Sự nguy hiểm của ăn mặn trong dịp Tết

Tuổi trẻ đời sống đăng lúc: 10:45 09/01/2021 |

Một nghiên cứu của Nhật Bản cho thấy những ai thường xuyên ăn đồ ăn mặn có nguy cơ ung thư dạ dày cao gấp 2 lần so với những người khác.

ăn mặn
Chính vì có nhiều đồ mặn nên khi ăn cỗ Tết thường cảm thấy khát nước.

Càng gần dịp Tết, có một mối nguy hại rất lớn đối với sức khỏe mọi người xuất hiện. Đó chính là ăn mặn. Có nhiều người ý thức được rằng ăn mặn có hại cho sức khỏe và chủ động hạn chế. Tuy nhiên đến dịp Tết thì lượng muối đưa vào cơ thể bỗng tăng đột biến. Họ không biết rằng chính thức ăn trong dịp Tết có lượng muối nhiều hơn ngày thường.

Ngày Tết, ta có xu hướng ăn thức ăn nhiều hơn, ít ăn rau và ăn tinh bột khiến cho lượng muối vào cơ thể tăng lên. Những người tiêu thụ muối lớn nhất thường là đàn ông, vì ngày Tết, họ thường tụ tập ăn nhậu. Có thể liệt kê một số món ăn vào dịp Tết như nem cuộn, giò, chả, thịt gà, thịt nấu đông, thịt bò, bánh chưng, giò sào… Tất cả các món trên tưởng rằng không mặn, nhưng khi ăn sẽ phải tiêu thụ cùng với một lượng nước chấm khá lớn, đấy là chưa kể đến các món ăn được gia giảm bằng bột ngọt –là một loại muối natri của axit glutamic.

ăn mặn 2
Khi ăn thường tiêu thụ theo một lượng nước chấm và gia vị khá lớn

Ngoài ra, các món khác khư thịt kho tàu, dưa hành muối, thịt ngâm mắm, các món xào… đều chứa lượng muối lớn. Nếu so sánh với bữa ăn ngày thường gồm món mặn, còn lại là rau luộc, nước canh, rau sống, cơm trắng… thì thấy bữa cơm ngày thường “thanh thoát” hơn nhiều.

 Chính vì có nhiều đồ mặn nên khi ăn cỗ Tết thường cảm thấy khát nước, nhất thiết phải có chút nước ngọt hoặc bia để giải khát và cũng giúp cho các món ăn đỡ ngán. Điều này càng ảnh hưởng đến sức khỏe của thận – bộ phận được coi là “cai quản” sức mạnh sinh lý của đàn ông. Vì ăn mặn sẽ gây khát nước, nếu uống nhiều bia hoặc nước sẽ dẫn tới tuần hoàn máu đến cầu thận tăng, buộc thận phải làm việc nhiều hơn để lọc máu. Nếu đã bị bệnh thận mà bệnh nhân vẫn sử dụng đồ ăn mặn thì bệnh sẽ ngày càng nặng. Ngược lại, nếu giảm lượng muối thì chức năng thận sẽ được cải thiện tốt hơn.

Trong ngày thường, chúng ta lao động nhiều hơn, lượng muối sẽ bị mất đi thông qua các hoạt động của cơ thể như đi vệ sinh, tiết mồ hôi… Bổ sung muối cho cơ thể bằng con đường thực phẩm chính là phương pháp bù lại lượng muối mất đi. Tuy nhiên, vào dịp Tết, hoạt động ít hơn, lượng mồ hôi mất đi ít dẫn đến nhu cầu muối cho cơ thể cũng cần phải giảm xuống. Mồ hôi mất ít thì lượng nước tiểu tăng lên, dẫn đến thận phải làm việc càng nhiều hơn.

