Đặt sức khỏe và túi tiền trên bàn cân, bà nội trợ chọn thứ nào?

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 3:15 23/02/2020 |

Tiếp cận với lò tái chế dầu ăn này, tận mắt thấy ngổn ngang những rác rưởi và mùi hôi thối xộc vào sống mũi đến buồn nôn, phóng viên càng lúc càng sợ hãi trước “công nghệ” sản xuất dầu ăn bẩn.

dầu ăn bẩn 3
Sản xuất dầu ăn” một cách thủ công

Rẻ rúng tận cùng: Dầu ăn cực bẩn

Một vài năm trước, người tiêu dùng trong nước rúng động trước thông tin lực lượng quản lý thị trường của Trung Quốc phát hiện một khối lượng cực kỳ lớn dầu ăn bẩn được chiết xuất từ thực phẩm bỏ đi, từ thùng rác, hay thậm chí từ ống cống. Thứ dầu ăn bẩn thỉu ấy nguy hại khủng khiếp, có thể gây ra hàng loạt bệnh tật gây ảnh hưởng tới tính mạng người sử dụng. Thời điểm ấy, qua sự phản ánh của quần chúng nhân dân, ban biên tập nhận được thông tin về nạn sản xuất dầu ăn bẩn tương tự xảy ra tại một phường trên địa phận huyện Hoài Đức (Hà Nội). Nhóm phóng viên đã được chỉ đạo vào cuộc tìm hiểu, điều tra.

Nhóm phóng viên tìm đến xã T, huyện Hoài Đức (Hà Nội) – địa phương từ lâu được người dân khắp nơi mệnh danh là “xã công nghệ cao”. Sở dĩ xã T. được mệnh danh như vậy, bởi lẽ xã này có rất nhiều hộ gia đình chuyên sản xuất, kinh doanh các loại hàng hóa tiêu dùng, đặc biệt là đa phần các mặt hàng tiêu dùng ở đây đều do từng hộ gia đình tự sản xuất, làm nhái, làm giả, kém chất lượng.

Một trong những “sản phẩm” được ưa chuộng là dầu ăn. Thứ dầu ăn “siêu bẩn, siêu rẻ và siêu độc” ấy qua bàn tay của những con người vốn ít kiến thức trên ghế nhà trường nhưng lại vô cùng sành sỏi trong việc nghiên cứu ra những “công nghệ”, chiêu trò ma mãnh để sản xuất dầu ăn bẩn.

Sau thời gian lân la dò hỏi, phóng viên được chỉ đến lò tái chế dầu ăn của bà Mận, nằm lọt thỏm trong khu vực đông dân cư – có lẽ, bất cứ kẻ lạ mặt nào lảng vảng xung quanh sẽ bị phát hiện rất dễ dàng. Từ xa, để ý sẽ thấy một ống thông khói bằng sắt cao ngút lúc nào cũng nghi ngút khói bốc lên khét lẹt, khó thở bởi mùi chất đốt bằng cao su. Con đường nhỏ sâu hun hút chỉ đủ lối đi cho một chiếc xe tải nhỏ dẫn vào lò tái chế.

dầu ăn bẩn 1
Nhiều quán ăn chạy theo lợi nhuận, không quan tâm đến sức khỏe người tiêu dùng

Tiếp cận với lò tái chế dầu ăn này, tận mắt thấy ngổn ngang những rác rưởi và mùi hôi thối xộc vào sống mũi đến buồn nôn, phóng viên càng lúc càng sợ hãi trước “công nghệ” sản xuất dầu ăn bẩn. Vào giữa trưa, lò này có đến 7 công nhân đa phần là thanh niên, đang thay nhau vừa ăn cơm vừa gẩy lò nấu dầu. Nguyên liệu phục vụ cho lò nấu dầu là lượng dầu thải được thu gom từ các quán ăn, quán nhậu hay lò mổ trên khắp địa bàn thành phố Hà Nội và lân cận.

