Bệnh tiểu đường type 2: Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị và chế độ ăn uống phù hợp

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 10:11 01/07/2019 |

Bệnh tiểu đường (hay còn được gọi là đái tháo đường) là một trong những căn bệnh không lây nhiễm nhưng lại có chiều hướng ngày càng gia tăng, trở thành căn bệnh phổ biến tại Việt Nam. Theo thống kê của Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới (IDF) năm 2017,  có tới 3,53 triệu người Việt Nam đang chung sống với bệnh tiểu đường, trong đó, hầu hết đều là bệnh nhân mắc tiểu đường type 2. Vậy bệnh tiểu đường type 2 là gì, nguyên nhân gây bệnh ra sao mà tỷ lệ người mắc bệnh cao đến như vậy, bệnh có triệu chứng gì, liệu có chữa được không và cách chữa bệnh tiểu đường type 2 như thế nào? Cùng tìm lời đáp cho những câu hỏi về bệnh tiểu đường type 2 này qua những thông tin bổ ích trong bài viết dưới đây nhé!

Bệnh tiểu đường type 2 là gì?

Bệnh tiểu đường type 2 (tuýp 2) hay còn gọi là bệnh đái tháo đường type 2 là bệnh rối loạn chuyển hóa lâu dài được đặc trưng bởi đường huyết cao, kháng insulin và thiếu hụt insulin tương đối (insulin là hormon được tổng hợp trong tế bào beta ở đảo tụy, là hormon duy nhất trong cơ thể có khả năng làm giảm được nồng độ glucose trong máu).

Bệnh tiểu đường Type 2 là gì?

Tình trạng đầu tiên xảy ra khi mới mắc bệnh tiểu đường type 2 là sự đề kháng insulin, cơ thể người bệnh sẽ không thể sử dụng insulin đúng cách hay insulin không thể thực hiện đúng chức năng của mình. Lúc đầu, tuyến tụy sẽ tạo thêm insulin để bù đắp nhưng theo thời gian, tuyến tụy sẽ không thể theo kịp, không tiết đủ lượng insulin để cân bằng đường huyết trong cơ thể, giữ đường huyết ở mức ổn định.

Có thể hiểu một cách đơn giản như sau, insulin đóng vai trò là cầu nối đưa nguồn thức ăn quan trọng nhất trong cơ thể là glucose vào bên trong tế bào, từ đó giúp các tế bào sản sinh ra năng lượng đáp ứng các hoạt động của cơ thể. Khi cơ thể bị khiếm khuyết insulin (kháng và thiếu hụt insulin), thay vì di chuyển vào các tế bào để tạo ra năng lượng, đường sẽ tích tụ lại trong máu và gây nhiều biến chứng nguy hiểm cho cơ thể người bệnh.

Nguyên nhân gây bệnh tiểu đường type 2

Hiện nay vẫn chưa có kết luận chính thức về nguyên nhân gây bệnh tiểu đường type 2. Tuy nhiên theo các chuyên gia, yếu tố di truyền và môi trường đóng một vai trò trong việc gây ra tiểu đường tuýp 2, cụ thể như sau:

+ Yếu tố di truyền

Theo kết quả nghiên cứu cho thấy, khi xảy ra bất thường về gen di truyền liên quan đến việc tiết insulin có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao tuýp 2 hơn so với bình thường.

8 cơ chế gây ra bệnh tiểu đường Type 2

+ Yếu tố môi trường

Yếu tố môi trường dẫn đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 2 cao hơn bình thường là sự gia tăng lượng hấp thụ chất béo do béo phì, thói quen ăn uống không lành mạnh, không cần bằng dinh dưỡng và thiếu vận động.

Nguyên nhân tây ra bệnh tiểu đường Type 2

Cũng theo kết quả nghiên cứu mới nhất cho thấy, việc thiếu hấp thụ chất xơ và miage cũng có ảnh hưởng lớn để sự khởi phát của tiểu đường tuýp 2. 