Ngoài ảnh hưởng đến thận, ăn mặn còn làm tăng huyết áp, dẫn tới nguy cơ đau tim, đột quỵ. Việc ăn nhiều muối làm tăng tính thẩm thấu của màng tế bào với natri. I-on natri sẽ chuyển nhiều vào tế bào cơ trơn của thành mạch, gây tăng nước trong tế bào, tăng trương lực thành mạch, gây co mạch, tăng sức cản ngoại vi và dẫn đến tăng huyết áp.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thường xuyên dùng đồ ăn mặn dẫn tới 62% các ca đột quỵ não. Các nhà khoa học đã chỉ ra rằng nếu giảm 1 thìa cà phê muối ăn trong các bữa ăn mỗi ngày sẽ giúp làm giảm nguy cơ đột quỵ. Trong khi đó, một thìa cà phê muối chỉ đủ chấm cho vài miếng thịt gà. Điều này cũng đủ thấy rằng trong ngày Tết, chúng ta ăn mặn đến mức nào.

Lượng muối lớn đưa vào cơ thể do thói quen tiêu thụ đồ ăn mặn sẽ khiến chúng ta phải uống nhiều nước, làm tăng khối lượng máu tuần hoàn và khiến tim phải làm việc nhiều hơn. Tình trạng này nếu kéo dài sẽ làm tâm thất trái to lên, dẫn đến hiện tượng suy tim. Tâm thất trái có thể trở lại bình thường nếu chúng ta phát hiện và giảm lượng muối nạp vào cơ thể.

Muối tương tác với vi khuẩn Helicobacter Pylori (HP) gây viêm loét dạ dày và tá tràng. Loại vi khuẩn này là nguyên nhân của 80 – 90% các trường hợp mắc viêm loét dạ dày, tá tràng. Một nghiên cứu của Nhật Bản cho thấy những ai thường xuyên ăn đồ ăn mặn có nguy cơ ung thư dạ dày cao gấp 2 lần so với những người khác. Ngoài ra, lượng natri trong cơ thể cao cũng làm giảm hiệu quả điều trị ung thư dạ dày.

Việc ăn quá nhiều muối có thể gây mất canxi từ xương trong khi canxi là yếu tố quan trọng cho xương khỏe mạnh. Khi ăn mặn, muối sẽ được đào thải ra ngoài qua con đường nước tiểu, mang theo cả canxi trong thức ăn và rút canxi từ xương trong cơ thể gây ra bệnh loãng xương. Tệ hơn, nước tiểu có hàm lượng canxi cao thì nguy cơ mắc bệnh sỏi thận là rất lớn.

ăn mặn 1
Việt Nam có tỉ lệ mắc bệnh thận cao, nguyên nhân một phần là do ăn mặn.

Người dân Vệt Nam đang có thói quen ăn mặn, hiện mức sử dụng muối trung bình lên đến 18 – 22g muối/người/ngày, cao gấp 3 lần khuyến cáo (dưới 6g/người/ngày, tức là mỗi ngày mỗi người chỉ dùng dưới một thìa cà phê muối). Tùy theo từng vùng thói quen ăn mặn lại khác nhau, chẳng hạn vùng núi nước ta mỗi người dùng mỗi ngày khoảng 13 – 15g muối, trong khi ở các vùng biển hay các nơi còn nghèo, mức độ này lại tăng lên gấp 2-3 lần. Đặc biệt vùng biển miền Trung nước ta có thói quen ăn rất mặn.

Nhu cầu sử dụng muối tăng cao một phần là do thói quen ăn mặn, phần khác là do nhu cầu đời sống tăng cao, người dân sử dụng nhiều thực phẩm chế biến sẵn và nhiều các loại gia vị mặnđể tẩm ướp đồ ăn. Nếu tính chung, muối có trong thực phẩm tự nhiên và nước uống (thực phẩm khi ta nấu nướng chiếm 20 – 40%, trong thực phẩm chế biến là 40 –  60%, đặc biệt, hàm lượng muối tăng trong các loại gia vị ăn kèm như tương, xì dầu, dưa cà muối, nước mắm…