Bên trong, phía cuối góc xưởng, những đống can nhựa với đủ các loại tem mác của một số hãng, công ty dầu ăn có thương hiệu ở trong nước và cả ngoài nước được nhiều người chuyên dùng và biết đến. Một số bao tải đựng bột màu trắng được chất cao cạnh bể pha chế dầu ăn.

Bên ngoài bao bì có chứa chất bột màu trắng ấy là những hàng chữ Trung Quốc được in không rõ ràng. Ngay bên cạnh, những đống mỡ lợn, da lợn còn dính rất nhiều lông được đựng bằng những tấm bạt sơ sài để trên nền đất cát. Có lẽ, những thứ phụ phẩm của lợn kia cũng không nằm ngoài mục đích là sử dụng chúng góp phần vào việc tái chế, sản xuất ra thứ dầu ăn siêu bẩn này.

Quá trình tái chế dầu ăn nơi đây thật đơn giản. Các “đầu nậu” sau khi mang dầu đã sử dụng về lò, dầu được để nguyên trong thùng phuy và các can nhựa. Tại đây, dầu được đổ vào một bể chứa bằng inox chừng 500 lít, sau đó được đun sôi. Khi dầu bắt đầu sôi, gã thanh niên kéo chiếc ống dẫn bằng nhựa lấm lem bùn đất thọc vào chiếc bình chứa dầu và bơm dầu ra một bể chứa lộ thiên bên cạnh.

Tiếp đó, một thanh niên vác những tải bột màu trắng đổ vào bể chứa dầu, một thanh niên khác cầm cây tre dài chừng 5m khuấy đều trong bể chứa dầu nóng có màu nâu đang sôi sùng sục và bốc hơi ngùn ngụt để lượng bột đổ vào được tan ra. Trung bình, một bể chứa dầu dung tích 500 lít sẽ được pha chế với 2 bao tải chất bột màu trắng (mỗi bao 50kg).

dầu ăn bẩn 2
Dầu ăn không rõ nguồn gốc sẽ gây nhiều tác hại đối với sức khỏe

Xong công đoạn ấy, họ lại đổ dầu thải vào bình inox gắn cố định trên bếp và bắt đầu nấu. Đợi chừng 30 phút sau, quan sát kỹ thì thấy màu sắc của dầu thay đổi nhanh chóng. Màu dầu từ nâu đã đổi sang màu vàng sánh, đặc và trong suốt như thứ dầu nguyên chất. Trầm trồ thán phục thì được một nhân công nơi đây giải thích: “Chất bột trắng chính là chất tạo màu và làm sạch dầu thải, hàng được lấy từ Quảng Ninh là chủ yếu và xuất xứ từ Trung Quốc.

Cặn bã, chất bẩn của dầu được “đánh” và lắng xuống phía dưới đáy bể”. Hoàn thành công đoạn pha chế, 4 thanh niên dùng gáo nhựa múc dầu từ bể chứa vào các can nhựa. Cứ như thế, quy trình tái chế dầu ăn là thứ dầu thải được nấu lên, đem trộn lẫn với thứ hóa chất độc hại sẽ cho ra lò một loại dầu ăn mới.

Mỗi can dầu ăn nhựa to 20kg tại đây được chủ lò sản xuất bán 430.000đồng. Tính ra một lít dầu ăn chỉ mới hơn 20.000đồng. Theo chính các chủ lò sản xuất, dầu ăn được nhập, phân phối cho nhiều đại lý bán buôn bán lẻ trên địa bàn Hà Nội và các tỉnh lân cận như Bắc Ninh, Vĩnh Phúc và xuất với số lượng nhiều nhất là vào Nghệ An, Thanh Hóa, thậm chí chuyển vào các tỉnh phía Nam.

Lựa chọn giữa giá thành và sức khỏe

Tiếp tục câu chuyện dầu ăn giá siêu rẻ, trao đổi với phóng viên, PGS.TS Nguyễn Trường Luyện khuyến cáo, người dân sử dụng dầu ăn chiên đi chiên lại nhiều lần chẳng khác nào đang tự nạp độc tố vào trong người. Bởi, dầu ăn có cấu trúc vòng. Dưới tác dụng của nhiệt độ cao sẽ thay đổi cấu trúc khiến các thành phần hóa học bị biến đổi, phân hủy thành nhiều chất gây hại sức khỏe, nhất là các chất béo chuyển hóa transfat. Chất béo này vào trong cơ thể sẽ tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, ung thư và béo phì.