1. Triệu chứng bệnh tiểu đường type 2

Một bất lợi cho người bệnh tiểu đường tuýp 2 đó chính là bệnh gần như không có triệu chứng rõ ràng, khó nhận biết và chỉ đến khi bệnh chuyển biến xấu, người bệnh rơi vào tình trạng tăng đường huyết ketosis và nhiễm toan ceton mới xuất hiện các triệu chứng cụ thể như:

  • Đi tiểu thường xuyên hơn
  • Khát nước
  • Cảm thấy kiệt sức, mệt mỏi
  • Cảm giác của tay chân bị giảm, thỉnh thoảng có thể thấy hơi nhói đau
  • Da khô và ngứa
  • Hay bị nhiễm trùng
  • Mờ mắt
  • Khó lành sẹo, vết thâm
  • Gặp vấn đề về chức năng tinh dục
  • Hay cảm thấy rất đói hoặc rất khát

Ngay khi cơ thể xuất hiện những triệu chứng trên, bạn hãy đến cơ sở y tế hoặc bệnh viện chuyên khoa để được thăm khám, chẩn đoán, phát hiện và điều trị bệnh kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra đối với cơ thể.

2. Biến chứng của bệnh tiểu đường type 2

2.1 Biến chứng cấp tính hôn mê tăng áp lực thẩm thấu

Những người bị bệnh tiểu đường Type 2 thường gây ra biến chứng cấp tính hôn mê tăng áp lực thẩm thấu (hay còn gọi nhiễm toan ceton). Biểu hiện yếu, mệt mỏi, khát nước, chuột rút, tụt huyết áp, mất ý thức, vv…Tình trạng này tiến triển từ vài ngày đến vài tuần. Biến chứng này cũng rất nguy hiểm, nên nếu thấy các triệu chứng trên, người bệnh cần phải được nhập viện để điều trị hoặc cấp cứu kịp thời.

Biến chứng của bệnh tiểu đường Type 2

2.2 Biến chứng mạn tính

Biến chứng về mắt: Tiểu đường Type 2 có thể gây ảnh hưởng tới võng mạc, làm tổn thương tầm nhìn khiến mắt nhìn bị mờ, đục thủy tinh thể.

Biến chứng động mạch vành: Bệnh nhân sẽ thấy những cơn đau tức ngực thường không rõ rệt, nghẹn, khó nuốt, tăng hoặc giảm tiết mồ hôi.

2.2.1 Biến chứng dây thần kinh

– Biến chứng thần kinh ngoại biên bao gồm các biểu hiện: tê bì chân tay, cảm thấy nóng rát, giảm cảm giác, hoặc đôi khi tăng cảm giác, dau khi bước đi, yếu cơ.

– Biến chứng thần kinh tự chủ bao gồm các biểu hiện: nhịp tim nhanh khi nghỉ, bị táo bón, tiêu chảy đan xen…

Biến chứng thần kinh do tiểu đường làm tăng nguy cơ tàn phế do gây biến dạng bàn chân, gây viêm loét bàn chân hoặc hoại tử. Nếu bệnh nặng gây nguy hiểm, người bệnh có nguy cơ phải cắt cụt.

2.2.2 Biến chứng suy thận

Người tiểu đường Type 2 lâu năm có thể bị biến chứng dẫn tớisuy thận. Biến chứng suy thận không có dấu hiệu nhận để biết sớm, đa số bệnh nhân đều phát hiện ra suy thận khi đã vào giai đoạn muộn.

2.2.3 Biến chứng về sinh lý

Gây rối loạn cương dương, Giảm chất lượng tinh trùng, Giảm ham muốn, Khô âm đạo

2.2.4 Biến chứng tăng đường huyết cấp tính nguy hiểm

Biến chứng tiểu đường type 2 có biến chứng gây ra tăng đường huyết cấp tính, tăng đường huyết xảy ra khi lượng đường trong máu tăng cao trên mức bình thường. Biến chứng này có thể gây nguy hiểm khiến cho người bệnh đột quỵ, hôn mê và dẫn tới tử vong chỉ trong khoảng thời gian ngắn nếu như không được phát hiện và điều trị kịp thời.

