fbpx

Chúng ta phải thở ở đâu trong những ngày không khí ô nhiễm kỷ lục?

Đăng lúc: 2:52 27/10/2019 -
không khí ô nhiễm 5
Có ngày chỉ số ô nhiễm ở Hà Nội vượt mức 300

Trong một số ngày gần đây, mức độ ô nhiễm không khí tại Hà Nội, TP.HCM luôn nằm trong nhóm kỷ lục thế giới. Chỉ số chất lượng không khí AQI tại 2 thành phố lớn thường xuyên lớn hơn 150, thậm chí có hôm chỉ số tại Hà Nội vượt ngưỡng 300.

Khi chỉ số AQI từ 0-50 là chất lượng không khí rất tốt. Từ 100-150 là không tốt cho những người mẫn cảm, dị ứng, hoặc đang có sức khỏe không tốt. Chỉ số AQI 200-300 là rất nguy hại cho sức khỏe. Còn trên mức 300 là chỉ số vô cùng nguy hiểm.

Như chúng tôi đã thông tin từ những số báo trước, không khí trong phòng thường ô nhiễm hơn không khí ngoài trời do nhiều nguyên nhân. Nhưng không khí ngoài trời cũng ô nhiễm nặng thì chúng ta phải biết làm sao đây?

Có nhiều bạn đọc gửi thư đến chúng tôi thắc mắc: “Ô nhiễm không khí như vậy thì có nên mở cửa sổ để lấy khí trời?”. “Có nên tập thể dục ngoài trời?”. “Làm cách nào để được hít thở bầu không khí đỡ nguy hiểm nhất trong điều kiện này?”.

Cứ mỗi năm, vào dịp này là không khí của Hà Nội, TP.HCM và các vùng ven lại bị ô nhiễm. Nguyên nhân một phần do thời tiết, một phần do quá tải dân số, các đại công trường với hàng loạt các dự án xây dựng nhà ở, giao thông, các khu công nghiệp, ô nhiễm không khí xuyên biên giới…

không khí ô nhiễm 4
Mật độ dân cư, nhà cửa đông đúc cộng với độ ken đặc của các phương tiện giao thông trên đường khố khiến không khí ở các thành phố lớn ngày càng bị ô nhiễm nặng

Một phần nữa là do người dân mình vẫn có thói quen vô cùng lạc hậu là đốt đi những thứ mà họ cảm thấy không cần thiết như gốc rơm rạ, lá cây, đốt rác… Trước kia lúa sau khi lúa gặt xong, rơm được người dân phơi khô để mang về đun nấu. Nhưng giờ không còn đun bếp này nữa nên rơm chỉ mang về lót ổ cho động vật, rơm đẹp để bán. Gốc rạ thì đốt tại cánh đồng để lấy tro làm phân cho vụ sau.

Tại một số nơi trong thành phố, người dân và thậm chí là các nhân viên môi trường gom lá cây rụng và rác lại và… đốt. Khói từ những thứ bị đốt bỏ này góp phần tạo nên ô nhiễm. Mùi khói nặng nhất là vào khoảng thời gian từ 9h tối đến sáng sớm. Khi này thời tiết khá mát mẻ, có chút sương nhẹ khiến không khí càng thêm đặc quánh.

Sau 2 ngày có những cơn mưa lớn, không thể đốt rác cùng rơm rạ nên hiện tượng mùi khói tại Hà Nội đã giảm xuống. Tuy nhiên do độ ẩm cao, lượng bụi siêu mịn từ khí thải xe cơ giới không thể khuếch tán, khiến mức độ ô nhiễm vẫn ở mức độ 172 trong ngày 4/10. Và nếu trời nắng, hiện tượng đốt rơm rạ, đốt rác lại tiếp tục thì việc ô nhiễm không khí đỉnh điểm chắc chắn sẽ tái diễn.

Với mức độ ô nhiễm như vậy, để đảm bảo sức khỏe cách tốt nhất là chúng ta ở trong nhà. Nhưng trước đó, chúng ta nên chuẩn bị vệ sinh không gian này thật kỹ càng. Ở bài trước, chúng tôi có bàn đến công dụng trồng cây trong nhà để lọc không khí, đó là một cách rất tốt. Ngoài ra, chúng ta nên áp dụng một số phương pháp sau.

không khí ô nhiễm 3
Thói quen đốt gốc rơm rạ, lá cây, đốt rác… của người dân các vùng ven đô góp phần làm tăng mức ô nhiễm không khí

Việc đầu tiên là vào sáng sớm, cần mở tất cả các cửa chỉ khoảng 5 đến 10 phút để không khí thông thoáng. Trong khoảng thời gian đó, ta cho quần áo chăn màn khi chưa dùng nên cất vào tủ, vì chúng sinh ra khá nhiều bụi vải. Cần cất dọn các loại thảm vì đó là nơi tích bụi và vi khuẩn. Sau đó ta lau chùi nhà cửa thật sạch. Chú ý nên sử dụng các loại nước lau nhà có nguồn gốc tự nhiên, càng hạn chế hóa phẩm có mùi thơm càng tốt.

Sau khi hoàn tất công việc lau dọn, ta đóng cửa lại, bật máy điều hòa hoặc máy lọc không khí tầm 30 phút để nhà khô ráo, diệt vi khuẩn và tất cả các loại bụi bị hút vào bộ lọc. Ta đóng cửa nhưng nên mở rèm. Ánh sáng mặt trời cũng là tác nhân diệt vi khuẩn và nấm mốc gây hại.

Vào buổi chiều tầm 16h là thời điểm không khí ô nhiễm bị đốt nóng và khuếch tán lên cao, lúc này các căn nhà ở dưới thấp nên mở cửa sổ để đón không khí mới. Lúc này cũng là thời điểm lý tưởng để tập thể dục và nên kết thúc trước 17h.