Chỉ trong 10ml nước mắm cũng có tới 2g muối ăn. Việt Nam nổi tiếng vì có nền ẩm thực rất ngon và phong phú, nhưng đi đôi với đó là lượng muối được sử dụng để chế biến đồ ăn nhiều hơn các nước phương Tây. Khác với nhiều quốc gia phát triển, có đến 75% lượng muối sử dụng hàng ngày từ thực phẩm chế biến, đồ ăn nhanh, đồ ăn từ nhà hàng.Tại Việt Nam có đến 70% lượng muối sử dụng là từ đồ ăn nhà nấu, 30% còn lại là thức ăn nhanh và đồ ăn nhà hàng, như vậy là người Việt có thói quen ăn mặn và nấu mặn.

Các điều tra cho thấy người dân Hà Nội sử dụng 9g muối/ngày, tỷ lệ tăng huyết áp cao là 11%; Nghệ An 13g, tỷ lệ 17 – 18%. Người dân ở miền bắc Nhật Bản sử dụng 28g, tỷ lệ huyết áp cao trên 40%. Huyết áp cao đặc biệt nguy hiểm trong những ngày thời tiết trở lạnh vì có thể dẫn đến đột quỵ. Thói quen ăn mặn cũng là lý do thời gian gần đây, có rất nhiều người bị tai biến, dù ở độ tuổi còn trẻ.

Việt Nam là một trong những nước có tỉ lệ mắc bệnh thận cao, nguyên nhân một phần là do ăn mặn. Ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh thận mạn tính hiện gây ra hơn 2,4 triệu ca tử vong mỗi năm trên thế giới và là bệnh thứ 6 trong nhóm nguyên nhân gây tử vong.Trong đó, tổn thương thận cấp tính là một nguyên nhân quan trọng dẫn đến bệnh thận mạn tính. Hẳn chúng ta ai cũng biết đến những người khốn khổ vì phải chạy thận nhân tạo.Hầu hết các bệnh nhân tử vong vì Covid-19 tại nước ta đều bị suy thận nặng.

Với trẻ em thì ăn mặn còn ảnh hưởng tới sức khỏe trầm trọng hơn. Trẻ nhỏ thận còn non yếu. Khi trẻ ăn mặn sẽ dễ bị suy thận. Với trẻ dưới 6 tháng tuổi thì chỉ nên dùng sữa mẹ và các loại sữa công thức. Với trẻ trên 6 tháng tuổi thì các loại bột ăn dặm đã đủ lượng muối, không cần phải bổ sung thêm. Trẻ ở độ tuổi nhi đồng thì không nên ăn quá nửa thìa cà phê muối mỗi ngày.

Ngoài ra, trẻ ăn mặn sẽ làm giảm nồng độc chất Lysozym có trong nước bọt. Đây là một chất có tính sát khuẩn, giúp bảo vệ men răng, phá vỡ cấu trúc tế bào của các vi khuẩn nguy hiểm như viêm não mô cầu, tụ cầu, trực khuẩn Shalmonella và các loại vi khuẩn đường ruột khác.

Giảm ăn mặn là một quá trình dài vì ta phải thay đổi thói quen. Ví dụ như thói quen chấm mắm, ta có thể bắt đầu bằng việc chấm một chút xíu thức ăn xuống bát nước chấm, thay vì nhúng đẫm như trước. Với các loại đồ ăn sáng như phở, bún… nước lèo là phần chứa nhiều muối nhất, ta cần hạn chế tối đa việc sử dụng nước trong bát. Hạn chế ăn nhiều thức ăn động vật vì chúng thường mặn hơn đồ ăn từ thực vật. Hạn chế tối đa các thức ăn chế biến sẵn như xúc xích, patê, thịt nguội, thịt xông khói, thịt muối, các loại mắm chưng… vì chúng thường chứa lượng muối nhiều ngoài sức tưởng tượng.

Đào Long

Bình luận

Bạn có thể quan tâm