2.3 Một số nguy cơ biến chứng khác khác đối với bệnh nhân tiểu đường type 2

2.3.1 Nguy cơ hạ đường huyết

Hạ đường huyết là tình trạng lượng đường trong máu giảm đột ngột xuống dưới mức bình thường. Tình trạng này có thể gặp khi bệnh nhân điều trị bệnh tiểu đường bằng cách uống thuốc hạ đường huyết.

2.3.2 Nguy cơ suy giảm thính lực

Nguy cơ viêm nha chu do biến chứng bệnh tiểu đường type 2

3. Bệnh tiểu đường tuýp 2 có chữa khỏi không?

Tính đến nay, bệnh tiểu đường tuýp 2 vẫn chưa có phương pháp điều trị triệt để, các phương pháp điều trị hiện nay mới chỉ dừng ở mức kiểm soát tình trạng bệnh đồng thời hạn chế những biến chứng bệnh nguy hiểm có thể xảy ra. 

Đối với trường hợp mới chẩn đoán bệnh, mức đường huyết chưa quá cao, chưa có biến chứng do tiểu đường gây ra, việc điều trị tiểu đường tuýp 2 có thể được thực hiện bằng cách thay đổi chế độ ăn uống và luyện tập. Ngoài ra, tùy theo mức đường huyết và tình trạng bệnh lý cụ thể của từng bệnh nhân mà bác sĩ sẽ quyết định có dùng thuốc không, dùng thuốc gì với liều lượng sao,… Và cách tốt nhất để phòng ngừa các biến chứng về mạch máu, giảm tỷ lệ tử vong, nâng cao chất lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ cho người bệnh tiểu đường tuýp 2 là duy trì hàm lượng glucose trong máu gần mức sinh lý.

4. Cách chữa bệnh tiểu đường tuýp 2 qua ăn uống, tập luyện

Như đã nói ở trên, việc điều trị bệnh tiểu đường tuýp 2 chủ yếu dựa vào chế độ ăn uống và luyện tập, bệnh cạnh đó kết hợp thêm sử dụng thuốc điều trị theo chỉ dẫn của bác sĩ.

4.1 Chế độ ăn cho người tiểu đường tuýp 2

  • Chế độ ăn uống cho người tiểu đường tuýp 2 nên lựa chọn các loại thực phẩm cân đối về chất bột đường và chất xơ giúp ổn định đường huyết sau ăn. Chú ý đến chỉ số đường huyết của thực phẩm (GI) để lựa chọn thực phẩm phù hợp cho mình, theo đó thực phẩm có chỉ số GI càng cao thì càng có khả năng làm tăng đường huyết sau ăn cao hơn.
  • Bổ sung nhiều rau xanh (chứa nhiều chất xơ) vào chế độ ăn hàng ngày để ổn định đường huyết.
  • Bổ sung các loại sữa ít chất béo, chứa đường palatinose, chất xơ hòa tan không làm đường huyết tăng nhanh sau ăn.
  • Bổ sung thực phẩm giàu omega 3 (cá hồi, óc chó, hạt chia,…) tốt cho tim mạch.
  • Bổ sung thực phẩm chứa carbohydrate phức tạp như lúa mì nguyên chất, gạo nâu, bột yến mạch, rau xanh, trái cây, đậu và đậu lăng. Tránh thực phẩm chứa carbohydrate đơn giản, được chế biến như mì ống, đường, bột mì, bánh mì trắng, bánh quy, bánh ngọt, thức ăn nhanh, thịt đóng hộp, khoai tây chiên, gà rán, thịt xông khói.
  • Hạn chế đồ uống có cồn, nước ép trái cây có đường, nước ngọt hoặc đồ uống có đường khác.