Nếu không tìm được công viên thoáng mát để tập thể dục thì ta nên tập trong nhà với cửa sổ mở thông thoáng. Không nên tập thể dục ngoài trời vào buổi sáng vì dễ bị cảm, đột quỵ. Và một điều chúng ta không được quên: Không khí đạt ngưỡng ô nhiễm cao nhất thường vào lúc 8h sáng.

Trong nhà càng hạn chế việc thắp hương, hút thuốc, nấu nướng càng tốt. Vì khi ta nấu ăn, đặc biệt là thức ăn chiên, xào, dầu mỡ bị đốt nóng sẽ gây khá nhiều khói ô nhiễm. Một điều cần chú ý khi chiên xào là chọn loại dầu phù hợp. Các loại dầu đó phải chịu được nhiệt độ cao và là dầu được chế biến từ đậu nành, cám gạo, dầu hạt cải.

không khí ô nhiễm 1
Trong điều kiện không khí thế này thì tốt nhất nên chọn mua các loại khẩu trang ngăn bụi mịn để đeo mỗi khi có việc phải ra đường

Khi nấu không nên to lửa vì dễ tạo khói ô nhiễm. Các loại dầu như mè, oliu tuyệt đối không dùng để chiên vì chúng bị sôi ở nhiệt độ thấp và tạo khói ô nhiễm. Cùng với đó, ta nên thường xuyên vệ sinh, bảo dưỡng hệ thống hút mùi ở nhà bếp.

Sống trong môi trường ô nhiễm, một chiếc điều hòa không khí tạo ion âm hoặc máy lọc không khí là điều rất cần thiết. Ion âm sẽ khử mùi khó chịu, lọc sạch không khí. Các loại khí gas, axit lưu huỳnh, nitrogen monoxide, carbon monoxide, khí ozon và các loại chất hữu cơ khác… làm hình thành ion dương. Những ion dương này sẽ bị ion âm sinh ra bám lấy, làm kết tủa các chất gây ô nhiễm này, từ đó giúp duy trì bầu không khí trong lành hơn.

Nếu bắt buộc phải ra ngoài đường, nếu có điều kiện thì nên đi ô tô, nếu không thì  là đi xe buýt. Trong trường hợp phải di chuyển bằng xe máy, bắt buộc chúng ta phải đeo khẩu trang loại chống được bụi siêu mịn.

Trên báo TT&ĐS, cũng đã nhiều lần đề cập đến sự nguy hại của loại bụi siêu mịn này. Đó là loại bụi có kích thước dưới 2,5 micromet, mắt thường và cơ thể không thể cảm nhận được. Bụi siêu mịn bay rất cao và xa, hòa vào không khí, thậm chí len lỏi cả vào những khu vực trồng nhiều cây xanh mà ta vẫn nghĩ là trong lành.

Khi hít vào phổi, bụi siêu mịn sẽ đi theo đường máu đến các cơ quan trong cơ thể và gây ra phản ứng viêm và có thể gây bệnh ở nhiều cơ quan khác nhau. Khi nồng độ bụi mịn ngoài trời tăng lên, không khí sẽ có vẻ mờ đi và tầm nhìn bị giảm giống như nhìn qua sương mù. Các loại khẩu trang thông thường như  khẩu trang cotton hoạt tính, khẩu trang y tế… chỉ có tác dụng ngăn bụi thô kích thước lớn, không thể ngăn bụi mịn dưới 2,5 micromet.

Các loại khẩu trang thông thường này được làm từ sợi vải dệt đơn thuần, khoảng cách sợi vải lớn, vì thế bụi mịn vẫn có thể dễ dàng lọt qua. Theo khuyến cáo, các loại khẩu trang có thể ngăn được bụi mịn là khẩu trang được sản xuất đạt tiêu chuẩn của Viện quốc gia về an toàn và sức khỏe nghề nghiệp Hoa Kỳ (NIOSH), có ký hiệu N95, N99 hoặc đạt tiêu chuẩn chuẩn châu Âu có ký hiệu FFP2. Các loại khẩu trang này nếu dùng đúng cách có thể lọc được 85 – 99% hạt bụi có kích thước thậm chí chỉ 0,3 micromet và ngăn được cả vi khuẩn, vi rút.

Chúng ta cần biết cách nhận diện được các loại khẩu trang ngăn bụi mịn, thường có ký hiệu N95 hay N99 hoặc FFP2. Để mua được đúng sản phẩm chất lượng, đảm bảo an toàn, người dân nên mua ở những công ty vật tư y tế có thương hiệu, uy tín. Các loại khẩu trang này có giá dao động từ vài chục nghìn đến cả triệu đồng. Một số loại khẩu trạng dùng cả pin để chạy quạt lọc không khí, một số loại khác chỉ sử dụng được 1-2 ngày rồi bỏ.

Các loại khẩu trang đắt tiền cho phép chúng ta có thể giặt và sử dụng lại. Tuy nhiên cần hết sức lưu ý là quá trình giặt không được vò, xát, vắt… vì sẽ làm giãn kết cấu sợi khiến việc ngăn bụi không hiệu quả. Trong trường hợp chưa mua được khẩu trang chống bụi mịn chuyên dụng, chúng ta có thể đeo lồng 2 chiếc khẩu trang y tế loại thông thường để thay thế tạm thời.

Ngoài việc đeo khẩu trang, khi đi ra ngoài về nên xịt rửa mũi, họng bằng nước muối sinh lý. Cùng với đó, việc ăn nhiều hoa quả, rau xanh và uống bổ sung vitaminC, uống đủ nước cũng là cách thải độc và tăng cường sức đề kháng để chống lại khói bụi.

Tuấn Anh

Bình luận