phó Giáo sư – Tiến sĩ Ngô Trí Long, một chuyên gia kinh tế-tài chính lại có cách nhìn đồng cảm về “Trạm thu tiền” đang nhăm nhe hiện hình trong tương lai: “Sự chuyển đổi này hoàn toàn phù hợp với bản chất kinh tế của nó trong nền kinh tế thị trường. Nghị định 149/2016 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Giá xác định rõ về thẩm quyền và trách nhiệm định giá của các cơ quan quản lý nhà nước.

Theo đó, điểm e khoản 2 Điều 8 nghị định này xác định bộ trưởng Bộ GTVT có trách nhiệm quy định giá đối với dịch vụ sử dụng đường bộ gồm: “Đường quốc lộ, đường cao tốc các dự án đầu tư xây dựng đường bộ để kinh doanh…”.

Như vậy, nếu hệ thống hạ tầng đường bộ do Nhà nước đầu tư, tiền thu được gọi là phí sử dụng đường bộ. Khi tư nhân tham gia đầu tư, không còn là dịch vụ công, nếu gọi là phí sử dụng đường bộ sẽ không phù hợp với bản chất kinh tế của nó và trái với luật đã ban hành. Gọi tên các trạm BOT như thế nào để phù hợp với bản chất kinh tế, với luật định cũng như ngôn ngữ phổ thông của tiếng Việt?

Có ý kiến cho rằng vẫn để nguyên tên như cũ (trạm thu phí) vì bản chất của nó cũng là thu tiền dịch vụ BOT. Nhưng nếu để nguyên như vậy là trái với Luật Giá và Luật Phí và lệ phí, trái với bản chất của giá dịch vụ sử dụng đường bộ do tư nhân đầu tư. Cũng có nhiều ý kiến khác cho rằng nên gọi trạm BOT là trạm thu tiền, trạm trả tiền, trạm thu giá…

Theo tôi, để phản ảnh đúng bản chất của giá dịch vụ sử dụng đường bộ, đúng luật pháp đã ban hành, dễ hiểu, phù hợp với ngôn ngữ tiếng Việt, tên của các trạm BOT nên đổi thành “trạm thu tiền dịch vụ sử dụng đường bộ”!”

Ngược lại, luật sư Nguyễn Văn Hậu- Chủ tịch Trung tâm Trọng tài thương mại của Hội Luật gia Việt Nam, lại cho rằng cứ gọi là “Trạm thu phí” vẫn tốt hơn: “Trước đây Bộ GTVT đổi tên “Trạm thu phí” thành “Trạm thu giá” là vì trong Luật Phí và lệ phí có nêu 17 loại phí được chuyển sang giá dịch vụ do Nhà nước định giá, trong đó có giá dịch vụ sử dụng đường bộ của các dự án đầu tư xây dựng đường bộ để kinh doanh. 

Thực hiện Nghị định 149/2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Giá, Bộ GTVT đã ban hành Thông tư 35/2016 quy định mức giá tối đa dịch vụ sử dụng đường bộ các dự án đầu tư xây dựng đường bộ để kinh doanh do Bộ quản lý. Cũng theo Thông tư 35/2016, tên gọi “Trạm thu phí” được chuyển thành “Trạm thu giá” nhưng do dư luận phản ứng nên Bộ GTVT bỏ cách gọi này.

Nay Bộ GTVT lại đề xuất đổi tên “Trạm thu phí” thành “Trạm thu tiền”, về bản chất thì việc thu tiền hay thu giá không khác thu phí trước đây vì mức thu đều dựa trên phương án tài chính của dự án và cập nhật các yếu tố biến động để điều chỉnh phù hợp. Chỉ khác ở chỗ Bộ GTVT là cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh giá dịch vụ sử dụng đường bộ khi có các yếu tố biến động, thay vì Bộ Tài chính như trước đó. Nguyên nhân sâu xa có thể Bộ GTVT muốn đưa ra giải pháp xoa dịu tâm lý, tránh từ “phí” vì sợ người dân “sợ” phí chồng phí. Tuy nhiên, “Trạm thu phí” đúng nghĩa, đúng bản chất,  người dân đã quen, đã hiểu thì không nên thay đổi làm gì!”.

Bộ GTVT nên kiểm tra, giám sát và xử lý những bức xúc đang tồn tại xung quanh các trạm thu phí

Dường như Bộ GTVT đang cố tình minh định, sự bất bình của người dân đối với các “Trạm thu phí” chỉ vì… cái tên gọi. Xin được nói lại cho rành mạch, người dân không bất bình với chủ trương kêu gọi đầu tư cải tạo và nâng cấp hệ thống giao thông trên cả nước. Hình thức BOT rất đáng ủng hộ, và luôn được ủng hộ.

Người dân chỉ bất bình khi Bộ GTVT không giải quyết rốt ráo những hoài nghi khuất tất bủa vây xung quanh mỗi trạm thu phí. Ví dụ, bức xúc xung quanh trạm thu phí Cai Lậy khiến giao thông ùn tắc suốt một thời gian dài, khiến đích thân Thủ tướng phải chỉ đạo tạm ngừng để rà soát lại toàn bộ dự án. Nếu mọi thứ đều công khai và minh bạch, để Bộ GTVT mạnh dạn tuyên bố không có vướng mắc công tư nào ở từng dự án BOT, thì mỗi trạm thu phí sẽ thu đúng, thu đủ một cách văn minh!

Cái tên “Trạm thu tiền” nghe rất buồn cười. Vì đã lập trạm giữa đường, nếu không thu… tiền thì biết thu gì? Không lẽ, thu ngô, thu lúa, thu khoai, thu sắn, thu gà, thu vịt…? Còn về mặt xúc cảm, cái tên “Trạm thu tiền” nghe như một trò mãi lộ cưỡng ép. Bộ GTVT có rất nhiều cơ quan chuyên môn, và đang có rất nhiều việc ngổn ngang phải triệt để cải cách lề lối tác nghiệp để phục vụ cho bá tánh.

Nếu đã quan tâm đến tính hợp lý của “Trạm thu phí” hiện hữu, thì nên kiến nghị nhà đầu tư phải đáp ứng tương xứng khoản tiền mỗi ngày đã thu của người sử dụng dịch vụ. Chất lượng đường xuống cấp, ổ voi chen lẫn ổ gà, mà vẫn ung dung thu phí thì không thấy ái ngại và ê chề ư?

Bộ GTVT không cần phải có những chuyên gia ngôn ngữ, suốt ngày vò đầu bứt tai để nghĩ ra những cái tên ấn tượng. Nếu đắm đuối với ngôn ngữ thì phải lưu ý, bất cứ một chính sách nào liên quan đến quyền lợi của người dân thì đều phải tuân thủ nguyên tắc công bằng, công chính, công đạo./.

TUY HÒA

Bình luận