4.2 Chế độ luyện tập cho người tiểu đường tuýp 2

  • Tiến hành kiểm tra biến chứng tim mạch, thần kinh, mắt và biến dạng chân trước khi luyện tập. Không luyện tập gắng sức khi glucose huyết tương > 250- 270mg/dL.
  • Đi bộ tổng cộng 150 phút/tuần, khoảng 30 phút/ngày, mỗi tuần nên tập kháng lực (nâng tạ,…) 2-3 lần, không dừng luyện tập 2 ngày liên tiếp.
  • Đối với người trẻ tuổi lên tập 60 phút/ngày, mỗi tuần tập kháng lực 3 lần; đối với người đau khớp, người già có thể chia thành nhiều lần tập trong ngày.

5. Thuốc điều trị bệnh tiểu đường tuýp 2

Trường hợp người bệnh tiểu đường tuýp 2 không thể kiểm soát lượng đường trong máu bằng chế độ ăn uống và luyện tập sẽ được chỉ định sử dụng thuốc. Tuy nhiên, người bệnh vẫn phải tiếp tục duy trì chế độ ăn uống khoa học và luyện tập thường xuyên để quá trình sử dụng thuốc điều trị đạt hiệu quả tốt nhất.

Các phác đồ điều trị tiểu đường tuýp 2 hiện nay đa phần khuyến cáo người bệnh sử dụng Metformin (một loại thuốc có tác dụng giảm đề kháng insulin) làm lựa chọn điều trị bằng thuốc đầu tiên trong trường hợp không có chống chỉ định. Khi việc sử dụng Metformin không đủ để làm giảm đường huyết như mong muốn thì bác sĩ có thể chỉ định người bệnh kết hợp thêm thuốc nhóm khác. Tùy theo tình trạng bệnh cụ thể của từng bệnh nhân, bác sĩ sẽ chỉ định người bệnh sử dụng thêm nhóm thuốc viên hạ đường huyết khác hoặc thậm chí là insulin.

Việc phối hợp nhiều loại thuốc điều trị tiểu đường tuýp 2 là điều không thể tránh khỏi bởi theo thời gian, khả năng tiết insulin của cơ thể sẽ càng suy giảm, một loại thuốc riêng lẻ sẽ không thể đảm bảo cân bằng đường huyết ở mức ổn định.

Thực tế hiện nay có rất nhiều người bệnh tiểu đường tuýp 2 phải điều trị bệnh hoàn toàn bằng insulin hoặc phối hợp sử dụng insulin với nhóm thuốc viên hạ đường huyết khác. Chỉ cần kiểm soát được lượng đường huyết trong cơ thể, người bệnh tiểu đường tuýp 2 hoàn toàn có thể nâng cao chất lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ của mình. Tuy nhiên, không chỉ là thuốc điều trị tiểu đường tuýp 2 mà với bất cứ loại thuốc điều trị bệnh nào cũng vậy, mỗi loại thuốc sẽ có cơ chế tác dụng riêng đồng thời cũng ẩn chứa những tác dụng phụ khác nhau. Để đảm bảo quá trình điều trị đạt hiệu quả tốt nhất, hạn chế biến chứng bệnh cũng như tác dụng phụ khi sử dụng thuốc có thể xảy ra, người bệnh tiểu đường cần thường xuyên thăm khám sức khỏe, theo dõi kết quả sử dụng thuốc điều trị, tuyệt đối không tự điều chỉnh hay thay đổi thuốc điều trị mà chưa có sự chỉ dẫn của bác sĩ.

Tiểu đường type 2 không phải là căn bệnh lây nhiễm nhưng lại dần trở thành căn bệnh phổ biến với tỷ lệ người mắc bệnh ngày càng gia tăng bởi lối sống hiện đại cùng những thiết sót về thông tin của người dân. Mong rằng một số thông tin cơ bản về bệnh tiểu đường type 2, bao gồm bệnh tiểu đường type 2 là gì, nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa bệnh tiểu đường type 2 trong bài viết hôm nay có thể giúp các bạn có cái nhìn rõ hơn về bệnh tiểu đường type 2 đồng thời có thêm kiến thức bổ ích để chủ động phòng ngừa và chẩn đoán bệnh.

Xem thêm

Bệnh tiểu đường Type 1

Bình luận

Bạn có thể quan tâm