Cụ thể, khi chiên đi chiên lại nhiều lần, Vitamin A, E và một số chất dinh dưỡng trong dầu bị phá hủy, tạo nên một số chất độc như aldehyde, fatty acid oxide… Những chất này khi đi vào cơ thể sẽ phá hủy các men tiêu hóa làm khó tiêu, gây nhức đầu, chóng mặt, đau bụng, tiêu chảy, huyết áp tăng cao… Vì thế, người chế biến món ăn không nên sử dụng dầu chiên đi, chiên lại nhiều lần để đảm bảo cho sức khỏe. Tóm lại, dầu ăn bẩn rẻ bằng nửa dầu ăn chuẩn nhưng tác hại của nó vô cùng to lớn đối với sức khỏe.

Chính vì thế, bà nội trợ luôn luôn phải đứng trước lựa chọn tưởng như đơn giản như lại vô chừng gam go: Lựa chọn như thế nào giữa giá thành dầu ăn và sức khỏe của gia đình?

Khảo sát thị trường hiện nay cho thấy tồn tại rất nhiều sản phẩm dầu ăn có nguồn gốc tự nhiên khác nhau và đều được quảng cáo là phù hợp với mọi mục đích sử dụng và tốt cho sức khỏe của chúng ta. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, mỗi loại dầu ăn có thể phát huy tác dụng tối ưu ở một mục đích sử dụng nhất định nào đó, chẳng hạn như dùng để chiên hay xào thực phẩm.

Tiến sỹ Imogen Blake (chuyên gia dinh dưỡng tại Viện an toàn thực phẩm Birmingham, Anh quốc) cho rằng, lựa chọn đúng dầu ăn là ưu tiên số một đối với bà nội trợ. Không khó khăn gì để phân biệt các loại dầu ăn. Ví dụ, loại dầu tốt nhất để trộn salad là dầu quả óc chó (Với lượng axit béo ít, dầu quả óc chó có thể giúp làm giảm nguy cơ bệnh tim mạch.

Với hương vị đặc trưng và điểm bốc khói thấp, đây là loại dầu phù hợp nhất để trộn salad. Tuy nhiên, do không có tính đa dụng, nên các chuyên gia khuyến nghị bạn chỉ nên mua 1 lọ nhỏ để vừa dùng). Dầu cám chỉ hợp với làm cơm rang, hay người ta thường dùng dầu dừa cho món xào.

Đặc biệt, loại dầu tốt nhất cho chiên, rán chính là dầu hạt cải. Các nghiên cứu mới nhất chỉ ra dầu hạt cải chỉ chứa 6% lượng chất béo bão hòa (loại chất béo có thể làm tăng cholesterol và gây hại cho trái tim), trong khi tỉ lệ chất béo này trong dầu ôliu đạt tới 14,3%. So với dầu ôliu, dầu hạt cải cũng sở hữu lượng chất béo omega-3 cao gấp 10 lần và lượng vitamin nhiều hơn 50%. 

Là một trong những loại dầu tốt cho sức khỏe nhất, với hương vị cây cỏ phảng phất và có điểm bốc khói (thời điểm khi dầu nóng bắt đầu bốc khói vì các axit béo bị oxy hóa, tạo ra các gốc tự do gây hại cho sức khỏe con người) cao, dầu hạt cải thích hợp để chiên/rán thực phẩm.

Thông tin tư vấn là như vậy, cách thức để giữ sức khỏe cho gia đình trong nấu ăn là rất rõ ràng. Song, lựa chọn dầu ăn ra sao vẫn là quyền quyết định của các bà nội trợ. Người viết chỉ muốn nhấn mạnh thêm một điều, đó là hàng loạt bệnh tật có thể đang chờ trước cửa nhà một khi lựa chọn là sai.

Hoài Sơn

Bình luận

Bạn có thể quan tâm